DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/1889 E.  ,  2023/2950 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

2.... Bakanlığı

.

3.... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

.

4.... Belediye Başkanlığı

.

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesince 09/03/2023 tarih ve E:2019/17752, K:2023/2567 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İzmir ili, Konak ilçesinde bulunan ve karara ekli listede mahalle adı ile pafta, ada ve parsel numaraları belirtilen alanların 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca "Yenileme Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin 01/10/2007 tarih ve 2007/12668 sayılı Bakanlar Kurulu kararının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/17752, K:2023/2567 sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7, 8, 14 ve 15. maddelerinin içeriğinden bahsedilerek, 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun'un 1, 2, 3 ve 7. maddeleri ile 5366 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) ve (h) bentlerine yer verilerek, 5366 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca, yıpranan ve özelliğini kaybetmeye yüz tutmuş; kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurullarınca sit alanı olarak tescil ve ilan edilen bölgeler ile bu bölgelere ait koruma alanlarının, bölgenin gelişimine uygun olarak yeniden inşa ve restore edilerek bu bölgelerde konut, ticaret, kültür, turizm ve sosyal donatı alanları oluşturulması, tabii afet risklerine karşı tedbirler alınması, tarihi ve kültürel taşınmaz varlıkların yenilenerek korunması ve yaşatılarak kullanılması amacıyla yetkili idareler tarafından "Yenileme Alanı" olarak ilan edilmesinin mümkün olduğu, Söz konusu Kanun'da, yenileme alanı ilanı sonrasında yapılacak uygulamaların yenileme projeleri ile gerçekleştirilmesi, Uygulama Yönetmeliği'nde ise yenileme uygulama projelerinin de yenileme avan projesi esas alınarak hazırlanacağının öngörüldüğü, Dolayısıyla, 5366 sayılı Kanun'da yenileme alanlarındaki uygulamaya yönelik özel bir sürecin düzenlenmediği, bu bölgelerde yapılacak uygulamaların yenileme avan projesi esas alınarak hazırlanacak yenileme uygulama projesi doğrultusunda gerçekleştirileceği,

Aynı zamanda, bir alanın 5366 sayılı Kanun'a göre "Yenileme Alanı" olarak ilan edilebilmesi ve bu ilan doğrultusunda uygulama yapılabilmesi için, o alanla ilgili diğer kanunlar çerçevesinde yapılması öngörülen imar planlarının yapılmasının beklenilmesine ilişkin Kanun'da herhangi bir düzenlemenin de bulunmadığı,

Dosyanın incelenmesinden; İzmir ili, Konak ilçesi, tarihi Kemeraltı Çarşısı ve çevresinin 01/10/2007 tarih ve 2007/12668 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 5366 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca "Yenileme Alanı" olarak ilan edildiği, alana ilişkin olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesince ortaklaşa yürütülen çalışmalar sonucunda, İzmir Konak-Kemeraltı ve Çevresi Yenileme Alanı Etap Proje ve Programlarının hazırlanarak Konak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, onaylanan proje ve programlar doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2013 yılında, anılan proje ve programların bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı, Kemeraltı ve Çevresi Yenileme Alanına yönelik "İzmir Tarih Projesi"nin başlatıldığı, anılan proje kapsamında "Yenileme Alanı"nda belirlenen alt bölgelerin her biri için ayrı ayrı uygulama projelerinin geliştirildiği, "İzmir Tarih Projesi" kapsamında yürütülen bütüncül ve detaylı çalışmalar neticesinde geliştirilen projeler kapsamında elde edilen veriler ile varılan sonuçların imar planlarına işlenmesi ve mevzuat değişiklikleri nedeniyle imar planlarındaki gösterim tekniklerinin güncellenmesi amacıyla İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli Kemeraltı 1. Etap Koruma Amaçlı Revizyon İmar Planı ve Plan Notu Değişikliği ile 1/500 ölçekli Yerleşim Planı Değişikliğinin onaylandığı, anılan planların 14/03/2018 tarihinden itibaren bir ay süre ile askı suretiyle ilan edilmesini müteakip ilk olarak 11/06/2018 tarihinde, .... İdare Mahkemesi nezdinde, imar planı ve yerleşim planı değişiklikleri ile yenileme alanı ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle dava açıldığı, anılan Mahkemenin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin Danıştay olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilerek dava dosyasının Danıştaya gönderildiği, Danıştay Ondördüncü Dairesince verilen dilekçe ret kararları sonrasında ise davanın İzmir ili, Konak ilçesi, tarihi Kemeraltı Çarşısı ve Çevresinin "Yenileme Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin 01/10/2007 tarih ve 2007/12668 sayılı Bakanlar Kurulu kararına hasredildiğinin anlaşıldığı,

Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, 5366 sayılı Kanun uyarınca yenileme alanı ilan edilen dava konusu bölgede yapılacak uygulamaların, yine aynı Kanun uyarınca Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanan ve Konak Belediye Meclisi ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararlarıyla kabul edilen yenileme projelerine (avan ve uygulama projesi) dayalı olarak gerçekleştirilmekte olduğu; bu haliyle İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli Kemeraltı 1. Etap Koruma Amaçlı Revizyon İmar Planı ve Plan Notu Değişikliği ile 1/500 ölçekli Yerleşim Planı Değişikliğinin dava konusu yenileme alanı ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararının uygulanması niteliğinde işlemler olmadığı,

Nitekim, anılan imar planı değişikliği ile yerleşim planı değişikliğinin, "İzmir Tarih Projesi" kapsamında yürütülen bütüncül ve detaylı çalışmalar neticesinde geliştirilen projeler kapsamında elde edilen veriler ile varılan sonuçların imar planlarına işlenmesi ve mevzuat değişiklikleri nedeniyle imar planlarındaki gösterim tekniklerinin güncellenmesi amacıyla onaylanmış olmalarının da, bu işlemlerin yenileme alanı ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararının uygulanması niteliğinde olmadığı yönündeki hukuki değerlendirmeyi destekler mahiyette olduğu,

Bu durumda, yenileme alanı ilanına ilişkin dava konusu Bakanlar Kurulu kararına karşı ilan edildiği 31/10/2007 tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde ya da yenileme alanı ilanı çerçevesinde hazırlanan yenileme projeleri üzerine dava açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten çok sonra, anılan Bakanlar Kurulu kararının uygulama işlemi olarak kabul edilmesi mümkün bulunmayan 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon İmar Planı ve Plan Notu Değişikliği ile 1/500 ölçekli Yerleşim Planı Değişikliği üzerine, 11/06/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesi olanağının bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:

Davacı tarafından, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20/12/2017 tarih ve 6883 sayılı kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7/c maddesi uyarınca onaylanan 1/1000 ölçekli Kemeraltı 1. Etap Koruma Amaçlı Revizyon İmar Planı ve Plan Notu değişikliği ile 1/500 ölçekli Yerleşim Planının 14/03/2018 tarihinden itibaren bir ay süre ile Konak Belediye Başkanlığı ilan panosu ve internet sitesinde askıda ilan edildiği, bu tarihten itibaren 60 gün içerisinde işbu davanın açıldığı, bu davada 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bahsi geçen planların dayanağı durumundaki "Yenileme Alanı" ilan edilmesine ilişkin işlemin iptalinin istendiği, bu işlemin anılan Kanun hükmü kapsamında değerlendirilmemesi nedeniyle karara karşı temyiz yoluna başvurmak gerektiği, nitekim temyize konu karardaki karşı görüşün de bu yöndeki iddialarını desteklediği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davalı idareler tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b)Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/17752, K:2023/2567 sayılı kararının ONANMASINA,

3.Kesin olarak, 04/12/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY

X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. Ancak, bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, uygulama işlemine dayanak teşkil eden düzenleyici işlem için öngörülen dava açma süresi geçmiş olsa dahi, düzenleyici işlem veya uygulama işlemi yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.

Dosyanın incelenmesinden; İzmir ili, Konak ilçesi, tarihi Kemeraltı Çarşısı ve çevresinin 01/10/2007 tarih ve 2007/12668 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 5366 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca "Yenileme Alanı" olarak ilan edildiği, alana ilişkin olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesince ortaklaşa yürütülen çalışmalar sonucunda, İzmir Konak-Kemeraltı ve Çevresi Yenileme Alanı Etap Proje ve Programlarının hazırlanarak Konak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin .. tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, onaylanan proje ve programlar doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2013 yılında, anılan proje ve programların bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı, Kemeraltı ve Çevresi Yenileme Alanına yönelik "İzmir Tarih Projesi"nin başlatıldığı, anılan proje kapsamında "Yenileme Alanı"nda belirlenen alt bölgelerin her biri için ayrı ayrı uygulama projelerinin geliştirildiği, "İzmir Tarih Projesi" kapsamında yürütülen bütüncül ve detaylı çalışmalar neticesinde geliştirilen bu projelerin hayata geçirilmesi amacıyla, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli Kemeraltı 1. Etap Koruma Amaçlı Revizyon İmar Planı ve Plan Notu Değişikliği ile 1/500 ölçekli Yerleşim Planı Değişikliğinin onaylandığı ve anılan planların bu haliyle dava konusu Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına yönelik bir işlem mahiyetinde olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre; söz konusu imar planı ve yerleşim planı değişikliklerinin 14/03/2018 tarihinden itibaren bir ay süre ile askı suretiyle ilan edilmesini müteakip, altmış günlük dava açma süresi içerisinde, ilk olarak 11/06/2018 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki temyiz konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz