Danıştay 9. Daire Başkanlığı

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/1762 E.  ,  2023/4297 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacının, mirasbırakanı ...'dan kendisine miras kalan taşınmazlar üzerine uygulanan hacizlerin kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile söz konusu haciz işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; asıl borçlu ...Petrol Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nden tahsil edilemeyen kamu alacakları bulunduğu, söz konusu alacakların tahsiline ilişkin davacı adına şirket ortağı olduğundan bahisle … tarih ve … ve .. sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiği, ödeme emirlerine karşı itiraz edilmediği, kesinleşen kamu alacaklarının tahsiline yönelik olarak hacizlerin uygulandığı, davacının murisine ait taşınmazlara konulan hacizlerin kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bu ret işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı; dava konusu haciz işleminin dayanağının davacı adına şirket ortağı olduğundan bahisle düzenlenen … tarih ve … ve .. sayılı ödeme emirleri olduğu ve davacının asıl borçlu şirketin ortağı olmadığı hususlarında taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, bununla birlikte, asıl borçlu şirketin ortağının davacının babası muris ... olmasına karşın davacı adına ödeme emrinin şirket ortağı sıfatıyla düzenlenmesinin savunma hakkını kısıtladığı, hak arama hürriyetine engel olduğu ve davacının savunma nedenlerine ilişkin iddialarını ortaya koymasının önüne geçilmek suretiyle dava konusu işlemin dayanağı ödeme emirlerinin düzenlendiği, şirket ortağı olmayan davacı adına şirket ortağı sıfatıyla ödeme emri düzenlenmesinin davacı hakkında tesis edilen işlemi hükümsüz kılacak nitelikte esasa etkili bir şekil hatası olması sebebiyle düzenlenen ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından anılan ödeme emirlerine dayanılarak tesis edilen haciz işleminde ve haciz işleminin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi işleminde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının babası ... adına kayıtlı gayrimenkuller üzerine konulan ve kaldırılması istenilen hacizlerin dayanağının, davacı adına düzenlenen … tarih ve … ve … sayılı ödeme emirleri olmadığı, zira anılan ödeme emirlerinin davacıya dava tarihi itibarıyla henüz tebliğ bile edilmediği, dava konusu hacizlerin dayanağının ise, muris baba ...'nın ...Otomobil Petrol Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti'nin kesinleştiği halde ödenmeyen (gecikme zammı hariç) 6.444.173,78.-TL tutarındaki vergi borçları olduğu, zira ...'nın ...Otomobil Petrol Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti'nin kanuni temsilcisi olduğu, dolayısıyla, şirkete ait tahsil edilemeyen amme alacaklarının ödenmesinden mirasbırakanın sorumlu olduğu; asıl borçlu şirket malvarlığının araştırılmasına rağmen borcuna yetecek miktarda menkul veya gayrimenkul malvarlığına rastlanılamadığı, dolayısıyla kesinleşen ve ödenmeyen şirkete ait amme alacaklarının şirketten veya şirket malvarlığından tahsil edilemeyeceğinin kesin olarak ortaya çıktığı, dolayısıyla şirketten tahsil edilemeyen ve tahsil edilemeyeceği anlaşılan kesinleşmiş amme alacaklarının, şirketin ortağı ve kanuni temsilcisi ...'dan tahsili amacıyla, ... adına kayıtlı olan ve ...'ya babası Hüseyin Ayrancı'dan miras yoluyla intikal eden gayrimenkul hisseleri üzerine konulan hacizlerin usul ve yasaya uygun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY:

Davacı tarafından, mirasbırakanı ...'dan kendisine miras kalan taşınmazlar üzerine uygulanan hacizlerin kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile söz konusu haciz işlemlerinin iptali istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 6183 sayılı Kanun’un 62. maddesinde, borçlunun mal bildiriminde gösterilen ve tahsil dairesince tespit edilen borçlu ve üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı, 64. maddesinde de, haciz muamelelerinin tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memuru veya tevkil edeceği memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına dayanılarak yapılacağı hükümleri düzenlenmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Mirasçıların Sorumluluğu" başlıklı 12. maddesinde, ölüm halinde mükelleflerin ödevlerinin, mirası reddetmemiş kanuni ve mansup mirasçılara geçeceği, ancak mirasçılardan herbirinin murisin vergi borçlarından miras hisseleri nispetinde sorumlu olacakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 7. maddesinde de borçlunun ölümü halinde, mirası reddetmemiş mirasçılar hakkında da bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı, borçlunun ölümünden evvel başlamış olan muamelelere devam olunacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Haciz aşaması öncesi asıl amme borçlusu şirket adına ödenmeyen vergi borçları usulüne uygun şekilde şirketin bilinen adresine tebliğ edilecek, vadesinde ödenmemesi durumunda şirket adına yapılan malvarlığı araştırması sonucu vergi borcunun şirketin malvarlığından kısmen veya tamamen tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine şirket kanuni temsilci ve ortakları takip edilerek amme alacağının tahsil edilmesinde son aşama olarak haciz işlemi uygulanacaktır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda mirasçıların sorumluluğu bakımından yapılan düzenlemeye göre ise, murisin ölüm tarihinden önceki vergi borçlarından, mirası reddetmemiş mirasçılar, miras hisseleri oranında sorumlu olurlar. Murisin vergi yükümlülükleri de mirası reddetmemiş mirasçılar tarafından yerine getirilir. Mirasçılar, murisin külli halefi durumundadırlar. Külli halefiyette mirasçı, hak ve yükümlülükleri itibariyle tamamen ölenin hukuki durumunu kazanmakta, diğer borçları gibi vergi borcundan da hisseleri oranında aslen sorumlu olmaktadır. Bu nedenle, ölenin vergi borçlarından miras hisseleri oranında sorumlu olan mirasçıların her birine hisseleri oranında ödeme emirleri düzenlenerek tebliğ edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının mirasbırakanı ...'nın asıl borçlu ...Otomobil Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu, anılan şirketin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla ... adına ... tarih ...sayılı ödeme emrinin düzenlendiği ve gerek adına kayıtlı gerekse babasından miras yoluyla intikal eden gayrimenkul hisseleri üzerine davalı idarece haciz uygulandığı, ...'nın 04/06/2019 tarihinde vefatından sonra ise davacı adına şirket ortağı sıfatıyla … tarih ve … ve … sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiği, bu ödeme emirlerinin davacıya tebliğ edilemediğinin ve davacının sorumluluğunun mirasçı olmasından kaynaklandığının davalı idarece beyan edildiği, yargılama devam ederken de davacı adına 2. sorumlular mirasçısı sıfatıyla … tarih … ile 8 sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar Mahkemece dava konusu haciz işlemlerinin dayanağının davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen … tarih ve … ile … sayılı ödeme emirleri olduğu kabul edilerek karar verilmişse de; davalı idare tarafından dava konusu haczin dayanağının davacının mirasbırakanı ... adına yapılan takip olduğu ve haczin dayanağının 05/1/2018 tarih ve ...sayılı ödeme emri olduğu belirtildiğinden, haciz işleminin dayandığı takip şüpheye mahal vermeyecek şekilde ortaya konularak ve dava konusu haciz işleminden önceki işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı hususunda da değerlendirme yapılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kabulüne, … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.