Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/8195 E.  ,  2023/7715 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Hatay İli, Arsuz İlçesi, …Mahallesi …Ada, …parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının …tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davaya konu taşınmazların bulunduğu alanı kapsayan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı ilan süresi içerisinde plana itiraz edilmediği, askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde dava da açılmadığı, plana yapılan bir takım itirazlar neticesinde kabul edilen itirazlara yönelik değişen kısımlara ait alanların 06.09.2019-07.10.2019 tarihleri arasında ilan edildiği davacının bu süre içerisinde 24.09.2019 tarihinde imar planına itiraz ettiği, davacının itirazının değişen kısımlara ilişkin olmayıp 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılan plan değişikliğine ilişkin olması nedeniyle itirazının kabul edilmediği, davacı tarafından 09.12.2019 tarihinde itirazın reddi işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı, davacı tarafından askı süresi içinde plana itiraz edilmediği gözetildiğinde, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde 02.07.2019 tarihinde açılması gerektiği, bu süre geçirildikten sonra açılan davanın süresinde açılmadığı, her ne kadar davacı tarafından, plana yapılan itirazlara yönelik değişen kısımlara ait alanların 06.09.2019-07.10.2019 tarihleri arasında ilan edilmesi üzerine 24.09.2019 tarihinde itiraz dilekçesi sunularak itirazın reddi üzerine dava açılmış olsa da davacının, 06.09.2019-07.10.2019 tarihleri arasında ilan edilen kabul edilen itirazlar üzerine değişen kısımları dava konusu etmediği, itirazının 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planına yönelik olduğu, aslında iptali istenilen işlemin 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılan plan değişikliğine ilişkin olduğu anlaşılmakla ikinci askı sürecinde yapılan itirazın dava açma süresini canlandırmayacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda, Belediye Meclisinin …gün ve …sayılı kararıyla itirazların bir kısmının kabul edildiği, bir kısmının ise reddedildiği, bu kararın işlendiği yeni imar planlarının 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında ilan edildiği, ikinci askı süresi içinde davacı tarafından 24/09/2019 günlü dilekçe ile dava konusu parsel bakımından plana yapılan itirazın aynı belediye meclisi kararıyla reddedilerek durumun 18.11.2019 tarih ve 35805 sayılı davalı idare işlemiyle davacıya bildirilmesi üzerine 09/12/2019 kayıt tarihli dilekçe ile bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı, bu duruma göre, davanın ikinci askı süresinin bittiği 07.10.2019 tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresinde ve en geç 06.12.2019 tarihinde açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 09.12.2019 kayıt tarihli dilekçe ile açılan davada süre aşımı bulunduğu anlaşıldığından, davanın esasının yukarıdaki gerekçeyle incelenmesine hukuken imkân bulunmadığı sonucuna varıldığından istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararına yapılan başvurunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu olayda idare açık ve net cevap vermediği için dava açma süresinin işlemeyeceği, idare tarafından tahsis edilen işlemin mülkiyet hakkının açıkça ihlali niteliğinde olduğundan ve mülkiyet hakkı süreye bağlı bir hak olmadığından Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davanın süresinde açılmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının yerinde olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ :

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının maliki olduğu Hatay İli, Arsuz İlçesi, …Mahallesi …Ada, …parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve ilavesinin, 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içinde plana itiraz edilmediği öte yandan, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile başka şahıslar tarından yapılan itirazların bir kısmının kabulüne karar verildiği, kabul edilen itirazlar doğrultusunda planda değişiklik yapıldığı ve kabul edilen itirazlar sonucu değişen kısımlara ait alanların 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında ilan edildiği, davacı tarafından, plan revizyonunda parselinin yol alanında kaldığı, parseline isabet eden yol alanının yeniden değerlendirilerek mağduriyetinin giderilmesi istemiyle 30/09/2019 tarihinde itirazda bulunulduğu, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının …tarihli ve …sayılı işlemi ile davacının başvurusunun kabul edilen itirazlar kapsamında değişiklik yapılan ve yeniden askıya çıkarılan kısımlara yönelik olmadığı ve anılan kısımlar yönünden süresinde yapılan başvuruların incelemeye alınabileceği belirtilerek reddedildiği, öte yandan, ikinci askı üzerine yapılan itirazların da bir kısmının Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararı ile kabul edildiği ve değişen kısımlar yönünden 28/11/2019-30/12/2019 tarihleri arasında üçüncü kez askıya çıkarıldığı, anılan askı üzerine yapılan itirazların da bir kısmının Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararı ilen kabul edildiği ve değişen kısımlar yönünden 05/02/2020-05/03/2020 tarihleri arasında dördüncü kez askıya çıkarıldığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, yeniden askıya çıkarılan ilave ve revizyon nazım imar planının iptali istemiyle son askı tarihinden itibaren dava açma süresinin tekrar başlayacağı açık olduğundan, ikinci askı üzerine bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvurunun son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği hususu dikkate alındığında; idarece son askı tarihinden itibaren 60 gün içinde 18/11/2019 tarihinde verilen cevap üzerine davacı tarafından 09/12/2019 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu ve işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Davacının maliki olduğu Hatay İli, Arsuz İlçesi, …Mahallesi …ada, …parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin 08/03/2019 tarihli ve 66 sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve ilavesinin, 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içinde plana itiraz edilmediği öte yandan, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile başka şahıslar tarından yapılan itirazların bir kısmının kabulüne karar verildiği, kabul edilen itirazlar doğrultusunda planda değişiklik yapıldığı ve kabul edilen itirazlar sonucu değişen kısımlara ait alanların 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında ilan edildiği, davacı tarafından, plan revizyonunda parselinin yol alanında kaldığı, parseline isabet eden yol alanının yeniden değerlendirilerek mağduriyetinin giderilmesi istemiyle 30/09/2019 tarihinde plana itirazda bulunulduğu, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının …tarihli ve …sayılı işlemi ile davacının başvurusunun kabul edilen itirazlar kapsamında değişiklik yapılan ve yeniden askıya çıkarılan kısımlara yönelik olmadığı ve anılan kısımlar yönünden süresinde yapılan başvuruların incelemeye alınabileceği belirtilerek reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle 09/12/2019 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği hükümlerine yer verilmiştir. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/5.000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli, …sayılı kararı ile kabul edilerek 01/04/2019- 02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde itirazda bulunulmadığı, davacı dışında başka şahıslar tarafından yapılan itirazların bir kısmının Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile kabul edildiği, kabul edilen itirazlar doğrultusunda planda değişiklik yapılarak değişen kısımlara ait alanların 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, davacı tarafından da 30/09/2019 tarihinde itirazda bulunulduğu, itiraza cevaben Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının …tarihli ve …sayılı işlemi ile davacının başvurusunun kabul edilen itirazlar kapsamında değişiklik yapılan ve yeniden askıya çıkarılan kısımlara yönelik olmadığı ve anılan kısımlar yönünden süresinde yapılan başvuruların incelemeye alınabileceği belirtilerek reddedilmesi üzerine davacı tarafından 08/03/2019 tarihli meclis kararıyla onaylanan ilave revizyon nazım imar planında kendi taşınmazının imar yoluna dahil edildiği ve bu durumdan ikinci askı üzerine haberdar olunduğu ileri sürülerek 09/12/2019 tarihinde anılan planın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; plan revizyonuna karşı askı süresi içerisinde itiraz edilmemesi nedeniyle dava açma süresinin askı süresinin bitiminden itibaren başlayacağı açık olup, davacı tarafından, kendi taşınmazının imar yoluna dahil edilmesine ilişkin 08/03/2019 tarihli belediye meclisi kararıyla kabul edilen ilave revizyon nazım imar planından 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında ikinci defa askıya çıkarılması üzerine haberdar olunduğu belirtilerek bakılan dava açılmış ise de; dava konusu planın tamamının yeniden askıya çıkarılmadığı sadece üçüncü kişilerin itiraz konularına yönelik yapılan değişikliklerin yukarıda açıklanan Yönetmeliğin 33. maddesinin altıncı fıkrasına uygun olarak yeniden askıya çıkarılarak ilan edildiği ve davacının taşınmazı yönünden herhangi bir değişiklik yapılmadığı anlaşıldığından, söz konusu ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı dolayısıyla, imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde en son 01/07/2019 tarihine kadar davanın açılması gerektiği sonucuna ulaşıldığından; 09/12/2019 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmaktadır. Bu itibarla, davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,

3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 31/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.