Danıştay 10. Daire Başkanlığı

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/8602 E.  ,  2023/5727 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

2.…Valiliği / …

DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, İzmir Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünün 29/03/2019 tarihli tutanağı ile bu işlemin dayanağı olduğu belirtilen Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 2. maddesinde yer alan "ile spor kulüpleri" ve 7. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde yer alan "dernek tüzüğü veya vakıf senedinin" ibarelerinin iptali istenilmiştir.

DAVACININ_İDDİALARI :

Davacı tarafından, kulüplerine ait tesisin dava konusu tutanak ile özel spor tesisi olarak tescili için 30 gün süre verildiği, bu durumun Yönetmeliğin 26. maddesi ile çeliştiği, kendilerinin dernekler kütüğüne kayıtlı dernek olduğu, bu nedenle Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine tabi oldukları, dava konusu Yönetmeliğe tabi olmadıkları, 3289 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre özel spor salonlarının özel teşebbüslerce açılabildiği, karışıklığa meydan verdiği için Yönetmelikteki dava konusu ibarelerin iptali gerektiği ileri sürülmektedir. GENÇLİK VE SPOR

BAKANLIĞININ_SAVUNMASI : Davalı Bakanlık tarafından, öncelikle usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı ve davacının "vakıf senedinin" ibaresi yönünden ehliyetli olmadığı; esasa ilişkin olarak ise Anayasa ve ilgili mevzuat ile gençliğin korunması ve sporun geliştirilmesi hususlarında bakanlıklarının görevlendirildiği, Yönetmelik çıkarma yetkilerinin bulunduğu, dernek statüsünde olan gençlik ve spor kulüplerinin, yalnızca kendi çalışmaları için kullandıkları beden eğitimi ve spor tesisleri dışında kalan, ticari faaliyette bulundukları beden eğitimi ve spor tesislerinin Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği kapsamında olduğu, davacı kulübün de spor tesisini yalnızca kendi çalışmaları için kullanmayıp iktisadi işletme olarak ticari faaliyette bulunduğu ve Yönetmelik kapsamında olduğu, davacı kulüp ile aynı durumda olan ve ruhsatlandırılan pek çok spor kulübü olduğu, verilen süre içerisinde gerekli işlemler yapılmadığı takdirde kapatılacak olanın davacı spor kulübü değil işletilen özel beden eğitimi ve spor tesisi olduğu, Yönetmeliğin 26. maddesinde çalışma izin belgesinin iptalinin düzenlendiği, davacının ise belgesinin olmadığı, işlemin ve Yönetmeliğin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

İZMİR_VALİLİĞİNİN_SAVUNMASI : Davalı Valilik tarafından, gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri ile spor kulüpleri tarafından kurulan ve işletilen her türlü spor tesisinin Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği kapsamında olduğu, Yönetmelik maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, yapılan denetimde davacı derneğin iktisadi işletme olarak faaliyet gösterdiğinin tespit edildiği, bu nedenle Yönetmelik hükümlerine göre başvurması ve işlettiği tesisi Yönetmelikte yer alan ölçütlere uygun hale getirmesi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ : Dava, İzmir Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünün 29/03/2019 tarihli; "tesisin kickboks, fitnes, taekwando branşında kulüp tescilinin olduğu, bakanlık logosunu kullandığı, ticari faaliyet gösterdiği ve 29.06.2018 tarihinde vergi dairesine kayıt olduğu tespit edilmiştir.

Logonun kaldırılması istenilmiş, özel spor tesisi olarak ruhsatlandırılması içinde 30 gün süre verilmiştir. Bu süre içinde işlemlerin başlatılmaması halinde tesis kapatılacaktır." şeklindeki denetim tutanağının ve Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 2. maddesinde yer alan "ile spor kulüpleri" ve 7. maddesinin (g) bendinde yer alan "dernek tüzüğü ve vakıf senedinin" ibarelerinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır. 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu'nun, "Gençlik ve spor kulüpleri" başlıklı 20. maddesinde; "Gençlik ve spor kulüpleri, Dernekler Kanununa göre teşekkül eder ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olurlar. Tescil edilmemiş kulüpler, federasyonlar tarafından tertiplenen veya bunların denetimi altında yapılan müsabakalara katılamazlar. Tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmez. Spor kulüpleri faaliyet gösterdikleri dallarda antrenör tutmaya mecburdurlar. Tescile ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiştir. 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun, "Gençlik ve spor kulüpleri" başlıklı 14. maddesinde de; "Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir. Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir." hükmü, "Derneklerin izinle kurabileceği tesisler" başlıklı 26. maddesinde; Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin açılması, işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir." hükmü, Ceza hükümlerinin düzenlendiği 32. maddesinin birinci fıkrası m) bendinde; 26 ncı maddede belirtilen tesisleri izinsiz açan dernek yöneticilerine beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir ve tesisin kapatılmasına da karar verilebilir." hükmü yer almıştır. 5253 sayılı Kanunun 14. maddesi ile 3289 sayılı Kanunun 20. maddesinin verdiği yetkiye dayanılmak suretiyle hazırlanıp yürürlüğe konulan Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik Ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği'nin 1. maddesi ile; "gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adını alan derneklerin organlarının teşkili, görev ve yetkileri, denetimleri, yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmaları, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ile kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi" amaçlanmıştır. Yönetmeliğin 2. maddesinde de; Bu Yönetmelik; gençlik faaliyeti, spor faaliyeti veya her iki faaliyeti birlikte yürütmek amacıyla kurulan ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescillerini yaptırarak kulüp adını alan dernekleri kapsayacağı belirlenmiştir. "Kulüplerin statüsü ve türleri" başlıklı 5. maddesinde; "Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü statüsünü kazanırlar. Kulüpler; 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 31/3/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliğinde belirtilen gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulabilir." kuralı yer almıştır. "Denetim" başlıklı 22. maddesinde; "Genel Müdürlük veya mülki idare amirin onayı alınmak kaydıyla il müdürlükleri; kulüpleri ve üst kuruluşları Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla her yönden denetler. Kulüplerin genel kurullarına gerekli hallerde il müdürü veya yetki vereceği kişi gözlemci olarak katılır ve hazırlayacağı raporu ilgili birimlere havalesi yapılmak üzere mülki idare amirliğine sunar." kuralı, 23. maddesinde; "Kulüpler, toplantılarında ve tesislerinde siyasi faaliyet gösteremezler. Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar." kuralı, 24. maddesinde; "Dernekler, tüzüklerinde belirtilen amaçlar doğrultusunda gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adlarından birini alırlar." kuralına yer verilmiştir.

Yine 3289 sayılı Kanunun 2 ve 10 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmış ve 15.10.1999 tarih ve 23847 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Özel Beden Eğitimi Ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; Türk sporunun geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, sporcu sayısının artırılması için sporla ilgili bütün kaynakları en etkili şekilde devreye sokmak üzere gerçek veya tüzel kişilerce beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek olarak belirtilmiş, 2. maddesinde(15.10.2010/27730 sayılı RG ile değişik); "Bu Yönetmelik, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile spor kulüpleri tarafından beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları kapsar. Birden fazla spor branşının birlikte yapıldığı spor komplekslerinde yer alan spor masaj üniteleri dışında kalan masaj salonları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır." kuralı getirilmiş, Tesis açmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerden; açılış izni alabilmek için başvuru sırasında istenilecek belgelerin sıralandığı 7. maddesinde; "Tüzel kişilerden istenilecek belgeler: a) Kuruluşun, tesisin adı ve adresi ile uygulanacak spor dallarını belirtir dilekçe, b) Tesis sorumlusu veya vekâlet edecek olan tesis amirinin açık adresi ve adli sicil beyanları, c) Faaliyette bulunulacak her spor dalının çalıştırıcısına ait antrenör, masör veya diğer eğiticilerle yapılan bir yıllık sözleşmenin ilgili federasyon veya il müdürlüğünden tasdikli sureti, d) Tesisin tasdikli 1/100 ölçekli planı, e) Belediyelerce verilecek işyeri açma izin belgesi, itfaiye raporu, il sağlık müdürlüğü raporu ve kolluk kuvvetlerinden alınacak genel güvenlik ve asayiş açısından kolluk kuvveti görüşü, f) Faaliyette bulunulacak spor dalları federasyonlarınca düzenlenecek yeterlilik belgesi, g) Tesis açmak isteyen tüzel kişilerin şirket ise unvanı ve ticaret sicil numarası, dernek tüzüğü veya vakıf senedinin yayınlandığı gazetenin bir nüshası." olarak sayılmıştır.

Aynı Yönetmeliğin, "Açılış izninin verilmesi" başlıklı 11. maddesinde; "Gerçek ve tüzelkişilerin bu Yönetmeliğin 6 ve 7 nci maddelerinde belirtilen belgeler il müdürlüğüne vermelerinden sonra tesisin hizmete açılması için komisyonca yerinde tetkik edilerek, 8 ve 9 uncu maddelerdeki şartları taşıyıp taşımadıklarına dair bir tutanak düzenlenir. (...) sonra valinin onayına sunulur. (...) Birden fazla spor dalında faaliyette bulunmak için başvuran ve gerekli şartları yerine getirenler, faaliyette bulunacağı her spor dalı için ilgili federasyonlardan ayrı ayrı yeterlilik belgesi alır ve her spor dalı için ayrı tescil ücreti öderler.(...)" kuralı, 12. maddesinde; İl, ilçe, bucak, belde veya köylerde açılacak özel tesislerin açılış izni için il müdürünün teklifi ve valinin onayı ile en az beş kişilik komisyon kurulur.(...), 13. maddesinde de; "Açılış izni alan özel beden eğitimi ve spor tesisleri, il müdürlüklerince açılış izin tarihi esas alınarak, faaliyetlerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu 12 nci maddeye göre tespit edilen komisyonca her yıl kontrol edilir. Uygun olanlar il müdürlüğünce yıllık olarak vize edilir." kuralı, "Denetim" başlıklı 14.maddesinde ise; "Özel beden eğitimi ve spor tesislerinin, spor dalının ilgili federasyonlarınca öngörülen ölçü ve esaslarına uygun olup olmadığı bu Yönetmelikte aranılan şartları taşıyıp taşımadıkları, genel ahlak kurallarına, ilgili spor dalının amacına ve kurallarına uygun faaliyet yapıp yapmadıkları konusunda ilgili federasyon başkanlıkları, il müdürlüğü ve Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince her zaman denetlenebilir." kuralına yer verilmiş, 15. maddesinde; "Bütün belgelerin tamamlanması ve açılış izni vermesinden sonra ilgisine göre EK-1 ve EK-2’de örneği bulunan özel beden eğitimi ve spor tesisi çalışma izni belgesi gençlik ve spor il başkanlığınca düzenlenir ve işleticiye verilir. Bu belgenin verilmesinden sonra tesis faaliyete başlamış sayılır.", "Çalışma izin belgesinin iptali ve tesisin kapatılması" başlıklı 26. maddesinde de; "Tesis, gençlik ve spor teşkilatınca ve emniyet teşkilatınca her zaman denetlenebilir. Bu Yönetmelik hükümlerine, ahlak ve adaba aykırı, ideolojik ve siyasi amaçlı faaliyetlerin yapıldığı tespit edildiğinde, güvenliği bozucu tutum ve davranışlar görüldüğünde bu Yönetmeliğin 12 nci maddesine göre tespit edilen komisyonca karar alınır ve valinin onayına sunulur. Onayı müteakip çalışma izin belgesi iptal edilir. Yapılacak denetimlerde görülen aksaklıkların verilen süre içerisinde düzeltilmemesi üzerine, düzenlenen denetleme raporunun vali tarafından onaylanması halinde tesise o yıl için geçerli olan tescil ücreti tutarının ¼’ü tutarında idari para cezası verilir. İkinci denetleme sonunda aykırı hususlar giderilmediği takdirde, ilk cezanın iki katı tutarında idari para cezası verilir. Bir yıl içinde iki defa idari para cezası verilen tesiste üçüncü defa yapılacak olan denetlemede ceza gerektirecek hususlar tespit edildiğinde tesisin çalışma izin belgesi iptal edilir. Bu şekilde kapatılan tesislerin işleticilerinin aynı amaçlı tesis açmalarına izin verilmez." şeklinde kurala bağlanmıştır.

Davacı derneğin 10.03.2010 tarihinde kurulduğu, davacıya ait spor tesislerinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği nedeniyle davacı derneğe idari para cezası verilmesine ve ruhsat için gerekli hususların 15 gün içerisinde tamamlanması aksi halde tesisin kapatılacağı yolunda bir işlem tesis edildiği ve bu işleme karşı İzmir 1. İdare Mahkemesinde açılan davanın ret ile sonuçlandığı, henüz temyiz aşamasında bulunduğu, 15.05.2017 tarihinde yapılan denetimde; derneğin spor kulübü olarak 2010 yılından itibaren faal olduğu, ayrıca iktisadi işletme olarak dışarıdan ücret karşılığı üye alındığı, iktisadi işletme olarak devam etmesi halinde ruhsat alınması gerektiğinin tutanağa bağlandığı, davacı tarafından verilen 26.05.2017 tarihinde kayda geçen dilekçe ile iktisadi işletmeyi kapatacağı ve spor kulübü olarak faaliyet göstereceğini beyan ettiği, bu beyanın sonrasında beyana uygun faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti için 29.03.2019 tarihinde yapılan denetimde; iktisadi işletme olarak faaliyetine devam ettiği, sosyal medya hesapları üzerinden de reklamlarının bulunduğu nedeniyle Dernekler Kanunu ve Özel Beden Eğitimi Ve Spor Tesisleri Yönetmeliği ilgili hükümleri gereği dava konusu işlemin tesisi edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Dernekler Kanununa göre teşekkül eden ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olan Gençlik ve spor kulüplerinin, Dernekler Kanununda; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmeliğe bırakılmış, bu doğrultuda yayımlanan Yönetmelikle, kulüplerin Dernekler Kanunu ve Yönetmeliğinde belirtilen gerçek veya tüzel kişilerce kurulabileceği ve derneğin tüzüğünde belirlenen amaç dışında faaliyet yürütülemeyeceği, yine Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu uyarınca Türk sporunun geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, sporcu sayısının artırılması için sporla ilgili bütün kaynakların en etkili şekilde devreye sokulmak üzere gerçek veya tüzel kişilerce beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği yayımlanmıştır. Beden eğitimi ve spor tesislerinin kurulması, işletilmesi bu Yönetmeliğin kapsamında düzenlendiği dikkate alındığında, bu tesisleri kuran ve işleten olarak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri yanında spor kulüplerine de yer verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Bu halde, eğitim ve spor tesislerinin kurulması ve işletilmesi izne tabi olduğuna göre izin verilebilmesi için bazı belgelerin istenilmesinde ve istenilen bu belgeler arasında dernek tüzüğü veya vakıf senedinin yayınlandığı gazetenin bir nüshasının da istenilmesinde dayanağı Yasaya aykırılık görülmemiştir.

Anılan Yönetmelik kapsamında açılacak olan tesislerin izne tabi olduğu ve açılışı için izin sırasında istenilecek belgeler içeriğinde sıralanmıştır. Söz konusu Yönetmelik ile, yapılacak denetimlerde görülen aksaklıkların verilen süre içerisinde düzeltilmemesi üzerine, düzenlenen denetleme raporunun vali tarafından onaylanması halinde tesise o yıl için geçerli olan tescil ücreti tutarının 1/4'ü tutarında idari para cezası verileceği, ikinci denetleme sonunda aykırı hususlar giderilmediği takdirde, ilk cezanın iki katı tutarında idari para cezası verileceği, bir yıl içinde iki defa idari para cezası verilen tesiste üçüncü defa yapılacak olan denetlemede ceza gerektirecek hususlar tespit edildiğinde ise tesisin çalışma izin belgesinin iptal edileceği dikkate alındığında, davacı hakkında uygulanan idari para cezası sonrası yapılan denetim sırasında tespit edilen eksikliğin tamamlanacağı yolundaki beyan sonrasında tamamlanıp tamamlanmadığının kontrolü için yapılan ikinci bir denetim sonucu giderilmediğinin tespiti nedeniyle eksikliğin giderillmesine yönelik bir süre verilmesinde ve aksi halde tesisin kapatılacağı yolunda tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı dernek 10/03/2010 tarihinde kurulmuş ve 12/10/2011 tarihinde spor kulübü olarak tescil edilmiştir.

Spor Genel Müdürlüğü'nce Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüklerine hitaben yazılan … tarih ve … sayılı yazı ile Sayıştay Başkanlığının 2016 yılı Denetim Raporu Taslağında Gelir İdaresi Başkanlığı ile Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlükleri kayıtlarında bulunan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesislerinin adedi arasında farklılıklar görüldüğü, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesislerine ilişkin listenin incelenerek tescili olmayan tesislerin tespit edilerek Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği kapsamında tesciline ilişkin işlemlerin yapılması istenmiştir.

Bunun üzerine 15/05/2017 tarihinde davacıya ait tesiste yapılan denetimde; derneğin spor kulübü olarak 2010 yılından itibaren faal olduğu, ayrıca iktisadi işletme olarak dışarıdan ücret karşılığı üye alındığı, iktisadi işletme olarak devam etmesi halinde ruhsat alınması gerektiği tutanağa bağlanmıştır. Söz konusu denetim üzerine davacı dernek tarafından verilen … kayıt tarihli ve …sayılı dilekçe ile iktisadi işletmenin ay sonunda kapatılacağı ve dernek ve spor kulübü olarak faaliyet gösterileceği beyan edilmiştir.

Davacının bu beyanı sonrasında beyana uygun faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti için 29/03/2019 tarihinde yapılan denetimde ise; "Tesisin kickboks, fitnes, taekwando branşında kulüp tescilinin olduğu, bakanlık logosunun kullanıldığı, ticari faaliyet gösterdiği ve 29.06.2018 tarihinde vergi dairesine kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Logonun kaldırılması istenmiş, özel spor tesisi olarak ruhsatlandırılması için de 30 gün süre verilmiştir. Bu süre içinde işlemlerin başlatılmaması halinde tesis kapatılacaktır." şeklinde dava konusu tutanak tutulmuştur.

Bunun üzerine davacı tarafından, İzmir Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünün 29/03/2019 tarihli tutanağının ve bu işlemin dayanağı olan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 2. maddesinde yer alan "ile spor kulüpleri" ve 7. maddesinin (g) bendinde yer alan "dernek tüzüğü veya vakıf senedinin" ibarelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Bunun yanı sıra, davacı derneğe ait spor tesisinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiğinden bahisle 401,25 TL idari para cezası verilmesine ve ruhsat için gerekli hususların 15 gün içerisinde tamamlanması gerektiği, aksi halde idari para cezasının iki katı tutarında 802,50 TL idari para cezasının uygulanacağı ve tesisin kapatılacağı yönünde tesis edilen … tarih ve … sayılı İzmir Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, … İdare Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile dava reddedilmiş, anılan karar Dairemizin 28/09/2023 tarih ve E:2023/4671, K:2023/4941 sayılı kararı ile onanmıştır.

USUL YÖNÜNDEN: Davalı Bakanlık tarafından, davanın süresinde açılmadığı ve davacının "vakıf senedinin" ibaresi yönünden ehliyetli olmadığı ileri sürülmüştür. Uyuşmazlıkta, 29/03/2019 tarihli uygulama işlemi üzerine davacının bakılan davayı, 25/04/2019 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açtığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Buna göre, davacının dernekler kütüğüne kayıtlı bir dernek olarak işbu davayı açtığı görülmekte olup, iptalini talep ettiği Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde yer alan "dernek tüzüğü veya vakıf senedinin" ibaresinde yer alan "veya vakıf senedinin" kısmının davacının hak ve menfaatlerini doğrudan etkilemediği, davacının, anılan kısmın iptalini istemesinde kişisel, güncel ve meşru menfaatinin olmadığı sonucuna varılmıştır. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu'nun dava konusu uygulama işlemi tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle; "Görev" başlıklı 2. maddesinde, "Spor Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a)Vatandaşın ve okuldışı gençlerin fizik, moral güç ve yeteneklerini sağlayan beden eğitimi, oyun, jimnastik ve spor faaliyetlerini sevk ve idare etmek,

b)Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bütün öğretim kurumlarının; yurt içi ve yurt dışı spor faaliyetlerini programlamak, beden eğitimi ve spor faaliyetlerinin esaslarını tespit etmek, yürütmek, bu faaliyetlere ait araç, gereç ve benzeri ihtiyaçları sağlamak,

c)Okuldışı izcilik ve spor faaliyetlerini programlamak, düzenlemek, yönetmek ve gelişmesini sağlamak; spor idarecisi, antrenör, monitör, spor elemanları ve hakemleri yetiştirmek, eğitmek, sayılarını artırmak, eğitim merkezleri kurmak,

d)Sporcu ve spor kulüplerinin tescil, vize, aktarma işlemlerini yapmak,

e)Spor federasyonlarının kurulması ve spor dallarını belirlemek için gerekli usul ve esasları tayin ve tespit etmek,

f)Beden eğitimi ve spor faaliyetleri için gerekli olan saha, tesis ve malzemeleri yapmak, yaptırmak, işletmek ve bu tesisleri vatandaşın istifadesine sunmak,

g)Sporcu sağlığı ile ilgili tedbirleri almak, sporcu sağlık merkezleri açmak, açtırmak, işletmek, işletilmesine yardımcı olmak, sporcuların sigortalanması işlemlerini yapmak ve yaptırmak,

h)Spor müsabakalarında milletlerarası kuralların ve her türlü talimatın uygulanmasını sağlamak,

i)(Mülga: 3/6/2011 - KHK - 638/31 md.)

j)Beden eğitimi ve spor alanında teknik bilgi ve spora ilgiyi artıracak yayınlar yapmak, faaliyetlerde bulunmak,

k)(Mülga: 3/6/2011 - KHK - 638/31 md.)

l)Milletlerarası spor temas ve münasebetlerinde resmi merci görevi yapmak,

m)Bu Kanuna göre tescili yapılmış bulunan spor kulüp ve kuruluşları ile spor amacını taşıyan teşekkül, sporcu ve spor elemanlarını denetlemek,

n)Başarılı sporculara ve çalıştırıcılarına ayni ve nakdi yardım yapmak ve yapılmasını sağlamak, ödüllendirmek,

o)Engelli bireylerin spor yapabilmelerini sağlamak ve yaygınlaştırmak üzere; spor tesislerinin engellilerin kullanımına da uygun olmasını sağlamak, spor eğitim programları ve destekleyici teknolojiler geliştirmek, gerekli malzemeyi sağlamak, konu ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları ile yayınlar yapmak, spor adamları yetiştirmek, engelli bireylerin spor yapabilmesi konusunda ilgili diğer kuruluşlarla işbirliği yapmak,

p)İlgili mevzuat ve Bakanlıkça, verilen benzeri görevleri yapmak."; "Merkez Danışma Kurulunun görevleri" başlıklı 10. maddesinde, "Merkez Danışma Kurulunun görevleri şunlardır :

a)Genel Müdürlükçe hazırlanan bütçe ile federasyonlar tarafından hazırlanan plan ve programları tetkik etmek,

b)Genel Müdürlükçe hazırlanan yıllık çalışma programını tetkik ve tasdik etmek,

c)Teşkilatı ilgilendiren yönetmelikleri hazırlamak,

d)Federasyonların kurulması ve meşgul olacakları spor dalları hakkında görüş bildirmek,

e)Spor saha, tesis ve malzemeleri ile ilgili konularda temel prensipleri tespit etmek,

f)Genel Müdürlükçe kendisine havale edilen diğer işler hakkında görüş bildirmek, g Spor Genel Müdürlüğü merkez ve taşra personeli ile sporcuların sosyal güvenliğini düzenleyici tedbirler konusunda ilgili yönetmelikleri düzenleyerek görüş bildirmek. (b) ve (c) bentlerinde yazılı işler hakkında Merkez Danışma Kurulunun vereceği karar kesindir. Ancak, bu kararlar Gençlik ve Spor Bakanı tarafından fesih veya tadil olunabilir."; "Gençlik ve spor kulüpleri" başlıklı 20. maddesinde; "Gençlik ve spor kulüpleri, Dernekler Kanununa göre teşekkül eder ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olurlar. Tescil edilmemiş kulüpler, federasyonlar tarafından tertiplenen veya bunların denetimi altında yapılan müsabakalara katılamazlar. Tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmez. Spor kulüpleri faaliyet gösterdikleri dallarda antrenör tutmaya mecburdurlar. Tescile ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir."; "Özel salon açılması" başlıklı 28. maddesinde, "Özel teşebbüs tarafından beden eğitimi ve spor çalışmaları yapmak amacıyla açılacak okul, eğitim merkezi ile sitesi, salon ve benzeri tesis ve kuruluşlar, Gençlik ve Spor Bakanlığının müsaadesine ve kontrolüne tabidir." hükümleri yer almıştır. 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan, bilahare 7405 sayılı Kanun'la ilga edilen "Gençlik ve spor kulüpleri" başlıklı 14. maddesinde, "Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir.

Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir." hükmü; işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle "Derneklerin izinle kurabileceği tesisler" başlıklı 26. maddesinde, "Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin açılması, işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir." hükmü; "Ceza hükümleri" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde, "26 ncı maddede belirtilen tesisleri izinsiz açan dernek yöneticilerine beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir ve tesisin kapatılmasına da karar verilebilir." hükmü yer almıştır. 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 14. maddesi ile 3289 sayılı Kanunun 20. maddesinin verdiği yetkiye dayanılmak suretiyle hazırlanıp 08/07/2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan haliyle Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adını alan derneklerin organlarının teşkili, görev ve yetkileri, denetimleri, yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmaları, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ile kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; gençlik faaliyeti, spor faaliyeti veya her iki faaliyeti birlikte yürütmek amacıyla kurulan ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescillerini yaptırarak kulüp adını alan dernekleri kapsar."; "Kulüplerin statüsü ve türleri" başlıklı 5. maddesinde, "Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü statüsünü kazanırlar. Kulüpler; 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 31/3/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliğinde belirtilen gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulabilir."; "Denetim" başlıklı 22. maddesinde, "Genel Müdürlük veya mülki idare amirin onayı alınmak kaydıyla il müdürlükleri (Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü); kulüpleri ve üst kuruluşları Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla her yönden denetler. Kulüplerin genel kurullarına gerekli hallerde il müdürü veya yetki vereceği kişi gözlemci olarak katılır ve hazırlayacağı raporu ilgili birimlere havalesi yapılmak üzere mülki idare amirliğine sunar."; "Yasak faaliyetler" başlıklı 23. maddesinde, "Kulüpler, toplantılarında ve tesislerinde siyasi faaliyet gösteremezler. Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar."; "Kulüplerin isimleri" başlıklı 24. maddesinde, "Dernekler, tüzüklerinde belirtilen amaçlar doğrultusunda gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adlarından birini alırlar."; "Tescil işlemleri için kulüplerce hazırlanacak belgeler" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, "Dernekler mevzuatına göre gençlik, spor, gençlik ve spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurulan derneklerin kulüp olarak tescil işlemleri il müdürlüğünce yapılır." düzenlemelerine yer verilmiştir. 3289 sayılı Kanun'un 2. ve 10. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 15/10/1999 tarih ve 23847 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; Türk sporunun geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, sporcu sayısının artırılması için sporla ilgili bütün kaynakları en etkili şekilde devreye sokmak üzere gerçek veya tüzel kişilerce beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile spor kulüpleri tarafından beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları kapsar. Birden fazla spor branşının birlikte yapıldığı spor komplekslerinde yer alan spor masaj üniteleri dışında kalan masaj salonları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen; Genel Müdürlük : Spor Genel Müdürlüğünü, Daire Başkanlığı : Spor Kuruluşları Dairesi Başkanlığını, Federasyonlar : Genel Müdürlük spor federasyonları ile özerk federasyon başkanlıklarını, İl Müdürlüğü : Gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğünü, Tesis : Gerçek veya tüzel kişiler tarafından beden eğitimi ve spor çalışmaları yapmak amacıyla açılan yerleri, Kişi : Tesiste spor faaliyetlerine katılacak olanları, Yeterlilik Belgesi : Tesiste ilgili spor dalında faaliyet yapılabilmesine dair federasyonca verilen belgeyi, İfade eder."; "Tüzel Kişilerden istenecek belgeler" başlıklı 7. maddesinde, "Tüzel kişilerden istenilecek belgeler: a) Kuruluşun, tesisin adı ve adresi ile uygulanacak spor dallarını belirtir dilekçe, b) Tesis sorumlusu veya vekâlet edecek olan tesis amirinin açık adresi ve adli sicil beyanları, c) Faaliyette bulunulacak her spor dalının çalıştırıcısına ait antrenör, masör veya diğer eğiticilerle yapılan bir yıllık sözleşmenin ilgili federasyon veya il müdürlüğünden tasdikli sureti, d) Tesisin tasdikli 1/100 ölçekli planı, e) Belediyelerce verilecek işyeri açma izin belgesi, itfaiye raporu, il sağlık müdürlüğü raporu ve kolluk kuvvetlerinden alınacak genel güvenlik ve asayiş açısından kolluk kuvveti görüşü, f) Faaliyette bulunulacak spor dalları federasyonlarınca düzenlenecek yeterlilik belgesi, g) Tesis açmak isteyen tüzel kişilerin şirket ise unvanı ve ticaret sicil numarası, dernek tüzüğü veya vakıf senedinin yayınlandığı gazetenin bir nüshası. ..."; "Yeterlilik belgesi" başlıklı 10. maddesinde, "Gerçek veya tüzel kişiler, spor tesisi açmak için faaliyette bulunacakları spor dalı veya dalları için ilgili spor dalı federasyonundan yeterlilik belgesi almak zorundadırlar."; "Açılış izninin verilmesi" başlıklı 11. maddesinde, "Gerçek ve tüzelkişilerin bu Yönetmeliğin 6 ve 7 nci maddelerinde belirtilen belgeler il müdürlüğüne vermelerinden sonra tesisin hizmete açılması için komisyonca yerinde tetkik edilerek, 8 ve 9 uncu maddelerdeki şartları taşıyıp taşımadıklarına dair bir tutanak düzenlenir. (...) Yeterlilik belgesi düzenlendikten sonra valinin onayına sunulur. (...) Birden fazla spor dalında faaliyette bulunmak için başvuran ve gerekli şartları yerine getirenler, faaliyette bulunacağı her spor dalı için ilgili federasyonlardan ayrı ayrı yeterlilik belgesi alır ve her spor dalı için ayrı tescil ücreti öderler.(...)"; "Açılış izni verecek komisyonun tespiti" başlıklı 12. maddesinde, "İl, ilçe, bucak, belde veya köylerde açılacak özel tesislerin açılış izni için il müdürünün teklifi ve valinin onayı ile en az beş kişilik komisyon kurulur.(...)"; "Tesislerin vizesi" başlıklı 13. maddesinde, "Açılış izni alan özel beden eğitimi ve spor tesisleri, il müdürlüklerince açılış izin tarihi esas alınarak, faaliyetlerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu 12 nci maddeye göre tespit edilen komisyonca her yıl kontrol edilir. Uygun olanlar il müdürlüğünce yıllık olarak vize edilir."; "Denetim" başlıklı 14.maddesinde, "Özel beden eğitimi ve spor tesislerinin, spor dalının ilgili federasyonlarınca öngörülen ölçü ve esaslarına uygun olup olmadığı bu Yönetmelikte aranılan şartları taşıyıp taşımadıkları, genel ahlak kurallarına, ilgili spor dalının amacına ve kurallarına uygun faaliyet yapıp yapmadıkları konusunda ilgili federasyon başkanlıkları, il müdürlüğü ve Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince her zaman denetlenebilir."; "Tesisin faaliyete başlaması" başlıklı 15. maddesinde, "Bütün belgelerin tamamlanması ve açılış izni vermesinden sonra ilgisine göre EK-1 ve EK-2’de örneği bulunan özel beden eğitimi ve spor tesisi çalışma izni belgesi gençlik ve spor il başkanlığınca düzenlenir ve işleticiye verilir. Bu belgenin verilmesinden sonra tesis faaliyete başlamış sayılır."; "Çalışma izin belgesinin iptali ve tesisin kapatılması" başlıklı 26. maddesinde, "Tesis, gençlik ve spor teşkilatınca ve emniyet teşkilatınca her zaman denetlenebilir. Bu Yönetmelik hükümlerine, ahlak ve adaba aykırı, ideolojik ve siyasi amaçlı faaliyetlerin yapıldığı tespit edildiğinde, güvenliği bozucu tutum ve davranışlar görüldüğünde bu Yönetmeliğin 12 nci maddesine göre tespit edilen komisyonca karar alınır ve valinin onayına sunulur. Onayı müteakip çalışma izin belgesi iptal edilir.

Yapılacak denetimlerde görülen aksaklıkların verilen süre içerisinde düzeltilmemesi üzerine, düzenlenen denetleme raporunun vali tarafından onaylanması halinde tesise o yıl için geçerli olan tescil ücreti tutarının ¼’ü tutarında idari para cezası verilir. İkinci denetleme sonunda aykırı hususlar giderilmediği takdirde, ilk cezanın iki katı tutarında idari para cezası verilir. Bir yıl içinde iki defa idari para cezası verilen tesiste üçüncü defa yapılacak olan denetlemede ceza gerektirecek hususlar tespit edildiğinde tesisin çalışma izin belgesi iptal edilir. Bu şekilde kapatılan tesislerin işleticilerinin aynı amaçlı tesis açmalarına izin verilmez." düzenlemeleri yer almıştır. Dava Konusu Yönetmelik düzenlemelerinin İncelenmesi: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.

Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette ve bu normları aşar nitelikte hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.

Davacı vekili tarafından, müvekkilinin dernekler kütüğüne kayıtlı bir dernek olduğu, bu nedenle Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine tabi olduğu, dava konusu Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin davacıya uygulanmaması gerektiği ileri sürülerek Yönetmeliğin dava konusu ibarelerinin iptalleri istenilmiştir.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği incelendiğinde; Dernekler Kanunu'nun 14. maddesinin, kulüplerin organlarının, bu organların görev ve yetkilerinin, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesinin ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartlarının, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usullerin, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin niteliklerinin ve bunlara uygulanacak disiplin işlemlerinin, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esasların Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yönetmelikle düzenleneceğine yönelik hükmü ile 3289 sayılı Kanun'un 20. maddesinin Dernekler Kanununa göre teşekkül eden gençlik ve spor kulüplerinin tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olacağı, tescile ilişkin esas ve usullerin yönetmelikle belirleneceğine yönelik hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulduğu ve Yönetmeliğin amacının gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adını alan derneklerin organlarının teşkili, görev ve yetkileri, denetimleri, yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmaları, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ile kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, dolayısıyla adı geçen Yönetmeliğin genel itibarıyla, halihazırda gençlik ve/veya spor kulübü adıyla kurulmuş ve İçişleri Bakanlığı nezdinde tescil edilmiş derneklerin, gençlik ve/veya spor kulübü olarak faaliyette bulunabilmelerini teminen Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü (Bakanlığı) nezdinde kayıt ve tescili ile teşekkülüne ilişkin usul ve esasları düzenlediği, adı geçen kulüplerin gençlik ve/veya spor faaliyetlerini (ticari anlamda) yürüteceği tesislere yönelik herhangi bir düzenleme içermediği görülmektedir.

Dava konusu Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği incelendiğinde ise, 3289 sayılı Kanun'un 2. ve 10. maddelerine dayanılarak yürürlüğe konulduğu, Türk sporunun geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, sporcu sayısının artırılması için sporla ilgili bütün kaynakları en etkili şekilde devreye sokmak üzere gerçek veya tüzel kişilerce beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlediği ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile spor kulüpleri tarafından beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esasları kapsadığı anlaşılmaktadır. Buna göre, dava konusu Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliğinin, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğine göre davalı Bakanlıkça (mülga Genel Müdürlükçe) tescil edilen spor kulüplerince beden eğitimi ve spor çalışmaları yapılmak üzere açılacak ve işletilecek tesislerin (Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinde düzenlenmemiş olan) kuruluş ve işletmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlediği görülmektedir.

Bu durumda, adı geçen Yönetmeliklerin amaç ve kapsamının farklı olduğu, beden eğitimi ve spor tesislerinin kurulması ve işletilmesi ile ilgili usul ve esasların Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliğinde düzenlendiği dikkate alındığında; bu tesisleri kuran ve işleten olarak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri yanında spor kulüplerine de yer verilmesinde, eğitim ve spor tesislerinin kurulması ve işletilmesi izne tabi olduğundan izin verilebilmesi için müracaat edeceklerden bazı belgelerin istenilmesinde ve istenilen bu belgeler arasında dernek tüzüğünün yayınlandığı gazetenin bir nüshasının sayılmasında üst normlara, kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava Konusu İşlemin İncelenmesi:

Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliğine göre, gerçek veya tüzel kişiler tarafından beden eğitimi ve spor çalışmaları yapmak amacıyla açılmak istenen tesisler için Yönetmelikte belirtilen belgelerle il müdürlüğüne başvurulması ve gerekli tetkiklerin yapılmasından sonra verilecek çalışma izni belgesiyle faaliyete başlanması gerekmektedir. Yine aynı Yönetmelikte, halihazırda çalışma iznine istinaden faaliyette bulunan tesislere yapılacak denetimlerde görülen aksaklıkların verilen süre içerisinde düzeltilmemesi üzerine, düzenlenen denetleme raporunun vali tarafından onaylanması halinde tesise o yıl için geçerli olan tescil ücreti tutarının 1/4'ü tutarında idari para cezası verileceği, ikinci denetleme sonunda aykırı hususlar giderilmediği takdirde, ilk cezanın iki katı tutarında idari para cezası verileceği, bir yıl içinde iki defa idari para cezası verilen tesiste üçüncü defa yapılacak olan denetlemede ceza gerektirecek hususlar tespit edildiğinde ise tesisin çalışma izin belgesinin iptal edileceği düzenlenmiş; ancak çalışma izni belgesi almaksızın faaliyet gösteren tesislere yönelik uygulanacak idari yaptırım ve tedbirlere yer verilmemiştir.

Öte yandan; mevzuatın, idarece izin verilmesi kaydıyla gerçek ve tüzel kişilerce faaliyette bulunulabileceğini düzenlediği alanlarda, izin belgesi olmaksızın her nasılsa faaliyette bulunan yerlerin denetim/ihbar üzerine tespiti halinde, mevzuatta geçici/sürekli olarak kapatılabileceğine yönelik açık bir hüküm bulunmasa dahi izin belgesi düzenleme yetkisine sahip idarenin, izne konu faaliyeti geçici/sürekli olarak durdurma, tespiti konu yerin bu faaliyete münhasır kullanılması halinde ise bu yeri geçici/sürekli kapatma yetkisini de haiz olduğunun kabulü gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, izin verme yetkisi, izinsiz faaliyeti durdurma ve faaliyete özgülenen tesisi kapatma yetkisini de içermektedir. Aksi kabul, izin belgesi bulunmayan ve hatta izin belgesini alma koşullarını dahi taşımayan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyette bulunmaya devam edebileceği anlamına gelecektir ki bu durumun mevzuata aykırılık teşkil edeceği gibi kamu yararına da aykırı olarak denetimsiz bir alan doğuracağı açıktır.

Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezaları ve idari tedbirler olarak gösterilmiş olup, idari cezalardan farklı olarak idari tedbirlerin temel amacı cezalandırmak değil belirli bir kamu hizmeti alanında kurulan düzeni korumak, onun bozulmasını engellemek ve işleyişine yönelik muhtemel tehlikeleri önlemektir. Dolayısıyla idari yaptırım kapsamındaki tedbirler, ceza niteliğinde değildir. (AYM, E:2007/68, K:2010/2, 14/1/2010). Bu bağlamda, dava konusu işlemle uygulanan "verilen süre içerisinde işlemlere başlanılmaması halinde tesisin kapatılacağı" şeklindeki yaptırımın cezalandırıcı ve caydırıcı bir amaç gütmekten ziyade kişilerin beden sağlığının korunması, özel beden eğitimi ve spor tesislerinin sağlıklı şekilde bir işlemesinin sağlanması amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla dava konusu işlemle uygulanan yaptırımın "idari tedbir" mahiyetinde olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda, davacı hakkında çalışma izin belgesi olmaksızın 2010 yılından itibaren faaliyette bulunduğunun tespiti üzerine uygulanan (ve yargı kararıyla hukuka uygun bulunan) idari para cezası sonrası davacının sadece dernek ve spor kulübü olarak faaliyet göstereceği yolundaki beyanı üzerine beyana uygun faaliyet gösterip göstermediğinin kontrolü için yapılan denetim sonucu davacının özel spor tesisi faaliyetlerine devam ettiği görüldüğünden özel spor tesisi olarak tescili için 30 gün süre verildiği ve bu süre içinde işlemlerin başlatılmaması halinde tesisin kapatılacağının bildirildiği görülmektedir.

Buna göre, davacı derneğin, Özel Beden Eğitim ve Spor Tesisleri Yönetmeliğine aykırı olarak 2010 yılından itibaren çalışma izni alınmaksızın spor kulübü tesisi işlettiği ve bu durumun, mevzuatta açık bir hüküm yer almasa dahi işletme faaliyetini durdurma ve faaliyete özgülenen tesisi kapatma konusunda davalı idareyi bağlı yetki içerisinde bıraktığı açık olup, doğrudan tesis kapatma sonucunu doğurmayan, verilen makul süre içerisinde izin işlemlerinin başlatılmaması halinde tesisin kapatılacağı yolunda tesis edilen idari tedbir mahiyetindeki işlemde hukuka, kamu yararına ve ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde yer alan "veya vakıf senedinin" ibaresi yönünden EHLİYET YÖNÜNDEN DAVANIN REDDİNE,

2.İzmir Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünün 29/03/2019 tarihli işlemi ve Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 2. maddesinde yer alan "ile spor kulüpleri" ve 7. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde yer alan "dernek tüzüğü" ibareleri yönünden DAVANIN REDDİNE,

3.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

5.Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

6.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/10/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.