Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/2634 E.  ,  2024/556 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

2.…

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: ... Sanayi Anonim Şirketi (...) Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından 29/01/2021 tarihinde gerçekleştirilen 2020/589140 ihale kayıt numaralı "Cer Paketi-Cer Kancası (2 Kalem) Mal Alım İşi" ihalesi uhdesinde kalan ve sözleşme imzalan davacı şirketin ve ve ortağının, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 16/02/2022 tarih ve 31752 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ihale üzerinde kalan ... Otomotiv Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ... Sanayi Anonim Şirketi (...) Sakarya Bölge Müdürlüğü arasında … tarihli ve ... nolu sözleşmenin imzalandığı, söz konusu işin süresinin 210 gün olduğu, sürenin 04/11/2021 tarihinde sona erdiği, yapılan ihale sonrasında idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile davacı şirketten, beyan edilen bilgileri tevsik eden belgeleri sunmasının istendiği, istenilen evraklar ve ihale konusu ürünlere ait teknik resimlerin 22/02/2021 tarihinde idareye teslim edildiği, verilen teknik resimlerin ... Sanayi Anonim Şirketi Laboratuvar Şube Müdürlüğü'nce incelenmesi neticesinde "talep edilen Cer Paketinin TİP 570 bilezik sustalı olduğu ancak firma teklifinin elastomerli olduğu ve bağlantı noktalarının uygun olmadığının, Cer Kancasının teklif edilenden daha kısa olduğu yani ölçüsel olarak uyuşmadığının" tespit edildiği, bu sebeple Cer Pakeri ve Cer Kancasının Şartname ve teknik resme göre tedarik edilerek teslim edilmesi gerektiğinin 03/05/2021 tarihli yazı ile davacı şirkete bildirildiği, bildirim üzerine 70 gün sonra 12/07/2021 tarihinde uyulması istenilen teknik resimlerin karşılanamayacak bir maliyet oluşturacağı gerekçesiyle sözleşmeden çekilme talebinde bulunulduğu, 23/09/2021 tarihinde Cer Kancası ve Cer Paketi ile ilgili idare yetkilileri tarafından firmanın yerinde yapılan ara denetimde "üretime başlanmadığı, üretimle ilgili planlamanın olmadığı tespiti ve firma yetkilileri tarafından dosya muhteviyatı ürünlerin yapılmayacağının beyan edildiği" notunun alındığı, işin 210 gün olan süresinin dolmasına rağmen hâlâ teslimatın yapılmadığı ve söz konusu 2 kalem malzemenin 10 gün içerisinde (16/11/2021 tarihine kadar) idareye teslim edilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin feshi işleminin gerçekleştirileceğinin idare tarafından 05/11/2021 tarihinde ihtar edildiği, yapılan ihtar üzerine davacı şirket tarafından 16/11/2021 tarihinde gönderilen ihtarname ile sözleşmenin kendi teklifi üzerinden devamına rıza gösterilmemesi halinde irade sakatlığı hallerine dayanılarak sona erdirilmesinin istenildiği, tüm bunların ardından davacı şirket tarafından malzemelerin teslim edilmemesi üzerine 10/12/2021 tarihinde idarece sözleşmenin feshedilmesi üzerine davacı şirket hakkında 4735 sayılı Kanun'un 25. ve 26. maddeleri gereğince yasaklama işleminin tesis edildiği,

Uyuşmazlıkta, idarece işin bitirilmesi için süre verilerek gönderilen ihtar yazısına rağmen, söz konusu işin mücbir sebep olmaksızın ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak süresi içinde yerine getirilmediği hususunun dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerle sabit olduğu anlaşıldığından, davacıların bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, sözleşmenin feshi yetkisiz kişiler tarafından yapıldığından feshin geçerli olmadığı, yasaklama kararının da geçerli olmadığı, tüm ihalelerden yasaklama kararı verilemeyeceği, teklif aşamasında sunulan ve idarece kabul edilen teknik resimlerin sonradan uygun bulunmadığı, teknik resimler konusunda idareyi temsile yetkili kişiler ve komisyon üyesi kişilerden oluşan bir heyetle yapılan tutanağa bağlanmayan bir toplantıda taraf haklarını korumak amacıyla kendilerinden şirketten çalışma yapılmasının talep edilmesi üzerine yapılan çalışmalar neticesinde, idareye, karşılanamayacak maliyetlerin oluşacağı ve sözleşmenin öngörülen sürede yerine getirilemeyeceğinin bildirildiği, başvuru evraklarını ve ürüne dair kendi resimlerini sunmaları akabinde kabul onayı verilerek ihaleyi almalarını sağlayan idarenin kusurlu olduğu, zira en başta sundukları ürüne ilişkin teknik resmin uygun olmadığı tespit edilerek kendilerine bildirilebilecekken bunun yapılamdığı, idareden kaynaklı bu ihmalin sonucunun kendilerine yüklenemeyeceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : ... Sanayi Anonim Şirketi (...) Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından 29/01/2021 tarihinde gerçekleştirilen 2020/589140 ihale kayıt numaralı "Cer Paketi-Cer Kancası (2 Kalem) Mal Alım İşi" ihalesi davacı şirketin uhdesinde kalmış, idarenin 03/03/2021 tarihli teknik raporu ile davacı şirketin teklifinde sunduğu ihale konusu mallara ilişkin teknik olarak herhangi bir uygunsuzluk görülmediği tespit edilmiş, akabinde de davacı şirket ile idare arasında 08/04/2021 tarihli sözleşme imzalanmış, işin süresinin 210 gün olduğu, işin son teslim süresinin 04/11/2021 tarihi olduğu belirlenmiştir.

İdarece 18/02/2021 tarih ve 93499 sayılı yazı ile davacı şirketten, ihale konusu ürünlere yönelik beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması istenmiş, ihale konusu ürünlere ait teknik resimler 22/02/2021 tarihinde idareye teslim edilmiş, söz konusu teknik resimlerin ... Sanayi Anonim Şirketi Laboratuvar Şube Müdürlüğü'nce incelenmesi neticesinde, talep edilen Cer Paketinin TİP 570 bilezik sustalı olduğu ancak firma teklifinin elastomerli olduğu ve bağlantı noktalarının uygun olmadığı; talep edilen Cer Kancasının teklif edilenden daha kısa olduğu yani ölçüsel olarak uyuşmadığı tespit edilmiş, bu sebeple Cer Pakeri ve Cer Kancasının Şartname ve teknik resme göre tedarik edilerek teslim edilmesi gerektiği davacı şirkete bildirilmiş, bildirim üzerine davacı şirket tarafından, uyulması istenilen teknik resimlerin karşılanamayacak bir maliyet oluşturacağı gerekçesiyle sözleşmeden çekilme talebinde bulunulmuş, 23/09/2021 tarihinde Cer Kancası ve Cer Paketi ile ilgili idare yetkilileri tarafından firmanın yerinde yapılan denetimde tutulan tutanakta, üretime başlanmadığı, üretimle ilgili planlamanın olmadığı, firma yetkilileri tarafından dosya muhteviyatı ürünlerin yapılmayacağının beyan edildiği tespitlerine yer verilmiştir.

İdare tarafından 05/11/2021 tarihli ihtarla, ihale konusu işin 210 gün olan süresinin dolmasına rağmen teslimatın yapılmadığı ve söz konusu 2 kalem malzemenin 10 gün içerisinde (16/11/2021 tarihine kadar) idareye teslim edilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin feshi işleminin gerçekleştirileceği davacı şirkete bildirilmiş, yapılan ihtar üzerine davacı şirket tarafından 16/11/2021 tarihinde gönderilen ihtarnameyle, sözleşmenin kendi teklifi üzerinden devamına rıza gösterilmemesi halinde irade sakatlığı hallerine dayanılarak sona erdirilmesi istenilmiş, idare tarafından söz konusu talep uygun görülmeyerek 10/12/2021 tarihinde sözleşme feshedilmiş ve davacı şirketin ve ortağının 4735 sayılı Kanun'un 25. ve 26. maddeleri gereğince tüm ihalelerden yasaklanmalarına kararı verilmiş, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesinin (a) bendinde; yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devamı hâlinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği kurala bağlanmış;

22.maddesinde de, 20. maddeye göre sözleşmenin feshedilmesi hâlinde, yükleniciler hakkında 26. madde hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiş;

25.maddesinin (f) bendinde, mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdün yerine getirilmemesi yasak fiil ve davranışlar arasında sayılmış; aynı Kanun'un ihalelere katılmaktan yasaklama başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında ise, 25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği, katılma yasaklarının, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hâlinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği, mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin sözleşmenin uygulanması sırasında yasak olan fiil ve davranışlar arasında sayıldığı, bu fiil ya da davranışta bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır.

Davacılar tarafından, ihalenin e-teklif aşamasında, ürünlerin teknik resimleri ile üretim aşamasında kullanılacak teknik resimlerin e-imza ile onaylanarak sisteme eklendiği, ayrıca bu evrakın evrak teslimi aşamasında ilgili komisyon görevlisine imza karşılığında sunulduğu, tüm bu hususlar görülmesine rağmen ihalenin uhdelerinde kalarak sözleşme imzalandığı, sözleşmenin imzalanması aşamasında kendi resimleri ile üretim yapacakları hususunun açıkça ifade edildiği, teknik resimleri içeren CD zarfının üzerine firma kaşesi ve yetkili temsilci imzası ile “FMC’ye ait resimlere göre üretilecektir” şerhinin de düşüldüğü, buna rağmen davalı idarenin elemanlarının sunulan resimleri dikkate almadığı, idarenin kendisinden kaynaklandığı, ürün resimleri uygun değilse ihale dışı bırakılmaları gerektiği, oysa kendileriyle sözleşme imzalandığı, ancak tüm bu hususlara rağmen sözleşme feshedilerek ve haklarında yasaklama işleminin tesis edildiği, bu durumun ise mevzuata aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmüştür.

Davacı şirket tarafından, sözleşmenin feshi sonrası Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/537 sayılı esasına kayden açılan davada, davacı şirketin Şartnamede belirtilenden farklı ürüne ait teknik resimler sunduğu, bu teknik resimlerin şartnameye aykırı olmasına ve davacı şirketin ihale dışı bırakılması gerekmesine rağmen davalı idarenin kusurlu eylemi ile davacı şirketin bu teklifinin uygun görülerek ihalenin üzerinde bırakıldığı ve sözleşme imzalandığı, davacı şirketin bu süreçte aldatmaya yönelik bir eyleminin bulunmadığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre değerlendirme dışı bırakılması gereken teklifin uygun görülerek ihalenin davacı şirket üzerinde bırakılmasının davalının kusurundan kaynaklandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 15/12/2023 tarih ve E:2023/1013,K:2023/1706 sayılı kararıyla uygun bulunmuş ve karar kesinleşmiştir.

Bu durumda, idare tarafından düzenlenen ihale dokümanında ürüne ilişkin olarak açık ve anlaşılır bir belirleme yapılmadığı, farklı düzenlemelere yer verildiği, öte yandan, davacı şirketin sözleşme imzalanmadan önce sunmuş olduğu teknik resimlerin Şartnameye uygun olmadığı tespit edilerek teklifi değerlendirme dışı bırakılabilecekken bunun yapılmayıp sunulan resimler uygun bulunmak suretiyle sözleşme imzalandığı, adli yargıda açılan davada da sözleşmenin feshedilmesinin haksız olduğu ve idarenin kusurlu olduğunun hükme bağlandığı anlaşıldığından, davacı şirketin taahhüdünü tam ve eksiksiz olarak yerine getirmemesi fiilinin gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacıların temyiz istemlerinin kabulüne;

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 06/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.