Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/8555 E.  ,  2023/9493 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

1.… Sağlık İnşaat Turizm Makina Gıda Tarım Hayvancılık Ormancılık Savunma Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi

2.…

1.… Genel Müdürlüğü/ …

2.… Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … sayılı parselleri de kapsayan alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Karayolu Projesine ilişkin 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı ile anılan işleme karşı 31/03/2020 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, … ada, … sayılı parselin maliki davacılar tarafından Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada verilen ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K:… sayılı kararıyla, aynı Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu çevre düzeni planı değişikliklerinin iptaline karar verildiği, dava konusu değişikliklerin dayanağının kalmadığı, bilirkişi raporunda belirtilen eksiklik ve çelişkiler giderilerek yeni bir plan yapılması gerektiği gerekçesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptaline karar verildiği, davacıların birlikte malik oldukları … ada, … ve … sayılı parselleri kapsayan alanda ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K:… sayılı iptal kararının gereklerine uygun şekilde yeni bir plan yapılması gerekirken anılan yargı kararınında yer verilen gerekçelere uygun bir planlama yapılmadığı ve dolayısıyla “mera” vasfı niteliği bulunmayan “kuru marjinal tarını arazisi” vasıflı dava konusu taşınmazların yerel ihtiyaçlar doğrultusunda yakın çevresi gibi “tarım dışı amaçla” kullanılmasında sakıncalı durum olmadığı anlaşıldığından Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Karayolu Projesine ilişkin 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planının davacılara ait parsellere ilişkin kısmında ve anılan işleme karşı 31/03/2020 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle davacılara ait parsellere ilişkin kısmının ve anılan işleme karşı 31/03/2020 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline, belirtilen kısım dışında planın tümüne yönelik iptal isteminin ise ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 18.09.2017 tarihli kararı ile onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara yapılan istinaf başvurusu Dairenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddine karar verildiği, dava konusu 16.03.2020 onay tarihli 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planının geneline yönelik açılan davada ise Dairenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu 16.03.2020 tarihli 1/50.000 ölçekli çevre düzeni plan ile 18.09.2017 tarihli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında kullanım kararları yönünden herhangi bir değişikliğe gidilmediği, yukarıda anılan yargı kararındaki gerekçeler doğrultusunda, uyuşmazlık konusu çevre düzeni planında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle planlamanın iptaline yönelik karara karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verildiği, yukarıda yer verilen yargı kararlarındaki gerekçeler de göz önünde bulundurulduğunda, parsel bazında açılan bu davada, davacıların taşınmazlarının mera kullanımında belirlenmesine yönelik dava konusu 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı, her ne kadar davacılar tarafından, alt ölçekli planlama aşamasında mera vasfının kaldırılması yönünde irade ortaya konulduğu belirtilmekte ise de, mera vasfının kaldırılması hususunun 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında değil alt ölçekli planlarda çözümlenmesi gerektiğinden bu iddiaya itibar edilmediği, arka arkaya yapılan planlama işlemlerine yapılan itirazlar üzerine dava konusu planlama kararının askıya çıkarıldığı, her ne kadar son planlamada dava konusu parseller bulunmasa da kök planlamada dava konusu parsellerin bulunması nedeniyle davanın konusuz kaldığından söz etmeye olanak bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare ve müdahilin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen kararın iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmı yönünden reddine karar verilmiş, bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY:

1.Gölbaşı Mogan ve Eymir Gölü çevresinin Bakanlar Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile "Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak tespit ve ilan edildiği,

2.Alana yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının 31.08.1992 tarihinde onaylandığı,

3.Bu plana dayalı olarak hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının 15.07.1994 tarihinde onaylandığı,

4.31.08.1992 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının 20.09.2004 ve 24.01.2006 tarihlerinde revize edildiği,

5.Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca 1/25.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planı Revizyonunun 16.05.2007 tarihinde onaylandığı,

6.Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının 14.07.2008 tarihinde onaylandığı, bu plana karşı açılan davada, planın ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği,

7.1/5000 ölçekli Taşpınar Köyü Ağaçlandıracak Alan 1. Bölge Nazım İmar Planının 10.03.2008 tarihinde ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ise 15.12.2008 tarihinde onaylandığı, anılan planların ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği,

8.1/5000 ölçekli Taşpınar (Gölbaşı) Yumrubel Tepe Ağaçlandırma Alanı (I. Bölge) Nazım İmar Planının 22.08.2008 tarihinde onaylandığı,

9.Alana yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının 01.09.2010 tarihinde onaylandığı, bu planın da ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2013 tarih ve E:2013/2355 K:2013/6035 sayılı kararı ile onandığı,

10.Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca 07.10.2010 tarihinde onaylanan 1/25000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi İlave Çevre Düzeni Planının ... İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 24/05/2016 tarih ve E:2012/2069, K:2016/3081 sayılı kararı ile onandığı,

11.1/5000 ölçekli Taşpınar (Gölbaşı) Ağaçlandırılacak Alan 1. Bölgeye ait Nazım İmar Planının 16.03.2011 tarihinde onaylandığı, bu planın da ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2013 tarih ve E:2013/2355 K:2013/6035 sayılı kararı ile onandığı,

12.24.02.2014 tarihinde 1/25.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planının onaylandığı ve yapılan itirazlar sonucunda 04.06.2014 tarih ve 9041 sayılı kararla 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin yapıldığı, bu planın da ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ve … tarih ve E:…, K:… sayılı kararları ile iptaline karar verilerek, kararların Danıştay Altıncı Dairesinin 21/02/2018 tarih ve E:2015/9430 K:2018/1431 sayılı ve 21/02/2018 tarih ve E: 2015/9454 K:2018/1430 sayılı kararları ile onandığı,

13.1/50.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planının 18.09.2017 tarihinde onaylandığı,

14.1/50.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin 13.03.2018 tarihinde onaylandığı,

15.1/50.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin 16.03.2020 tarihinde onaylandığı,

16.1/50.000 ölçekli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planının 18.09.2017 tarihinde onaylandığı, bu planın görülmekte olan davada … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile "bakılan davada, davacı Çankaya Belediye Başkanlığı'nca dava konusu edilen planın sadece Çankaya ilçe sınırlarını kapsayan alana yönelik açılmış olması karşısında, davacı istemini aşacak şekilde İdare Mahkemesince planın tümünün iptaline karar verilmesinde hukuki isabet görülmemekle birlikte,mahkemenin davanın esası yönünden vermiş olduğu kararın, bu aşamada istinaf incelemesi yapılmadan, usul ekonomisi ve adil yargılama hakkı açısından yargısal güvencelerin korunmasına dönük olarak kesin olarak kaldırılması gerektiği" gerekçesiyle kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 09/11/2020 tarih ve E:2020/5633 K:2020/10572 sayılı kararı ile " dava konusu çevre düzeni planının tümüne karşı açılan davada, uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle dava hakkında karar verilmesi gerekirken dava dosyasının mahkemesine geri gönderilmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/11/2020 tarih ve E:2020/5633, K:2020/10572 sayılı bozma kararına uyularak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak iptaline karar verildiği,

17.10/02/2020 tarihinde onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Karayolu Projesine ilişkin 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında dava konusu … ada, … ve … sayılı parsellerin “mera alanı” kullanımında olduğu,

18.Anılan işleme karşı 31/03/2020 tarihinde, “tarım dışı amaçla” kullanılmasına yönelik fonksiyon verilmesi istemiyle yapılan itirazın cevap verilmeyerek reddedildiği anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9/d maddesinde ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını, biyolojik çeşitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek kuşaklara ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilân etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plân ve projelerin hangi bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu ifade edilmiş, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 103. maddesinin 1. fıkrasının (p) bendinde, "19/10/1989 tarihli ve 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile verilen görevleri yapmak," Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmış, 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1'inci maddesinde; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesine göre 'Özel Çevre Koruma Bölgesi' olarak ilân edilen ve edilecek alanların sahip olduğu çevre değerlerini korumak ve mevcut çevre sorunlarını gidermek için tüm tedbirleri almak, bu alanların koruma ve kullanma esaslarını belirlemek, imar plânlarını yapmak, mevcut her ölçekteki plân ve plân kararlarını revize etmek ve re'sen onaylamak üzere Çevre Bakanlığına bağlı ve Tüzel Kişiliğe sahip Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığının kurulması ile bu Kurumun teşkilât ve görevlerine ilişkin esasları düzenlemektir. Kurumun yönetimine ve işletilmesine dair temel ilkeler şunlardır:

a)Milletlerarası koruma sözleşmeleri ve Çevre Mevzuatı da dikkate alınarak Bölgedeki koruma ve kullanma esaslarını tesbit etmek ve yeni düzenlemeler yapmak.

b)Bölgenin bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı doğrultusunda korunması için her türlü icraatta bulunmak, araştırma ve incelemeleri yapmak ve yaptırmak, gerektiğinde tüm kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili dernekler ve milletlerarası kuruluşlarla işbirliği sağlamak." hükmüne yer verilmiş, 2. maddesinde de Bakanlar Kurulu'nca ilân edilen ve ilân edilecek "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" hakkında ve bölgede yapılan tahsisler, verilmiş ön izinler ile mevcut her ölçekteki plân kararları konusunda bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, 3. maddesinin (e) ve (f) bentlerinde bu KHK'da geçen "Bölge" deyimi, "Bakanlar Kurulu tarafından kara ve deniz sınırları belirtilen Özel Çevre Koruma alanı" olarak; "Hassas Zon" deyimi ise "Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer alan ve Başkanlıkça düzenlenen plânlarda özel işaretlerle gösterilen; niteliğine göre tesbit edilen tedbirlerle zaman, mekan ve faaliyet türleri açısından çok kısıtlı kullanımlara izin verilen ve gerekli sayı ve nitelikte özel personel tarafından kontrol edilen doğal rezerv alanı" olarak tanımlanmış;

10.maddesinin (b) bendinde "Bölge ile ilgili her ölçekteki yeni plân ve projeyi re'sen onaylamak", Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı'nın görev ve yetkileri arasında sayılmış;

19.maddesinde "Bölgede yapılacak her türlü yapı ve tesis Kurulca belirlenecek esaslar çerçevesinde Başkanlığın iznine ve denetimine tâbidir." denildikten sonra koruma ve yapılaşma esasları belirlenmiş; bu Kanun Hükmünde Kararname'nin tatbik edildiği bölgede uygulanmayacak kanunların belirlendiği 25. maddesinde 3194 sayılı İmar Kanunu'na yer verilmemiş;

26.maddesinde diğer kanunların bu Kanun Hükmünde Kararname'ye aykırı hükümlerinin Özel Çevre Koruma Bölgelerinde uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, "çevre düzeni planı; varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır." şeklinde tanımlanmıştır.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; çevre düzeni planı, varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı plan hükümlerinin 5.18.1. sayılı plan notunda "Mutlak korunma alanları niteliğindeki alanlar; bu alanlar planda yapılaşma izni verilmeden doğal karakterin korunması, devamı ve geliştirilmesi şeklinde tanımlanmış olan ağaçlandırılacak alan, doğal karakteri korunacak alan, kuş üreme alanları, sulak alan, sazlık, bataklık, orman alanı, hassas alan, habitat ve biogenetik rezerv alanı gibi koruma alanı niteliğindeki araziler kesinlikle yapılaşmaya açılamaz. Satışa ve başka bir amaçla diğer bir kamu kuruluşuna dahi tahsise, takasa, devire, kiralamaya, irtifak hakkı ve üst hakkı tesise konu edilemez.", 5.18.3. sayılı plan notunda da "Bu planda ağaçlandırılacak alan olarak tanımlı alanlar; bölge üzerinde nadir, hassas, doğallık ve biyolojik çeşitlilik açılarından özel önem arz etmesi, florada biyolojik çeşitlilik kaybına yol açmaması amacıyla istilacı ağaç türlerinin ağaçlandırmada kullanılmaması; ağaçlandırmada bölgenin coğrafi iklim şartlarına uygun yöreye has yerli türlerin kullanılması ve Bakanlığın olumlu önemli görüşü alınması koşuluyla tahsis ve kiralamaya konu edilebilir. Ancak hiçbir suretle kamu yada özel ve/veya kurumlara satışı yapılamaz. " hükümleri yer almaktadır.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 18.09.2017 tarihli kararı ile onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma (ÖÇK) Bölgesi 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açılan davada; Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, … mahallesi, … ada, … sayılı parsel ve … ada, … sayılı parselleri ve … köyü, … Gölü mevkii … sayılı parselde yapılan değişiklerinin hukuka ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın bu kısmının reddine, bunun dışında kalan değişikliklerin ise korunması gereken bölgelerde nüfus yoğunluğunu artırması, yapılaşmaya açması nedeniyle hukuka ve mevzuata uygun bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin belirtilen kısımlarının iptaline dair ... İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun davacının istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen kararın bu kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi ile anılan kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarih ve E:2022/2980 K:2023/9485 sayılı kararı ile dava konusu çevre düzeni planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve koruma ve kullanma ilkelerine uygun olup olmadığının davacı iddiaları ile birlikte incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Yine, Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planına yapılan itirazın reddine ilişkin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, Karşıyaka mahallesi, … ada, … sayılı parsel ve … ada, … sayılı parseller yönünden reddine, bu kısımlar dışında kalan kısımları yönünden 1/50.000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliğinin iptaline dair ... İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun davacının istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen kararın bu kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi ile anılan kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarih ve E:2022/2223 K:2023/9488 sayılı kararı ile dava konusu çevre düzeni planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve koruma ve kullanma ilkelerine uygun olup olmadığının davacı iddiaları ile birlikte incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Diğer yandan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16.03.2020 tarihli kararı ile onaylanan, Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, Özel Çevre Koruma Bölgesine ait 1/50000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline dair … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarih ve E:2022/7223 K:2023/9490 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta her ne kadar, idare mahkemesince Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla 18.09.2017 tarihli plan değişikliklerinin iptal edildiği, dolayısıyla işbu dava konusu değişikliklerin dayanağının iptal olduğu, davalı idarece söz konusu değişikliklerin bu plan değişikliğinin konusu olmadığının ileri sürüldüğü ancak 1/5000 ölçekli planda bu alanın bulunduğu ve dolayısıyla planlamanın içinde yer aldığı, bu planlamanın da iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de, bu karara yapılan istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince verilen kararda, Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 18.09.2017 onay tarihli 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planının geneline yönelik açılan davada, Dairenin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verildiği, dava konusu 16.03.2020 onay tarihli 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planının geneline yönelik açılan davada ise Dairenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu 16.03.2020 tarihli 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı ile 18.09.2017 tarihli Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında kullanım kararları yönünden herhangi bir değişikliğe gidilmediği, yukarıda anılan yargı kararındaki gerekçeler doğrultusunda, uyuşmazlık konusu çevre düzeni planında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle çevre düzeni planının iptaline yönelik karara karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verildiği, parsel bazında açılan bu davada, davacıların taşınmazlarının mera kullanımında belirlenmesine yönelik dava konusu 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, parsel bazlı değerlendirme yapılmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, her ne kadar Dairemizce parsel bazında yapılan değerlendirmede isabetsizlik görülmemiş ise de uyuşmazlıkta Bölge İdare Mahkemesince parsel bazlı yapılan değerlendirmeler dışında dava konusu Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 18.09.2017 tarihli, 13.03.2018 tarihli ve 16.03.2020 tarihli kararları ile onaylanan Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planlarının iptali yolundaki Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince yukarıda yer alan kararları Dairemizce bozulmasına karar verildiğinden bozma kararlarındaki gerekçeler doğrultusunda planın tümü hakkında verilecek kararlar gözönünde bulundurularak davaya konu parsel yönünden değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,

2.Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilen kısmının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X): Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın temyiz edilen kısmının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.