13. Hukuk Dairesi

16.01.2024 REDDİNE ISTINAFHUKUK HUKUK Ticaret Hukuku 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanunu 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu 5941 sayılı Çek Kanunu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 6102 sayılı TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.Davacının dava dilekçesi incelendiğinde; davaya konu çeklerin / çek yapraklarının davacı ...'un ... Bankası Anonim Şirketi, Sultançiftliği Şubesinde açılan çek hesabına tanımlı olduğu, hasılı çeklerin hesap sahibinin davacı olduğu anlaşılmıştır. Nitekim, davacı, dava dilekçesinde açıkça kendi hesabına tanımlı olan ve kendisine ait çek yapraklarını kaybettiğini açıkça dile getirmiştir. Davacının dava dilekçesindeki anlatımlarından sabit olduğu üzere, davaya konu çeklerin / çek yapraklarının keşidecisinin / hesap sahibinin davacı olduğu noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu takdirde davacının keşidecisi olduğu çeklerin iptalini isteyip isteyemeyeceği yönünde bir inceleme yapılmalıdır. TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m) Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Ancak, keşideci çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca menfi tespit davası açma imkanı bulunmaktadır. HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2021/1379 Esas, 2021/1197 Karar sayılı ilamı) Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti yoktur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2021/1206 Esas, 2021/1162 Karar; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2022/1609 Esas, 2022/1149 Karar). Öte yandan; dava konusu edilen çeklerin kıymetli evrak vasfında olmadığı, davacının anlatımları ile sabit olduğu üzere çek yaprağı olarak kaybedildiği, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için, iptali istenen senedin yasada öngörülen şekilde kıymetli evrak / senet niteliğinde olması gerektiği, çekin şekil unsurların TTK’nın 780. maddesinde düzenlendiği, anılan düzenleme karşısında boş çek yaprağının senet niteliğinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığından ayrıca bu yönden de çek yapraklarının iptaline karar verilmesi mümkün değildir. (Yargıtay 11. HD. 2018/10 E. 2019/1951 K.; Yargıtay 11. HD. 20222/6828 E. 2023/19572 K.; Yargıtay 11. HD. 2019/4748 E. 2019/7970 K.) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 5838 sayılı Kanun HMK md.353/1 K6102 md.764 TTK md.780 TTK md.651 K6102 md.765 K6100 md.1 HMK md.355 TTK md.757 HMK md.362/1 TTK md.818/1