6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl davada tespit, birleşen davalarda uyarlama ve itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleşen davada davacı S.S. Dorukent 91 Konut Yapı Kooperatifi vekilince duruşmalı, asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 12.12.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davalı-birleşen davada davacı S.S. Dorukent 91 Konut Yapı Kooperatifi vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen davada davacı-birleşen davada davalı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Asıl Dava Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Ankara 46. Noterliğinin 09.10.1998 tarih 41713 yevmiye no.lu düzenleme şeklinde “Arsa Payı İnşaat Yapımı ve Satış Vaadi Sözleşmesi” ve buna ek olarak Ankara 18. Noterliğinin 22.11.2000 tarih 56773 yevmiye no.lu ek sözleşme, 20.10.1998 ve 27.08.2001, 28.01.2005, 21.06.2005, 30.04.2006, 21.02.2007, 13.06.2007, 15.04.2010 ve 24.05.2010 tarihli protokollerde yer alan hükümlere dayalı olarak; süre uzatım ve ek mücbir sebep halinin oluştuğunu ve devam ettiğinin, sözleşme konusu işin 24.11.2011 tarihinde bitirilmesi gerektiği konusunda bir yükümlülüğünün doğmadığının tespiti ile bu konudaki muarazanın men’ine, davalının işin süresinde bitirilmediği gerekçesiyle Ankara 17. Noterliğinin 09.03.2012 tarih 5050 yevmiye no.lu tek taraflı fesih ihbarının hüküm ve sonuç doğurmadığının tespiti suretiyle muarazanın men’ine, telafisi imkansız zararların doğmaması için sözleşme konusu olan ve davalı adına kayıtlı Ankara Yenimahalle, Çayyolunda imarın 43581/2, 43587/6, 43588/2, 43589/3, 43592/4, 43592/5 ve 43586/2 no.lu ada parsellerin ve bu ada parsellerdeki davalı adına kayıtlı tüm bağımsız bölümlerin, kooperatif üyeleri dahil olmak üzere üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettikten sonra devamında; Söz konusu arsalar üzerinde toplam 174 konutun davalıya yapılmak üzere toplam 559 konut yapılması konusunda anlaşmaya varıldığı, ancak imar planı değişikliğinden dolayı konut adedinin 484 konuta düşürüldüğü, bu konuda uyarlama yapılması istenildiği halde davalı yanca kabul edilmediği, müvekkil şirketin davalı kooperatif tarafından vekaletnamelerden azil edildiği, arsa payı inşaat yapımı ve satış vaadi sözleşmesinin davalı kooperatif tarafından tek taraflı feshedildiği, fesih bildiriminin haksız olduğu belirtilerek süre uzatımı ve ek mücbir sebep halinin oluştuğunun ve devam ettiğinin, sözleşme konusu işin 24.11.2011 tarihinde bitirilmesi gerektiği konusunda yükümlülüğünün doğmadığını, konut sayısının düşürülmesi nedeniyle sözleşmede konut sayısında uyarlama yapılıncaya kadar geçecek sürenin süre uzatımı olarak müvekkil şirket adına tespiti ile muarazanın men'ine, tek taraflı fesih ihtarının hüküm ve sonuç doğurmadığının tespiti suretiyle muarazanın men'ine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Birleşen Dava a.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafın maliki olduğu Ankara ili Çankaya ilçesi Çayyolu mevkiinde imarın 43581/2, 43586/2, 43587/6, 43588/2, 43589/3, 43591/2, 43592/4, 43592/5 ada-parselini oluşturan taşınmazlarda inşaat yapılmak üzere, taraflar arasında Ankara 46. Noterliğinin 09.10.1998 tarihli ve 41713 yevmiye no.lu Düzenleme Şeklinde Arsa Payı İnşaat Yapımı ve Satış Vaadi Sözleşmesi imzalandığı, buna ek olarak çeşitli tarihlerdeki protokollerle davalı şirket ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, sonuçta işin bitim tarihinin 24.11.2011 olarak belirlendiği, işin süresinde bitirilmediği belirtilerek akdin feshine, fesih nedeniyle her türlü alacaklarıyla ilgili istirdat, cezai şart, tazminat ve yasalardan doğan hakların saklı tutulmasına, davalının davacı kooperatifin arsasına yapmış olduğu müdahalenin önlenmesine, bu konuda tedbir karar verilmesine, kalan inşaatlarının kooperatif tarafından yapılması için izin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. b.Davacı vekili 13.05.2013 tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini ileriye etkili fesih olarak ıslah ettiklerini beyan etmiştir. 3.Birleşen Dava Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında kanal katılım payı ve yol katılım bedeline ilişkin 01.02.2010 tarihli ve 1 no.lu hak ediş düzenlendiği, davalı kooperatife teslim edildiği, kooperatifçe hakedişe itiraz edilmediği, ancak bedelinin de ödenmediği, davalı kooperatife hakedişin ödenmesi konusunda Ankara 25. Noterliğinin 16.02.2019 tarihli ve 4932 sayılı ihtarnamenin keşide edildiği, 158.427,70 TL'nin 7 iş günü içinde ödenmemesi üzerine, Ankara 6. İcra Dairesinin 2012/5391 sayılı dosyası ile icra takibine başvurulduğu, takibe davalı yanca haksız olarak itiraz edildiği belirtilerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talep etmiştir. II. CEVAP 1.Asıl Davada Cevap Davalı vekili beyan dilekçesinde özetle; yüklenicinin işi 24.11.2011 tarihinde bitireceğini taahhüt etmesine rağmen bitiremediğini, Birlik Yapı A.Ş.'nin yetkililerini azlettiklerini, imar hakları doğrultusunda 559 olarak kararlaştırılan konut adedi 484'e düşürüldüğünden buna göre yeniden protokol yapılmasını istediğini, müvekkil kooperatifin bunu yapmasının mümkün olmadığı, zira davacının inşaat alanında metre kare olarak bir değişiklik olmadığını, Belediye Meclisinin 11.01.2012 tarihli kararından önce, 24.11.2011 tarihinde davacının işi bitirmesi gerektiğini, bunu dahi yapmadığını, ilk sözleşmenin 1998'de yapılmasına ve aradan 14 yıl geçmesine rağmen taahhüt ettiği işleri bitiremediğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir. 2.Birleşen Davada Cevap Davalı vekili beyan dilekçesinde özetle; sözleşmenin ayakta olduğu ve işin sadece kendileri tarafından yapılabileceğini belirterek davanın reddini savunmuştur. 3.Birleşen Davada Cevap Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; icra takibine konu alacağın taraflar arasındaki Ankara 46. Noterliğinin 09.10.1998 tarihli ve 41713 yevmiye no.lu Düzenleme Şeklinde Arsa Payı İnşaat Yapımı ve Satış Vaadi Sözleşmesi ile buna bağlı 30.04.2006 tarihli protokolün 10. madde hükmüne aykırı olduğu, sözleşmenin feshedileceği iradesi açıklandıktan sonra icra takibi başlatıldığı, takibe itiraz edildiği, sözleşmenin feshi konusundaki davanın Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/189 Esas sayılı dava dosyasında derdest olduğu, inşaatın süresinde bitirilmediği, talep edilen miktarın likit olmadığı, bu nedenle icra inkar tazminatı isteminin doğru olmadığı belirtilerek davanın ve icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 18.03.2016 tarihli ve 2012/189 Esas, 2016/187 Karar sayılı kararı ile taraflar arasında Çayyolu Mahallesinde bulunan kooperatife ait 43581/2, 43587/6, 43588/2, 43589/3, 43591/2, 43592/4, 43592/5, 43586/2 ada-parsel sayılı taşınmazları üzerine inşaat yapılması hususunda kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiği ve ek protokollerle sözleşmenin tadil edildiği, sözleşme ve ek protokoller uyarınca toplam 559 bağımsız bölümden müteşekkil inşaatların yapılması, bunların çok katlılardan 87 ve villalardan 87 adet olmak üzere toplam 174 adedinin arsa sahibi kooperatife özgülenmesi, kalan 417 konutun yükleniciye özgülenmesinin kararlaştırıldığı, arsa sahibine çok katlılardan verilecek 87 konutun teslim edildiği, villalardan da bir kısmının teslim edildiği, arsa sahibine teslim edilen bağımsız bölüm sayısının 101 olduğu, teslim edilmeyen villaların bir kısmının kabasının bittiği, bir kısmının ise inşaatına başlanmadığı, imalatın devamı sırasında imar değişikliği sonucu inşaat alanındaki konut sayısının 559'dan 484'e düşürüldüğü, inşaat yapılabilecek alanın metrajında ise bir değişiklik yapılmadığı, arsa sahibi kooperatifin birleşen karşı davasında mahkeme marifetiyle sözleşmenin feshini istemekte olduğundan sözleşmeden taraflardan birinin tek başına döndüğünün kabul edilemeyeceği, sözleşmenin ifası sırasında imar planı değişikliği sebebiyle ortaya çıkan imkansızlık hali sebebiyle somut olay için sözleşmenin feshi şartlarının gerçekleşmediği, ifası kısmen imkansızlaşan sözleşmenin ifasına imkan sağlayacak, tarafların sözleşmenin ifasındaki çıkarlarını gözetecek şekilde yorumlanıp yeni şartlara göre uyarlanması gerektiği, bu uyarlama sırasında arsa sahibinin bir “kooperatif” olduğu, ortaklarına konut edindirmek amacıyla hareket ettiği, kendisine özgülenecek konut sayısının ortak sayısıyla uyumlu olması gerektiği, imar plan değişikliği ile konut sayısının 559'dan 484'e düşürülmesine karşın inşaat metrajında değişiklik yapılmamış olması dikkate alındığında; eksilen 75 konutun yükleniciye özgülenen konutlardan karşılanmasının hak ve nesafete aykırı olmayacağı, yüklenicinin konut sayısı eksiltilmekle beraber metrajı korunmak suretiyle sözleşmenin ifasına olanak sağlanabileceği, nitekim yanlar arasındaki tüm sözleşme ve protokollerde arsa sahibi kooperatife 174 konut ayrılması nedeniyle kooperatife ayrılan konut sayısının korunmasının taraflarca da benimsenmiş olduğu, yüklenicinin kendine özgülenen yerlere yüksek nitelikli konut ve yapılar yapabileceği, bununla beraber bağımsız bölümlerin mahkemece paylaştırılmasının uygun görülmediği, mahkemenin, tarafların yerine geçip onlar adına paylaşım yapmasının uygun görülmediği gibi inşaat ruhsatının ve mimari projelerin tadilatını, ilgili belediyenin denetim ve onayını gerektiren bu ameliyenin sözleşmenin taraflarına bırakılmasının zorunlu olduğu, yüklenicinin bedel mukabili gerçekleştirdiği imalat yönünden ise; yüklenici tarafından düzenlenen hakedişe karşı belge sunulmamış olması itibariyle arsa sahibi kooperatifin KDV dahil 158.427,70 TL'ndan sorumlu olduğu, bu tutar asıl alacağın işlemiş faizinin de 56.017,22 TL olacağı belirtilerek asıl davanın kısmen kabulüne; imar planı değişikliği nedeniyle yüklenici için ek mücbir sebep hali oluşmakla süre uzatım talebinin haklı bulunduğunun, işin sözleşmede öngörüldüğü şekilde 24.11.2011 tarihinde bitirilmesinin gerekmediğinin, uyarlama yapılıncaya kadar geçecek sürenin süre uzatımı olarak yükleniciye verilmesi gerektiğinin ve kooperatifin 09.03.2012 tarihli fesih ihtarının hüküm ve sonuç doğurmayacağının tesbitine, bu hususlarda kooperatifin yarattığı muarazanın menine, uyarlamanın; tüm sözleşme ve protokollerde arsa sahibi kooperatife 174 konut ayrılması nedeniyle kooperatife ayrılan konut sayısının korunması ve yüklenicinin kendine özgülenen yerlere yüksek nitelikli konut ve yapılar yapması suretiyle gerçekleştirilmesine, fazlaya ilişkin isteğin reddine, birleşen Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/100 Esas sayılı dosyasında davacı kooperatifin, davalı yüklenici aleyhine açmış olduğu akdin feshi ile yüklenicinin taşınmaza müdahalesinin men'i ve kalan inşaatın kooperatifçe yapılmasına izin verilmesi isteklerinin reddine, birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/312 Esas sayılı dosyasında yüklenici tarafından kooperatif aleyhine açılan itirazın iptali davasının kabulü ile kooperatifin 158.427,70 TL asıl alacak ve 56.017,22 TL işlemiş faize itirazın iptaline, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 16.11.2017 tarihli ve 2017/522 Esas, 2017/3267 Karar sayılı kararı ile asıl davada davacı vekilinin tavzih talebinin reddine, asıl ve birleşen 2012/312 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2012/100 Esas sayılı davada davacı arsa sahibi vekilinin tüm; asıl ve birleşen 2012/312 esas sayılı davada davacı-birleşen 2012/100 esas sayılı davada davalı yüklenici vekilinin diğer temyiz itirazları reddedilerek; asıl davada, taraflar arasındaki, 09.10.1998 günlü düzenleme şeklinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde toplam 500 adet konut yapılması ve bunlardan 174 adedinin arsa sahibine ait olacağının belirtildiği, 10.02.2006 tarihinde ilgili belediyesince onaylanan kentsel tasarım projesinde ise arsa sahibi kooperatife 559 konut yapılması izni verildiği, bunun üzerine taraflar arasında imzalanan 30.04.2006 tarihli ek protokolle arsa sahibi kooperatife 174 konut verileceğinin öngörüldüğü, buna göre inşaat ruhsatları alınarak inşaata başlandığı ve belli seviyeye getirildiği, ancak, anılan kentsel tasarım projesinin idare mahkemelerinde açılan davalarla iptal edildiği ve sonuçta arsa sahibi kooperatife 484 konut inşa izni verildiği, bu süreçte taraflar arasındaki muhtelif sözleşmelerde ve en son imzalanan 24.05.2010 günlü ek protokolde, tarafların konut sayısının tekrar 559'a çıkarılmasını sağlayacakları ve inşaatın 24.11.2011 tarihinde teslim edileceği, idare mahkemesi kararları gereğince inşaat durdurulduğu takdirde inşaatın süresine ekleneceğinin kararlaştırıldığı, davacı yüklenici şirket tarafından, 484 konut üzerinden belediyeye tadilat projesi sunulduğu ve ruhsat düzenlenmesinin talep edildiği, belediyece inşaatına başlanmamış yerler için yeni bir kentsel tasarım parojesi düzenlenmesi gerektiğinden bahisle talebin reddedildiği, tarafların konut sayısını tekrar 559'a çıkarma çabalarının sonuçsuz kaldığı ve 484 konut sayısının kesinleştiği, arsa sahibi kooperatife 101 adet konutun teslim edildiği, sözleşme hukukuna egemen olan sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa-Pacta Sund Servande) ilkesine göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi uygulanması gerektiği, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, kararlaştırılan edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeniyle değişmiş olsa bile borçlunun sözleşmedeki edimini aynen ifa etmesi gerektiği, ancak sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında olan dengenin, sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde tarafların biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabileceği, bu durumda sözleşmeye bağlılık ve sözleşme adaleti ilkeleri arasında bir çelişkinin oluşacağı ve bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmanın adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet (TMK m.4, 2) kaidelerine aykırı bir durum yaratacağı, hukukta bu zıtlığın sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ilkesi ile giderilmeye çalışıldığı, tarafların iradelerini etkileyip sözleşmeyi yapmalarına neden olan şartların daha sonra önemli surette değişmesi durumunda artık taraflar o akitle bağlı tutulamayacakları, değişen koşullar karşısında TMK’nın 2. maddesi uyarınca sözleşmenin yeniden düzenlenmesinin gerektiği, önceden görülmeyen değişikliklerin borcun ifasını güçlendirmesi halinde “işlem temelinin çökmesi”nin gündeme geleceği işlemin temelinin çöktüğünü kabul eden hakim duruma göre alacaklı lehine borçlunun edimini yükseltmeye, borçlu lehine onun tamamen veya kısmen edim yükümlülüğünden kurtulmasına karar vermek suretiyle sözleşmeyi değişen şartlara uyarlayacağı, bir başka deyişle sözleşmeye müdahale edeceği, işlemin temelinin çöküşüne ilişkin uyuşmazlıkların giderilmesinde kaynak olarak TMK’nın 1, 2, ve 4. maddelerinden yararlanılacağı, işlemin temelinin çöktüğünün dikkate alınmasının dürüstlük kuralının gereği olduğu, diğer bir anlatımla durumun değişmesi halinde sözleşmede ısrar etmenin dürüstlük kuralına aykırı bir tutum olduğu, değişen durumların sözleşmede kendiliğinden bulunan sözleşme adaletini bozması üzerine tarafların bu haller için bir tedbir almadıklarından sözleşmede bir boşluk oluşacağı, bu boşluğun sözleşmenin anlamına ve taraf iradelerine önem verilerek yorum ile ve dürüstlük kuralına uygun olarak doldurulması gerektiği, bu durumda her ne kadar, sözleşmenin konut sayısı yönünden de uyarlandığı ve bu uyarlama sonucu arsa sahibi kooperatife bırakılan konut sayısının sabit bırakılması gerektiği tespit edilmiş ise de; alınan bilirkişi raporlarında, konut sayısının 75 adet azalmasına rağmen inşaat alanının azalmadığı, yüklenicinin azalan konut sayısına tekabül eden inşaat alanını kullanmak suretiyle, normal daireleri 200 metrekare yerine 387.50; villaları 300 metrekare yerine 487.50 metrekare büyüklükte yapabileceği, ancak bu durumun rantabl olmayacağı, inşaat alanı aynı kalmış olsa dahi, konut sayısının düşürülmesinin, sözleşmedeki dengeyi yüklenici aleyhine katlanılamayacak derecede bozduğu 484 konut sayısına göre paylaşım yapılarak, arsa payında uyarlama yapılmasının gerekip gerekmediği de değerlendirilerek tarafların alması gereken konut sayısının ve arsa payının gerekirse konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi heyetinden alınacak raporla belirlenmesi ve buna göre sözleşmenin uyarlanması gerekirken, kooperatife verilecek konut sayısının sabit bırakılmasının hatalı olduğu ve verilen hükmün infazının mümkün olmaması nedeni ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 484 adet konut sayısına göre uyarlama yapıldığında; Kooperatife uyarlanan bağımsız bölümlerin, 43586 ada 2 parsel üzerinde; 38 adet A tipi villa ve 12 adet B tipi villa olmak üzere toplam 50,00 adet bağımsız bölüm (49,65 adet bağımsız bölüm), 43589 ada 3 parsel üzerinde; 56 adet A Blok çok katlı daire, 31 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet D tipi villa, 6 adet E tipi villa olmak üzere toplam 101 adet bağımsız bölüm, olmak üzere, toplam konut sayısı 151 adet (150,65 adet) bağımsız bölüm (87 adet daire + (64 adet) 63,65 adet villa) olarak uyarlandığını; Yükleniciye uyarlanan bağımsız bölümler: 43581 ada 2 parsel üzerinde; 6 adet çatı aralı dubleks ve 6 adet dubleks olmak üzere toplam 12 adet bağımsız bölüm, 43586 ada 2 parsel üzerinde; 12 adet A tipi adet bağımsız bölüm villa ve 24 adet B tipi villa olmak üzere toplam 36 adet (36,35 adet) bağımsız bölüm, 43587 ada 6 parsel üzerinde; 8 adet B tipi dubleks+tripleks, 6 adet C tipi dubleks+tripleks , 8 adet D tipi dubleks+tripleks, 8 adet E tipi dubleks+tripleks, 8 adet F tipi dubleks +tripleks ve 6 adet G tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 44 adet bağımsız bölüm, 43588 ada 2 parsel üzerinde; 6 adet A tipi villa, 12 adet B tipi villa, 6 adet A tipi dubleks+tripleks, 6 adet B tipi dubleks+tripleks ve 6 adet C tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 36 adet bağımsız bölüm, 43589 ada 3 parsel üzerinde; 4 adet A tipi villa, 6 adet B tipi villa, 8 adet A Blok çok katlı daire, 9 adet B Blok çok katlı daire ve 2 adet D tipi villa olmak üzere toplam 29 adet bağımsız bölüm, 43591 ada 2 parsel üzerinde; 64 adet A Blok çok katlı daire, 72 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet C tipi teras ev, 8 adet D tipi teras ev olmak üzere toplam 152 adet bağımsız bölüm, 43592 ada 4 parsel üzerinde; 4 adet A tipi dubleks+tripleks, 4 adet B tipi dubleks+tripleks, 4 adet C tipi dubleks+tripleks, 4 adet D tipi dubleks+tripleks, 4 adet E tipi duble ks+tripleks, 4 adet F tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 24 adet bağımsız bölüm, olmak üzere, toplam konut sayısı 333 adet (333,35 adet) bağımsız bölüm (153 adet çok katlı daire+180 adet villa + yamaç dubleks + yamaç tribleks) olarak uyarlandığını, 43589 ada 3 parselde bulunan taşınmazlardan 101 adetinin Kooperatife de teslim edilmiş olduğundan herhangi bir ihtilaf bulunmadığı, kooperatife verilmesinin uygun olacağının değerlendirildiği; teslim edilmeyen ve kat irtifakı tesis edilmeyen taşınmazlar nispetinde değerlendirme yapıldığında; 43586 ada 2 parselde bulunan taşınmazlardan; A Tipi; 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 45 numaralı taşınmazların tamamı, 46 no.lu villanın 0,65’lik kısmı olmak üzere toplam 25,65 adet villanın mimari projede belirlenen 65/10.000 arsa payı sabit tutularak özgülenmesi gerektiği; B Tipi; 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 numaralı taşınmazların mimari projede belirlenen 65/10.000 arsa payı sabit tutularak özgülenmesi gerektiği; böylelikle toplam 49,65 adet taşınmazın Kooperatife verilmesinin uygun olacağı; bu taşınmazlar dışındaki taşınmazların yüklenici müteahhit şirkete verilmesinin/ özgülenmesinin uygun olacağının değerlendirildiği, asıl dosyada; bilirkişi heyeti raporu-ek raporunun usul-yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli olduğu görülerek hükme esas alındığı, belirtilen nedenlerle; asıl davanın kısmen kabulü ile; İmar planı değişikliği nedeniyle yüklenici için ek mücbir sebep hali oluşmakla, süre uzatım talebinin haklı bulunduğunun, işin sözleşmede öngörüldüğü şekilde 24.11.2011 tarihinde bitirilmesinin gerekmediğinin, uyarlama yapılıncaya kadar geçecek sürenin süre uzatımı olarak yükleniciye verilmesi gerektiğinin ve kooperatifin 09.03.2012 tarihli fesih ihtarının hüküm ve sonuç doğurmayacağının tespitine, bu hususlarda kooperatifin yarattığı muarazanın men'ine, uyarlamanın; 484 adet konut sayısına göre; Kooperatife uyarlanan bağımsız bölümler: 43586 ada 2 parsel üzerinde; 38 adet A Tipi Villa ve 12 adet B Tipi Villa olmak üzere toplam 50.00 adet bağımsız adet (49,65 adet bağımsız bölüm), 43589 ada 3 parsel üzerinde; 50 adet A Blok çok katlı daire, 31 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet D Tipi Villa, 6 adet E Tipi Villa olmak üzere toplam 101 adet bağımsız bölüm, olmak üzere, toplam konut sayısı 151 adet (150,65 adet) bağımsız bölüm (87 adet daire+ (64 adet) 63,65 adet villa) olarak, Yükleniciye uyarlanan bağımsız bölümler: 43581 ada 2 parsel üzerinde; 6 adet çatı aralı dubleks ve 6 adet dubleks olmak üzere toplam 12 adet bağımsız bölüm, 43586 ada 2 parsel üzerinde; 12 adet A tipi adet bağımsız bölüm villa ve 24 adet B tipi villa olmak üzere toplam 36 adet (36,35 adet) bağımsız bölüm, 43587 ada 6 parsel üzerinde; 8 adet B tipi dubleks + tripleks, 6 adet C tipi dubleks+tripleks, 8 adet D tipi dubleks + tripleks, 8 adet E tipi dubleks+tripleks, 8 adet F tipi dubleks +tripleks ve 6 adet G tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 44 adet bağımsız bölüm, 43588 ada 2 parsel üzerinde; 6 adet A tipi villa, 12 adet B tipi villa, 6 adet A tipi dubleks+tripleks, 6 adet B tipi dubleks+tripleks ve 6 adet C tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 36 adet bağımsız bölüm, 43589 ada 3 parsel üzerinde; 4 adet A tipi villa, 6 adet B tipi villa, 8 adet A Blok çok katlı daire, 9 adet B Blok çok katlı daire ve 2 adet D tipi villa olmak üzere toplam 29 adet bağımsız bölüm, 43591 ada 2 parsel üzerinde; 64 adet A Blok çok katlı daire, 72 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet C tipi teras ev, 8 adet D tipi teras ev olmak üzere toplam 152 adet bağımsız bölüm, 43592 ada 4 parsel üzerinde; 4 adet A tipi dubleks+tripleks, 4 adet B tipi dubleks+tripleks, 4 adet C tipi dubleks+tripleks, 4 adet D tipi dubleks+tripleks, 4 adet E tipi dubleks+tripleks, 4 adet F tipi dubleks+tripleks olmak üzere toplam 24 adet bağımsız bölüm olmak üzere toplam konut sayısı 333 adet (333,35 adet) bağımsız bölüm (153 adet çok katlı daire + 180 adet villa + yamaç dubleks+ yamaç tripleks) olarak yapılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen dosyalarda; temyiz itirazlarının reddedildiği ve bozma bulunmadığı görülmekle birleşen Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/100 Esas sayılı dosyasında; davacı kooperatifin davalı yüklenici aleyhine açmış olduğu akdin feshi ile yüklenicinin taşınmaza müdahalesinin men’i ve kalan inşaatın kooperatifçe yapılmasına izin verilmesi isteklerinin reddine, birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/312 Esas sayılı dosyasında; yüklenici tarafından kooperatif aleyhine açılan itirazın iptali davasının kabulü ile, Ankara 6 İcra Dairesinin 2012/5391 sayılı takip dosyasında kooperatifin 158.427,70 TL asıl alacak ve 56.017,22 TL işlemiş faize itirazının iptaline, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı Birleşen Dosya Davalısı Temyizi Davacı birleşen dosya davalısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi kurulu raporunda, 43586 ada 2 sayılı parselde arsa sahibi Kooperatif'e A tipi 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18,19,20,21, 22, 23, 24, 45 numaralı ve 46 no.lu villanın 0,65'lik kısmı olmak üzere toplam 25,65 adet vıllanın onaylı mimari projede belirlenen 112/10.000 arsa payı sabit tutularak, B tipi 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,9,10,11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 numaralı taşınmazların onaylı mimari projede belirlenen 112/10.000 arsa payı sabıt tutularak (49,65 adet bağımsız bölüm) özgülenmesi hususlarının tespit edildiği, asıl davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi ve yine asıl davada uyarlama talepleri tamamen kabul edilmiş olmasına rağmen, özgülenen bağımsız bölümlerin numaraları ve arsa payları gerekçe kısmında gösterilmesine rağmen hüküm fıkrasında yazılmamış olmasının infazda güçlük yaratacağı belirtilerek kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Birleşen Dosya Davacısı Temyizi Davalı birleşen dosya davacısı vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; kooperatif oldukları ve üyelerine konut verme yükümlülüklerinin dikkate alınmadığı, mahkemece sözleşme ilişkisi hatalı değerlendirildiğinden konut sayısı üzerinden uyarlama yoluna gidildiği ve arsa payının da uyarlandığından bahsedilse de kooperatife ait olup, devredilmemesi gereken arsanın, inşaat yapılmaksızın veya bedeli ödenmeksizin yükleniciye özgülendiği, konut dışındaki diğer yapıların yapılmayacağına dair herhangi bir düzenleme bulunmadığı, imar planı değişikliği ile her ne kadar konut sayısı eksiltilmiş olsa da kooperatife ait parsellerde ve bu parsellerde yapılabilecek emsal dahili inşaat alanlarında bir değişiklik olmadığı, metrajın her halukarda değişmediği, bu nedenle yüklenicinin kooperatife yapacağı emsal dahili inşaat karşılığında alacağı arsa payının da değişmediği, kooperatife ait taşınmazın miktarında, emsal ve yapılaşma hakkında değişiklik olmadığı, yüklenicinin, müvekkile inşaat yapması karşılığında arsa payı alabilmesinin mümkün olduğunu, bu durumun zaten sözleşmenin temeli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, konut sayısı dikkate alınarak uyarlama yapılmasının hatalı olduğu, mahkemece yüklenici tarafından hazırlatılıp dosyaya sunulan tek taraflı vaziyet planınına göre karar verilmesinin doğru olmadığı, kentsel tasarım projesinin imar planının kararları doğrultusunda müellif mimar tarafından 484 adet bağımsız konuta, konut, ticaret ve sosyal tesislere ilişkin yapıların hangi parselde ve hangi konumda olacağına ilişkin yeniden düzenlemeler yapılması, bu mimari çalışmaların taraflarca kabul edilmesi, taraflar arasında paylaşımların belirlenmesi, ihtiyaç duyulması halinde yeni kullanımlar için mimari projelerinin emsal dahili inşaat alanlarını da belirlenerek hazırlanması, bunların parsellerde nerede yer alacağının belirlenmesi, eski ve yeni tip yapılara ilişkin mimari projelerinin emsal dahili inşaat alanları ve kat irtifakına esas arsa büyüklüklüklerinin belirlenmesi ve belediye onayının yapılması gereklidir. Bu iş ve işlemleri takiben kentsel tasarım projesi ile belirlenmiş ana kararlar doğrultusunda, kat irtifakına esas olmak üzere her Ada/parsel için vaziyet planlarının, mimari projelerin, her farklı tip mimari projenin emsal dahili inşaat, yapı alanı ve arsa paylarının (metrekare dağılım cetvellerinin) yapıların birbirleriyle olan ilişkileri ile birlikte hazırlanması ve ilgili belediyesinden yapı izin belgesinin alınmasının kanunen gerekli olduğu, bu hususların tarafların mutabakatı ile olacağı, bu süreç göz önüne alındığında sadece 484 adet konuta ilişkin uyarlamayı yapan mahkeme kararının infazının mümkün olmadığı, herhangi bir metraj kaybı söz konusu olmadığından mahkeme kararına göre yüklenicinin, müvekkil kooperatife 23 adet daha az villa yapması karşılığında 150.050 m² arsa değil yaklaşık 180.000 m² arsayı aldığı, yüklenicinin haksız şekilde zenginleşmesine yol açıldığı, hatalı rapora göre hüküm kurulduğu, raporda arsa paylarının hiçbir şekilde dikkate alınmadığı, metraj kaybının olmadığı, kesin bir sonuç iken kooperatifin eksilen konutlarının inşaatlarının yapılıp yapılmayacağı, yapılmayacak ise bu 23 adet konutun, kat irtifakına esas arsalarının ne olacağı, 23 adet konut inşaatının yapılmaması halinde yüklenicinin bir arsa hak edip etmeyeceğine dair karar verilmediği, uyarlamada kooperatiften toplam 30.286,07 m² arsanın haksız şekilde eksiltildiği, bu nedenlerle de kararın infazı mümkün olmadığı, kooperatiften arsa payları büyük olan villaların yükleniciden de arsa payları küçük olan çok katlılardan eksiltme yapıldığı, yüklenici tarafından 80.926 m² arsa üzerine yapılacak inşaatlar tamamlanmadan mahkemece tüm ticari bölümler yükleniciye özgülenmesinin doğru olmadığı, mahkemece sözlü yargılama usulüne uygun olmayan şekilde karar verildiği, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan geriye etkili fesih davasının sonucunun beklenmesi gerektiği, konut kullanımı dışında eksilen konutların arsa paylarının ve inşaat haklarının kullanılması, hangi konut tiplerinden hangi parselde 75 adet konutun eksiltileceği ve bunların yerine projelendirilmesi gerekli ticaret yapılarının hangi parselde hangi mimari projeler, ne kadar arsa payı ile yer alacağı, kooperatiften eksiltilen konutların inşaatları karşılığından ticaret ve sosyal tesislerden enterplasyon gereği ne kadar alanın hangi parselde kooperatife özgüleneceğinin belli olmadığı, bozma ilamından sonra alınan son bilirkişi raporu hariç ilk iki bilirkişi raporunda, ana sözleşmenin 6. maddesi kapsamında konut kullanımları dışındaki tüm ticaret ve sosyal alanları yükleniciye ait olacağı, kooperatifin bu kullanımlardan hak talep edemeyeceği karar altına alınmış olsa da bu karar alındığında 559 adet konut yapılacağı ancak son durumda 484 adet konut yapılabileceğinden eksilen 75 konuta ait olan emsal inşaat alanlarının ve arsa paylarının paylaşım oranı dikkate alınarak kooperatife ticaret ve sosyal tesis alanlarından yer verilmesi gerektiği mahkemeye bildirilmiş olsa da bu durumun mahkemece değerlendirilmediği, yüklenicinin yapmayacağı 23 adet kooperatif villa inşaatı karşılığında, şayet bütün inşaatları yapsa idi hak kazanacağı ticaret ve sosyal tesislerden eksiltilmenin gerekli olup olmadığının da tartışılmadığı, uyarlama yapılırken, kooperatiften eksiltilecek 23 adet bağımsız bölümün 87 adet çok katlı olan bağımsız bölümlerden ve yükleniciden eksiltilecek 53 adet bağımsız bölümün çok katlı yapı karşılığı yükleniciye devri yapılacak olan 217 adet bağımsız bölümlerden eksiltilmesinin hukuka aykırı olduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan uyarlama ile 52 dairenin eksiltildiği, G Blokun tamamen yok edildiği ve yüklenicinin bu suretle fazladan arsa kazandığı belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl davada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan süre uzatım ve ek mücbir sebep halinin oluştuğunun ve devam ettiğinin, işin 24.11.2011 tarihinde bitirilmesi gerektiği konusunda bir yükümlülüğün doğmadığının tespiti ile bu konudaki muarazanın meni, konut sayısında uyarlama yapılıncaya kadar geçecek sürenin süre uzatımı olarak tespiti ve bu konudaki muarazanın meni, davalının fesih ihtarının hüküm ve sonuç doğurmadığının tespiti; birleşen 2012/100 Esas sayılı davada, sözleşmenin feshi, inşaatın arsa sahibi kooperatifçe yapılmasına izin verilmesi ve müdahalenin meni, birleşen 2012/312 Esas sayılı davada, kanal ve yol katılım paylarının %20'sinin ödenmesi için yapılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatının tahsili istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297/2. maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 vd. maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 138. maddesi. 3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve özellikle davalı birleşen dosya davacısı kooperatif vekiline, 03.09.2022 tarihinde tebliğ edilen tebligatta tahkikat aşamasının sona erdiği ve sözlü yargılama aşamasına geçileceğinin bildirilmesine ve dava konusu sözleşme gereği kooperatife düşen arsa payı oranının kat irtifakı düzenlenirken kooperatife ait bağımsız bölümlere özgüleneceğinin tabii bulunmasına göre; davalı birleşen dosya davacısı kooperatifin tüm, davacı birleşen dosya davalısı yüklenicinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddine karar verilmiştir. 2.Davacı birleşen dosya davalısının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297/2. maddesi uyarınca gerekçeli kararda; tarafların iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin gösterilmesi, hükmün sonuç kısmında da, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi zorunludur. Somut olayda; mahkemece asıl davanın kabul edilmesine rağmen reddedilen bir talep varmış gibi kısmen kabulüne karar verilmesi, hükümde teslim edilmeyen ve uyarlama ile taraflara özgülenen bağımsız bölümlerin numaralarının yazılmaması ve "43589 ada 3 parsel üzerinde 56 adet A Blok çok katlı daire" kooperatife özgülenmesine rağmen hükümde sehven "43589 ada 3 parsel üzerinde; 50 adet A Blok çok katlı daire" yazılarak maddi hata yapılması doğru olmamış infazda tereddüt yaratacak nitelikte olacağından kararın bozulması gerekmiş ise de bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan nedenlerle; 1. Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalı-birleşen dosya davacısı kooperatifin tüm, davacı birleşen dosya davalısı yüklenicinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. 2. bent uyarınca davacı-birleşen dosya davacısı yüklenicinin mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile, Mahkeme kararının, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinde yer alan “kısmen kabulü” ibaresinin çıkartılarak yerine "kabulü" kelimesinin yazılmasına, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendindeki "43586 ada 2 parsel üzerinde; 38 adet A Tipi Villa ve 12 adet B Tipi Villa olmak üzere toplam 50.00 adet bağımsız adet (49,65 adet bağımsız bölüm), 43589 ada 3 parsel üzerinde; 50 adet A Blok çok katlı daire, 31 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet D Tipi Villa, 6 adet E Tipi Villa olmak üzere toplam 101 adet bağımsız bölüm, olmak üzere, toplam konut sayısı 151 adet (150,65 adet) bağımsız bölüm (87 adet daire+ (64 adet) 63,65 adet villa) olarak," paragrafının çıkartılarak yerine "43586 ada 2 parselde bulunan taşınmazlardan; A Tipi; 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 45 numaralı taşınmazların tamamı, 46 no’lu villanın 0,65’lik kısmı olmak üzere toplam 25,65 adet villa ile B Tipi 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24 numaralı taşınmazlar olmak üzere toplam 50 adet bağımsız (49,65 adet bağımsız bölüm), 43589 ada 3 parsel üzerinde; 56 adet A Blok çok katlı daire, 31 adet B Blok çok katlı daire, 8 adet D Tipi Villa, 6 adet E Tipi Villa olmak üzere toplam 101 adet bağımsız bölüm, olmak üzere, toplam konut sayısı 151 adet (150,65 adet) bağımsız bölüm (87 adet daire+ (64 adet) 63,65 adet villa) olarak" paragrafının yazılmasına, kararın değiştirilmiş bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin her iki tarafa verilmesine, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Hazır Beton ve Yapı Anonim Şirketine iadesine, Aşağıda yazılı harcın temyiz eden asıl davada davalı-birleşen davada davacı S.S. Dorukent 91 Konut Yapı Kooperatifinden alınmasına, Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 12.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.