Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/10659 E.  ,  2023/8461 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: :Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi … Köyü, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … ve … sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planının anılan taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; idare mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucu, yürürlükte bulunan planların ihtiyaca cevap vermemesi, plan bütünlüğünün bozulması ve uygulama kabiliyetini yitirmesi nedeniyle revizyona gidilmesinin zorunlu hale geldiği, itiraza konu 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı arasında ve bu planlar ile il çevre düzeni planı arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlandığı, dava konusu planların, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın park alanı, taşınmazın bir bölümünde kültürel tesis alanı, yine taşınmazın bir bölümünde 2 adet 15 metre enkesitli imar yolu olarak planlanmasına ilişkin plan kararlarında üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına, kentsel ihtiyaçlara ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir durumun bulunmadığı, ancak dava konusu imar planlarında, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde devamlılığı olan bir yolun belli bir kesiminde şerit sayısının azaltılamayacağı ve daraltılamayacağı düzenlenmesine rağmen dava konusu taşınmazın üzerinden geçecek şekilde öngörülen imar yolunun genişliğinin 17 metreden 15 metreye düşürülmesine, yani imar yolunun bir bölümünün 17 metre olacak şekilde, bir bölümünün ise 15 metre enkesitli olacak şekilde planlanmasına ilişkin plan kararının trafik güvenliğine, temel ulaşım ve şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İdari Dava Dairesi kararının ususl ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :Davacının hisseli malik olduğu Kahramanmaraş ili, Elbistan ilçesi, … Köyü, … mevkiinde bulunan … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … ve … sayılı kararları ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planının 25.09.2018-25.10.2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, taşınmazın 20 yılı aşkın süredir yeşil alan, mesire alanı, sosyal donatı alanı olarak gösterilerek mülkiyet hakkını kullanma ve tasarruf etme imkanının uzun süredir ellerinden alındığı ileri sürülerek davacı tarafından 18.10.2018 tarihinde itiraz edildiği, ilk itiraza cevap verilmemesi üzerine 27.11.2018 tarihinde bir kez daha itiraz edildiği, bu başvurunun da cevapsız bırakılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı da, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi, idari yargı mercilerinde açılan davalarda, İdare Mahkemelerinin davacının talep sonucu ile bağlı olmasını ifade etmekte olup, bu ilkenin sonucu olarak Mahkemece istemin genişletilmesine, daraltılmasına veya talep edilmeyen bir konuda karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. İptal davalarında, davanın niteliği ve hukuki sonuçları ile hukuki yarar kavramı kapsamında olay ele alınarak davacıların bakılan davayı açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve belirlenen bu kapsamda karar verilmesi gerekmektedir.

Dairemizin 11/02/2021 tarihli, E:2019/15857, K:2021/1733 sayılı kararında da belirtildiği gibi usul hukuku gereğince hukuki yarar; davacının mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının olması ve dava sonucunda verilecek olan kararın ortaya çıkan ihlâli bertaraf edecek nitelikte olması, diğer bir ifade ile, davacının hakkını elde edebilmesinin veya menfaatini temin edebilmesinin, bu dava sonucunda verilecek karara bağlı olmasıdır. Ayrıca kişinin hakkına ulaşmak için bir mahkeme kararına ihtiyacı yoksa hukuki yarardan söz edilmesi de mümkün değildir. (Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes, Muhammet, Medeni Usul Hukuku, Ankara 2011, s.297). "Taleple bağlılık" ilkesi uyarınca mahkemenin tarafların talepleriyle bağlı olduğu, talepten fazlasına veya talepten başka bir şeye karar veremeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, davacının dava açma sebepleri de dikkate alınarak, karar verilmesi gerekmektedir.

Davacı tarafından dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bir bölümünün park alanında, taşınmazın bir bölümünün kültürel tesis alanında, bir bölümünün 2 adet 15 metre enkesitli imar yolunda kalması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığı ileri sürülerek anılan kullanımların kaldırılması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda davacıya ait taşınmazın uyuşmazlık konusu imar planlarında park alanı, kültürel tesis alanı ve 15 metre enkesitli imar yolu olarak planlanmasına ilişkin plan kararlarının üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına, kentsel ihtiyaçlara ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmadğı ancak dava konusu imar planlarında, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde devamlılığı olan bir yolun belli bir kesiminde şerit sayısının azaltılamayacağı ve daraltılamayacağı düzenlenmesine rağmen dava konusu taşınmazın üzerinden geçecek şekilde öngörülen imar yolunun genişliğinin 17 metreden 15 metreye düşürülmesinin uygun olmadığı tespiti esas alınarak dava konusu planların iptaline karar verilmiş ise de, davacının yolun tamamen kaldırılmasına yönelik istemini karşılamayan ve talep sonucunu aşacak biçimde davacının taşınmazı üzerinden geçen 15 metre en kesitli yolun 17 metreden 15 metreye düşürülmesinin uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu imar planının iptaline karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,

2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.