Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/8489 E.  ,  2023/7629 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

KARŞI TARAF (DAVALI) . ... Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Iğdır ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Mevki, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dava konusu belediye meclis kararına davacılar tarafından 28.05.2015 tarihinde yapılan itirazlar sonucunda, ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararı ile ... ada ... ve ... parsel sayılı park alanı olarak belirlenen taşınmazların içerisinden geçirilen 10 metrelik kuzey-güney doğrultulu yol ile taşınmazlar üzerindeki park tahsisi kararının kaldırıldığı ve bu kararın 27.11.2015 tarihinde ilan edildiği görüldüğünden, davanın... ada ... ve .. sayılı parsellerin park alanı olarak belirlenmesine ve parsellerin içerisinden 10 metrelik kuzey-güney doğrultulu yol geçirilmesine ilişkin kısmının esasının inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine; ... ada ... sayılı parselin güneyinden geçirilen 15 metrelik yola ilişkin kısmı bakımından ise; taşınmazın bulunduğu bölgede konut gelişmesinin olması nedeniyle, parselin bir kısmının yola denk gelmesinin mülkiyetin özü, şehircilik ve planlama ilkeleri ile kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesi ile işlem hukuka uygun bulunarak davanın bu kısmının reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının özeti: 13.05.2015-12.06.2015 tarihleri arasında askıya çıkarılan plana davacı tarafından yapılan 28/05/2015 tarihli itiraz askı süresinin son günü olan 12/06/2015 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde davalı idarece yanıt verilmeyerek reddedildiği, zımni reddi takip eden 60 gün içerisinde, en son 09/09/2015 tarihine kadar dava açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirildikten sonra, 09.05.2016 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna ulaşılarak istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararının, hukuka aykırı olduğu, bu nedenle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : İçerisinde davacıların da olduğu bir kısım parsel maliklerinin dava konusu planlara itirazı üzerine alınan ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararının 27/11/2015-28.12.2015 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacıların bu ilana itiraz etmediği, bu durumda son askı tarihini izleyen 60 gün içinde anılan planların iptali istemiyle dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 09.05.2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu gerekçesi ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY :

Dava dosyasının incelenmesinden, ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararıyla kabul edilerek 03/05/2015-12/06/2015 tarihleri arasında ilan edilen Iğdır ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Mevki, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planına davacılar tarafından askı süresi içerisinde 28/05/2015 tarihinde yapılan itirazlar kısmen kabul edilerek ... ada ... ve ... sayılı parsellerde belirlenen park alanı ile parsellerin içerisinden geçirilen 10 metrelik kuzey-güney doğrultulu yolun ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararıyla kaldırıldığı, anılan belediye meclis kararlarının ise 27/11/2015-28.12.2015 tarihleri arasında ilan edildiği, bu meclis kararına davacılar tarafından itiraz edilmediği, 09.05.2016 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. Maddesinin işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan haliyle, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, işlem tarihi itibariyle altmış gün içinde idarece bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, hükme bağlanmıştır.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, işlem tarihi itibariyle imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır. (Madde14/6).

Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu imar planlarının 03.05.2015 - 12.06.2015 tarihleri arasında askıya çıkarılmasından sonra yapılan itirazlar üzerine davacıların itirazları da kısmen kabul edilerek ... ada ... ve ... sayılı parsellerde belirlenen park alanı ile parsellerin içerisinden geçirilen 10 metrelik kuzey-güney doğrultulu yolun ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararıyla kaldırıldığı, anılan belediye meclis kararlarının ise 27/11/2015-28.12.2015 tarihleri arasında ilan edildiği, bu plana karşı davacılar tarafından itiraz edilmediği anlaşılmaktadır. Yeniden askıya çıkarılarak itiraz edilmeksizin kesinleşen imar planlarının iptali istemiyle son askı tarihinden itibaren dava açma süresinin tekrar işlemeye başlayacağı açık olduğundan dava açma süresinin bu husus göz önünde bulundurularak hesaplanması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, içerisinde davacıların da olduğu bir kısım parsel maliklerinin itirazı üzerine alınan ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararının 27/11/2015-28.12.2015 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacıların planlara itiraz etmediği, bu durumda son askı tarihinin son gününü izleyen 60 gün içinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 09.05.2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, davanın kısmen incelenmeksizin reddi kısmen reddi yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın kısmen reddi kısmen de incelenmeksizin reddine dair mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA,

3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 19/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.