13. Hukuk Dairesi

16.06.2022 REDDİNE ISTINAFHUKUK HUKUK Ticaret Hukuku 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Harçlar Kanunu 5718 sayılı MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımında da geçerli olacağı düzenlenmiştir. Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için yazılı, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olması, söz konusu uyuşmazlık yönünden kanun tarafından münhasır bir mahkeme tayin edilmemiş olması ve yetki anlaşmasının "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olması gerekmektedir. Ayrıca yetki anlaşmasıyla yetkilendirilen yabancı devlet mahkemesinin HMK'nın 17 ve 18. maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak "belirli" olması şartı, MÖHUK'un 47. maddesi yönünden de aranmalıdır. Davacı ... Ticaret AŞ'nin yurtdışına ihraç ettiği dondurulmuş deniz ürünlerinin Aliağa Limanından Almanya Bremerhaven European Union Sea Port Limanına taşınması hususunda tefrik kararı verilen davalı ... Ltd. Şti. ile navlun sözleşmesi akdettiği, davacı şirket tarafından navlun ücretinin akdi taşıyan ... Ltd. Şti.'nce düzenlenen faturaya binaen ödemesinin yapıldığı, emtianın davalı ... tarafından 01/04/2020 tarihli ... numaralı konişmento tahtında ... isimli gemi ile taşındığı, konşimento üzerinde emtianın gemiye yüklenme tarihinin 29/03/2020 olarak göründüğü, davacı şirketin konşimentoda Shipper (yükleten) olarak yer aldığı, konişmentonun davalı ... tarafından imzalandığı; davacı tarafça emtia hasarının henüz konişmento düzenlenmeden önce 26-27-28 Mart 2020 tarihlerinde TTK m.1178/3 uyarınca davalıların hakimiyet alanında yükün gemi güvertesine yüklenmesi için liman sahasında bekletildiği esnada konteynerin elektrik destek ünitesine bağlanmaması yüzünden ısı değerlerinin yükselmesi sonucu meydana geldiğinin iddia edildiği, Davalı ...'nin, Danimarka da mukim yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların Türkiye-Almanya taşımasının ifa edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun arka sayfasında taşıma şartaları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı görülmektedir. TTK.nın 1200. maddesine göre, navlun borçlusu taşıtandır. Deniz ticareti hukukunda navlun faturası kime kesilmişse, o kişi taşıtan sıfatını haizdir. Somut uyuşmazlıkta, navlun faturası davacı şirkete kesilmiş olduğundan davacının dava konusu taşımada taşıtan sıfatına haiz olup, aynı zamanda konişmentoda yükleten (Shipper) sıfatı da bulunmaktadır. Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşımada, davacının taşıtan ve yükleten, davalı ...'nin fiili taşıyan, davanın da davalı taşıyana izafeten acenteye yöneltildiği anlaşılmaktadır. Doktrindeki baskın görüşe göre, konteyner (kırkambar) taşıması niteliğindeki taşımada esas alınması gereken konişmento ve arkasındaki taşıma şartlarıdır ve bu şartlar taşıtan ve yükleten sıfatındaki davacıyı bağlar. Davacı vekilince, müvekkilinin konişmentonun arka yüzünde imzasının bulunmadığı, yeni şartından haberdar dahi olmadığı, konişmentonun her iki tarafça imza altına alınmamış olması nedeniyle yetki şartının geçersiz olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu taşımaya ilişkin konişmentoya davacı tarafça da delil olarak dayanılmış olup, taşıma sözleşmesi, konşimentoya göre ifa edilerek yük alıcısına teslim edilmiştir. TTK'nın 1229. maddesine göre, konişmento yükletenin beyanına göre taşıyan tarafından düzenlenecektir. 1230. vd maddelerde konişmentonun kıymetli evrak olduğu, eşyayı temsil ettiği, taşıyanı, navlunu ve eşyayı ispat eden, meşru hamiline eşyayı teslim alma hakkı veren cirosu kabil kıymetli evrak olduğu düzenlenmiştir. Konişmento kıymetli evrak olması nedeniyle taşıyanın imzasını içermesi yeterlidir. Yükletenin imzası ise isteğe bağlıdır. İbraz edilen konşimentoda taşıyanın imzasının bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla konişmento geçerli olup, davacı vekilinin konişmentoda yazılı yetki şartının geçerli olmadığına ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir. Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan taşıma sözleşmesi mevcut olup, bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda tarafların anlaşması mümkündür. Davada münhasır yetki veya kamu düzeni sözkonusu değildir. Yetkili kılınan mahkeme belirlidir. HMK'nın 17. maddesi gereğince yetki sözleşmesinde belirlenen yetki şartı genel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırdığından, Türk Mahkemesinde dava açılamayacaktır. Yetki sözleşmesinin tarafları tacir olduğundan, tacirler arasında TTK hükümlerinin uygulanması gerekmekle, konişmentodaki yetki şartında TBK'nın 21/2. maddesi anlamında taşıma ilişkisinin niteliğine aykırı bir kayıt bulunmadığı, uluslararası yetki şartının aynı Kanunu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu HMK md.353/1 K6100 md.1 HMK md.17 TTK md.1178/3 HMK md.355 TTK md.1229 TBK md.21/2 K5718 md.47 HMK md.361/1