Danıştay 4. Daire Başkanlığı

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7067 E.  ,  2023/6663 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Sivas ili, ... Mahalle, ... Caddesi, No:... adresindeki işyeri için "..." olarak faaliyet göstermek amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sivas Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin yapı ruhsatında, yapı kullanma izin belgesinde ve tapu kaydında niteliğinin "somun fırını" olarak belirtildiği, ekmek fırını olarak ruhsatlandırılabilmek için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesine göre ayrık nizamda bina şartının aranmayacağı, maddenin yürürlüğe girmesinden önce "somun fırını" olarak işletilmesi sebebiyle işyeri devrinden de söz edilemeyeceğinden, ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dilekçe ret kararı üzerine yenilenen davanın açılmasında davacının menfaatinin bulunmadığı, esas davanın Mahkemelerinin E:... sayılı dosyası ile derdest olduğu, davacının 2017 yılında yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleme karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile reddedildiği, anılan davanın istinaf aşamasından da geçtiği, daha sonra davacının yaptığı başvuru üzerine işbu davaya konu işlemin tesis edildiği, böylelikle önceki dosyada verilen kararın geçersiz kılınmak istenildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Somun fırını olarak faaliyet göstermek amacıyla ruhsat talep edilen işyerinin bulunduğu yapının, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendindeki "ayrık nizamda müstakil binada bulunma" şartını sağlamadığı, işyeri için ruhsat başvurusunun yapıldığı ve bu başvurunun reddedildiği tarih itibarıyla Yönetmelik'in geçici 3. maddesi kapsamında da yer almadığı anlaşılmakla, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Temyiz isteminin reddine,

2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; Sivas ili, ... Mahalle, ... Caddesi, No:... adresindeki işyeri için "somun fırını" olarak faaliyet göstermek amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sivas Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a)İnsan sağlığına zarar vermemek,

b)Çevre kirliliğine yol açmamak,

c)Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde,"Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması," işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinde bulunması gereken şartlar arasında sayılmıştır.

Anılan Yönetmelik maddesine, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le, dava konusu işleme dayanak (m) bendi eklenmiş ve "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)," düzenlemesi getirilmiştir.

Yönetmelik'in 5. maddesine eklenen (m) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla, hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi üzerine, 26/11/2014  tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le bu bent, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde yeniden düzenlenmiş ve Yönetmelik'e eklenen geçici 3. maddesi ile "(Ek: 10/11/2014-2014/7002 K.) Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, işyerinin bulunduğu yapının 29/05/1998 tarihli yapı ruhsatında ve 15/02/2002 tarihli yapı kullanma izin belgesinde "somun fırını" olarak 300 m² olarak belirtildiği, bu işyerine ilk olarak 25/09/2001 tarihinde ... Fırıncılık Ltd. Şti. adına "somun fırını" ruhsatının düzenlendiği, 08/02/2006 tarihinde ... Fırıncılık Gıda Turz. Nak. İnş. Mal. Müh. Pet. Hub. Bak. Zir. Hay. Tar. Kağıt Metal ve Plas. Amb. Day. Tük. Mal. Mak. Tah. Oto Tem. İht. Mad. İma. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. adına "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" ruhsatının, 16/06/2010 tarihinde ... Ekmek San. Tic. Ltd. Şti. adına, "somun fırını", en son 31/08/2012 tarihinde ... Gıda Day. Tük. Mal. Konf. Tar. Hay. Tur. Orm. Ürn. Pet. Tıb. Mal. Oto. Mad. Mer. İmal. İnş. Taah. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. adına, "ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı" ruhsatının düzenlendiği, en son adına ruhsat düzenlenen şirketin ticaretten terkin edildiğinden söz konusu ruhsatın iptal edildiği, işyerinde 11/09/2017 tarihinde yapılan denetimde belediyeden ruhsat almadan faaliyet gösterildiğinin tespit edilmesi nedeniyle Sivas Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca davacıya 227,00 TL idari para cezası verilmesine ve işyerinin ruhsat alınıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından men edilmesine (kapatılmasına) karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından 22/09/2017 tarihinde ruhsat talebinde bulunulduğu, işyerinin bulunduğu yapının ayrık nizamda müstakil bina şartını sağlamadığı için talebin reddedildiği, açılan davada dilekçe ret kararı verildiği, ancak yenileme dilekçesi verilmeyerek yeniden davalı idareye yapılan başvurunun aynı gerekçe ile 06/05/2020 tarihli işlemle reddedilmesi üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bakılan davada, en son adına ruhsat düzenlenen şirketin ticaretten terkin edilerek ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle davacı tarafından somun fırını olarak faaliyet gösterilmek amacıyla ruhsat talep edilen işyerinin bulunduğu yapının, Yönetmelik'teki "ayrık nizamda müstakil binada bulunma" şartını sağlamadığı, işyeri için ruhsat başvurusunun yapıldığı ve bu başvurunun reddedildiği tarih itibarıyla Yönetmelik'in geçici 3. madde kapsamında da yer almadığı görülmüştür. Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmaması nedeniyle, kararın bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum. (XX) KARŞI OY : Dava; Sivas ili, ... Mahalle, ... Caddesi, No:... adresindeki işyeri için "somun fırını" olarak faaliyet göstermek amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sivas Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Yönetmelik'in 5. maddesine eklenen (m) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla, hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi üzerine, 26/11/2014  tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le bu bent, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde yeniden düzenlenmiş; Yönetmelik'in 8. maddesinin sok fıkrasında, "Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." denilmiş ve Yönetmelik'e eklenen geçici 3. maddesi ile "(Ek: 10/11/2014-2014/7002 K.) Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, işyerinin bulunduğu yapının 29/05/1998 tarihinde yapı ruhsatında ve 15/02/2002 tarihli yapı kullanma izin belgesinde "somun fırını" olarak 300 m² olarak belirtildiği, bu işyerine ilk olarak 25/09/2001 tarihinde ... Fırıncılık Ltd. Şti. adına "somun fırını" ruhsatının düzenlendiği, 08/02/2006 tarihinde ... Fırıncılık Gıda Turz. Nak. İnş. Mal. Müh. Pet. Hub. Bak. Zir. Hay. Tar. Kağıt Metal ve Plas. Amb. Day. Tük. Mal. Mak. Tah. Oto Tem. İht. Mad. İma. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. adına "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" ruhsatının, 16/06/2010 tarihinde ... Ekmek San. Tic. Ltd. Şti. adına, "somun fırını", en son 31/08/2012 tarihinde ... Gıda Day. Tük. Mal. Konf. Tar. Hay. Tur. Orm. Ürn. Pet. Tıb. Mal. Oto. Mad. Mer. İmal. İnş. Taah. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. adına, "ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı" ruhsatının düzenlendiği, en son adına ruhsat düzenlenen şirketin ticaretten terkini üzerine söz konusu ruhsatın iptal edildiği, işyerinde 11/09/2017 tarihinde yapılan denetimde belediyeden ruhsat almadan faaliyet gösterildiğinin tespiti üzerine Sivas Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca davacıya 227,00 TL idari para cezası verilmesine ve işyerinin ruhsat alınıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından men edilmesine (kapatılmasına) karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından 22/09/2017 tarihinde ruhsat talebinde bulunulduğu, işyerinin bulunduğu yapının ayrık nizamda müstakil bina şartını sağlamadığı için talebin reddedildiği, açılan davada dilekçe ret kararı verildiği, ancak yenileme dilekçesi verilmeyerek yeniden davalı idareye yapılan başvurunun aynı gerekçe ile 06/05/2020 tarihli işlemle reddedilmesi üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacının ruhsat başvurusunun yukarıda yer verilen ve 26/11/2014 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik'in geçici 3. maddesi yönünden değerlendirilebilmesi için, işyerinin en son "somun fırını" olarak ... Gıda Day. Tük. Mal. Konf. Tar. Hay. Tur. Orm. Ürn. Pet. Tıb. Mal. Oto. Mad. Mer. İmal. İnş. Taah. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. adına 31/08/2012 tarihinde "ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı" olarak ruhsatlandırıldıktan sonra, anılan şirketin ticaretten terkini nedeniyle ruhsatın ne zaman iptal edildiği hususu araştırılarak, sonucuna göre yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, eksik inceleme ve değerlendirme ile kurulan Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.