DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

21.11.2023 BOZULMASINA DANISTAYKARAR IDARI İdare Hukuku 2872 sayılı Çevre Kanunu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7537 sayılı kararıyla ÇED Olumlu Kararının iptaline karar verildiği, dava konusu ÇED Olumlu Kararına dayanak işbu ÇED raporunun daha evvel ÇED komisyonunca yeterli bulunup 31/10/2017 tarihinde ÇED Olumlu kararı verilen ÇED raporunun 2009/7 Sayılı Genelge gereğince sadece 10/09/2020 tarihli Daire kararının gerekçeleri dikkate alınarak yeniden düzenlendiği; 31/10/2017 tarihinde ÇED Olumlu kararı verilen Gürsöğüt Barajı ve HES kapsamında hazırlanan ÇED raporunda değinildiği üzere 14/04/2017 tarihinde alınan su numunesinde gerçekleştirilen analiz çalışması ile nehir suyu kalitesine yönelik değerlendirmelerin yapıldığı, su numunesinin Sakarya nehri ile Ankara çayının birleştiği lokasyondan sonraki kısımdan alındığı, dolayısıyla kirlilik yükü belirlemesinde her iki yüzey suyunun etkisinin irdelendiği, ÇED raporu hazırlanırken ortada yapılmış bir baraj olmadığı için olmayan barajın memba ve mansap taraflarının da olmadığı, bilirkişilerin mevsimsel periyotlara göre yılda 4 kez su numunesi alınması yönündeki görüşlerine katılmanın mümkün olmadığı, aylık su akımlarının değiştiği Sakarya nehrinde DSİ tarafından daha önce TÜBİTAK‘a yaptırılan incelemenin Sakarya nehrinden alınan birçok su numunesinin analiz edilmesi ve değerlendirilmesi ile yapıldığı, ÇED raporunda kamuya açık olarak yayımlanan bu rapordaki verilerden ve DSİ kaynaklarından faydalanıldığı ve ÇED raporunda bahsedildiği, bilgilerin ayrıca eski ÇED raporuna koyulmadığı, ÇED raporunu onaylayan DSİ'nin bu bilgilere sahip olduğu, raporun bu yüzden yeterli bulunduğu, ancak Daire kararında farklı zamanlarda su analizlerinin yapılması istendiğinden anılan rapor ve DSİ’den alınan bu bilgilerin rapor ekinde sunulduğu, ayrıca Daire kararında nehir suyu kalitesine yönelik çalışma yapılmadığı hususu için ilave çalışmalar yapıldığı, projenin su kalitesi üzerindeki etkisini ortaya koyabilmek için memba ve mansap bölgesinde kalacak şekilde yüzey suyundan su örnekleri alınarak analizlerinin yaptırıldığı (bir kere analiz yapılmış); Türkiye’de akarsulardan gelen suyu kirli olan tüm baraj göllerinde ötrofikasyon probleminin olduğu, barajların enerji elde etmek amacı ile belirli süreler için yapım karşılığı özel şirketlere yaptırıldığı, barajların ve suyun sahibinin Devlet olduğu, barajların inşaat aşamasında çevreye verdiği zarardan mesul olduğu, ÇED raporlarının da bu etkileri en aza indirmek için alınacak tedbirleri belirlemek amacıyla hazırlandığı, ilgili kamu kuruluşlarınca bu tedbirlerin mevzuata uygunluğu irdelenerek projelere onay verildiği veya reddedildiği, barajların kendi başına suyu kirletmediği, sadece durgunlaştırdığı, baraja gelen akarsuda kirlilik olmadığı takdirde ötrofikasyon probleminin de olmayacağı, akarsuyun kirletilmesi engellenmediği için kirliliğin sonucu olarak baraj gölünde oluşan ötrofikasyon probleminin sorumlusu olarak barajların gösterilemeyeceği ve alınacak tüm tedbirlerin baraj işletmecisine bırakılamayacağı, nehirlerdeki ötrofikasyon probleminin çözümü için bir devlet politikası olması gerektiği, problemin çözümünün akarsuların kirletilmemesine bağlı olduğu, tarımda kullanılan kimyasal gübre ve ilaçların kontrol altına alınması, akarsulara ve yer altı sularına karışmasının engellenmesi, kontrolsüz şehir kanalizasyon deşarjlarının engellenmesi, uygun çalıştırılmayan ve yeterli olmayan arıtma tesislerinin kontrol altına alınması, deşarj limitlerini aşmalarının engellenmesi, ön arıtmasız sanayi tesislerine müsaade edilmemesi vb. tedbirlerin uygulanması sağlanırsa baraj göllerinde ötrofikasyon probleminin kalmayacağı; Gürsöğüt 1 Barajı ve Gürsöğüt 2 Barajlarından sağlanacak faydanın % 99 oranında enerji elde edilmesi, % 1 oranında ise bölgedeki arazilerin sulanması olduğu, barajlar yapılmadan önce Sakarya nehrinden pompalar vasıtası ile çekilen su ile sulanan tarım arazilerinin baraj yapımından sonra da baraj gölünden su alınarak tarlaların üst kotunda yapılacak kanal vasıtası ile sulanacağı, eski ve yeni her iki durumda da tarlaların mevcut su (Sakarya nehri suyu) ile sulandığı ve sulanacağı, sulama suyunun kalitesi açısından barajların yapılmasının negatif bir etkisi olmadığı ve olmayacağı, aksine yöredeki çiftçilerin pompalar için kullandıkları elektrik, işletme maliyetinden kurtulmuş olacağı, Sakarya nehri üzerinde birçok barajın bulunduğu, Sakarya nehrindeki su kalitesinin DSİ tarafından dönem dönem yapılan çalışmalarla izlendiği, Sakarya nehrine barajlardan önce (memba tarafında) karışan Ankara çayı ve Porsuk çayının geçmiş dönemde TÜBİTAK tarafından yapılan kirlilik analizlerinde 3 ve 4. sınıf (kirli, çok kirli) çıktığı, ÇED raporu hazırlanırken Sakarya nehri üzerinde yapılan yüzey suyu analizinde de (raporda yer alan) bu kirliliğin çıktığı, normal olarak Sakarya nehrinden su alınarak tarla sulaması yapılmaması gerektiği; 31/10/2017 tarih ve 4829 sayılı ÇED Olumlu Kararı alınan proje için daha evvel hazırlanan “Karasal ve Sucul Flora, Fauna ve Biyoçeşitlilik Raporu” nda değerlendirilmesi yapılan alg ve zooplankton türlerinin, bilirkişilerin tespit ve talepleri dikkate alınarak tekrar incelendiği, konuya yönelik akademik uzman tarafından ilgili talebe yönelik revize çalışması hazırlandığı ve rapor ekinde sunulduğu (Sakarya nehri ile Ankara çayında bulunan türlere ayrı tablolar halinde yer verilmemiştir); Dünyanın bir çok ülkesinde yıllardır uygulanan balık taşıma yönteminin Gürsöğüt 1 ve Gürsöğüt 2 Barajlarında uygulanmasının önünde yasal ve bilimsel bir engelin bulunmadığı, yöntem seçiminin yatırımcının kararına ve Su Ürünleri Kanunu K1380 md.22 K6100 md.282 K2577 md.28 K2577 md.31 K2872 md.12 K2872 md.10