Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/6374 E.  ,  2023/6526 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Kırıkkale ili, Bahşılı Belediyesinde sözleşmeli sağlık teknisyeni olarak görev yapan davacının, 31/12/2019 tarihinde sona eren sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin iptali ile parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde yüzde kırkını aşamayacağına dair hükme yer verildiği, davalı Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktara oranının da 2019 yılı için %40,56 olduğu hususu dikkate alındığında, kurumun içinde bulunduğu ekonomik durumun, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yönünden makul ve hukuken kabul edilebilir nitelikte olduğu, davacının yerine herhangi bir personel alımının da yapılmadığı ve davacının eğitim durumu ve niteliği gereği başka bir birimde istihdamının mümkün olmaması karşısında, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda takdir yetkisine de sahip olan davalı idarece, ekonomik olarak tedbir alma, başka bir deyişle personel giderlerini azaltma amacına yönelik olarak hizmetine ihtiyaç duyulmayan davacının 31/12/2019 tarihinde sona eren sözleşmesinin yenilenmemesi yönünde, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, 5393 sayılı Kanun'un 49/8. maddesinde yer alan "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz." hükmü uyarınca davalı idarenin mali yetersizliği ( bu oranın 2019 yılı için %40,56 olması) gösterilmekte ise de; anılan düzenlemenin 22/01/2014 tarihinden itibaren davalı idarede çalışan davacıyı kapsamaması nedeniyle hukuken kabul edilebilir geçerli bir neden olarak kabulünün mümkün olmadığı, davacının eğitim durumu itibariyle Belediye'de hizmetine ihtiyaç olmadığı savunulmakta ise de, davacının aynı eğitim durumu ile 2014 yılından bu yana görev yaptığı, idarenin mali durumunun yetersizliği dışında fesih nedeni olabilecek başkaca bir sebebin somut bilgi ve belge ile ortaya konulamadığı, ayrıca davacının görevinde yetersiz veya başarısız olduğuna ilişkin herhangi somut bir tespit bulunmadığı, davacının hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin hukuken kabul edilebilir bir nedene dayanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; Anayasa'nın 125. maddesinde idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlandığından; hukuka aykırı olduğu tespit edilen dava konusu işlem nedeniyle davacının uğramış olduğu zararın davalı idarece tazmini gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:

Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: … DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Kırıkkale ili, Bahşılı Belediyesinde sözleşmeli sağlık teknisyeni olarak görev yapan davacı tarafından, Fen İşleri Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı, davacının hizmetine ihtiyaç duyulmadığı yolundaki yazısı gereğince ve Belediyede sağlık birimi bulunmadığı için davacının hizmetinden istifade edilemediği ve hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle, 31/12/2019 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir..." hükmü; beşinci fıkrasında, "...Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır." hükmü; sekizinci fıkrasında ise, "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir. " hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasında, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır. 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, bu Esaslar'ın 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş;

7.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalıştırılanların, "Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi" sözleşmenin sona ermesi hali olarak düzenlenmiş; Ek 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebilmesi mümkün ise de; asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması gerekmekte olup, bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkan verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerekmektedir.

İdare Mahkemesinin 23/09/2020 tarihli ara kararına idarece verilen cevabın incelenmesinden; davacının yerine yeni sözleşmeli personel istiham edilmediği, eğitim durumu ve niteliği gereği başka bir birimde istihdamının mümkün olmadığı ve Belediyenin yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktara oranının 2019 yılı için %40,56 olduğunun bildirildiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda; davalı idarece, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca 2020 yılında istihdam edilecek sözleşmeli personel ile ilgili olarak 2019 yılı personel giderinin, bir önceki yıl bütçe gelirlerine oranının % 40'ın üzerinde olduğu ve Belediyede sağlık birimi olmaması sebebiyle sağlık hizmetleri sınıfında personele ihtiyaç kalmadığı için sağlık teknisyeni kadrosunun Belediye Meclisi tarafından iptal edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuatta, Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde yüzde kırkını aşamayacağına dair hükme yer verildiği, davalı Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktara oranının da 2019 yılı için %40,56 olduğu hususu dikkate alındığında, kurumun içinde bulunduğu ekonomik durumun, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yönünden makul ve hukuken kabul edilebilir nitelikte olduğu, davacının yerine herhangi bir personel alımının da yapılmamış olması ve davacının eğitim durumu ve niteliği gereği başka bir birimde istihdamının mümkün olmaması karşısında, davalı idarece, ekonomik olarak tedbir alma, başka bir deyişle personel giderlerini azaltma amacına yönelik olarak hizmetine ihtiyaç duyulmayan davacının 31/12/2019 tarihinde sona eren sözleşmesinin yenilenmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararı ile hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ile dava konusu işlemin iptali ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/12/2023 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı hukuka ve usule uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.