Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/5928 E.  ,  2024/1572 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

.

DAVANIN KONUSU : Davalı idarede görev yapan ve ... Emekçileri Sendikası Yönetim Kurulu üyesi olan davacı tarafından, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 18. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca her hafta Salı günü izinli sayılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile anılan işlemin dayanağı olan "Sendika izni" konulu 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı davalı idare Genelgesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacının ... Emekçileri Sendikası üyesi ve aynı zamanda Yönetim Kurulu üyesi olduğu, 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aylıksız izin kullanmayan Sendika Yönetim Kurulu üyelerinin haftada bir gün izinli sayılacakları düzenlemesi uyarınca, her hafta Salı günü izinli sayılması istemiyle yapılan başvuru üzerine, haftalık sendika iznini Salı günleri kullanabilmesi için 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı Genelge hükümlerini yerine getirmesi gerektiği, dilekçenin anılan Genelge hükümlerine uygun olarak intikal ettirilmeksizin izin kullanılmasının mümkün olmadığı yolunda tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, 4688 sayılı Kanun'da iznin kullanımında bildirim usulü öngörülmüş iken Genelge ile izin sisteminin getirildiği, hakkın özünü zedeleyen bir düzenlemeye gidildiği, Genelge'de ve buna dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinin dördüncü fıkrasında çerçevesi çizilen Sendikal izin hakkının kullanımı ile ilgili ayrıntıların Genelge ile düzenlendiği ve bu düzenlemelerin Kanun'a ayrılık teşkil etmediği, hukuka uygun olan Genelge uyarınca tesis edilmiş olan bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ : TRT Kurumu Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan davacı vekili tarafından, Sendika Yönetim Kurulu üyesi olan müvekkilinin, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 18. maddesinin 4. fıkrası uyarınca her hafta salı günü izinli sayılması talebiyle yapılan başvuru üzerine, haftalık sendika iznini salı günleri kullanabilmesi için 18/02/2011 günlü, 2011/1565 sayılı Genelge hükümlerini yerine getirmesi gerektiği yolunda tesis edilen 08/04/2011 günlü, 2629 sayılı işlem ile "Sendika izni" konulu 18/02/2011 günlü, 2011/1565 sayılı Genelge'nin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Beşinci Dairesince, davanın reddi yolunda verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, dava konusu edilen Genelgenin, yönetim kurulu üyeliği süresi boyunca ücretsiz izin kullanacakların ya da ücretsiz izin talebinde bulunmayıp, kurumdan haftada bir gün izinli sayılacakların, bu izinlerin kullanımında, izleyecekleri prosedürü düzenlediği; buna göre, öncelikle izin talebinde bulunan personelin çalıştığı birime müracaat etmesi gerektiği ve başvuru sonucunda başlayan süreçte, talebin, ilgili birim tarafından hizmet sunumu yönüyle değerlendirileceğinin genelgede belirtildiği, oysa ki 4688 sayılı Kanunun 18. maddesinin, izin konusunda, emredici ifadeler içerdiği yani idareye bu konuda herhangi bir değerlendirme yetkisi vermediği; buna rağmen, dava konusu işlem ile idarenin, kendisine geniş bir takdir hakkı tanıdığı; ayrıca, bahsi geçen değerlendirme dışında, izin kullanım hakkının, süreç sonunda, TRT Genel Müdürü'nün onayına bağladığı; böylece, dava konusu genelgenin, konuya ilişkin yasal düzenlemeyi aşarak kanunda öngörülen izin hakkını, dolayısıyla da sendikal faaliyet yapılmasını kısıtladığı sonucuna ulaşıldığı, bu durumda; dava konusu 18/02/2011 günlü, 2011/1565 sayılı Genelge'nin hukuka aykırı olduğu açık olup; anılan Genelge'ye dayanılarak tesis edilen 08/04/2011 günlü, 2969 sayılı işlemde de hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle bozulmuştur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması zorunludur. Açıklanan nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına uyularak, bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi, yukarıda anılan Yasa hükmü gereği olduğundan, anılan Kurul kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 25/09/2014 tarih ve E:2014/476, K:2014/6346 sayılı davanın reddine ilişkin kararına karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/11/2017 tarih ve E:2015/974, K:2017/3756 sayılı kararıyla bozulması üzerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası ve 50. maddesinde, Danıştay dava dairelerince ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarınca bozulması hâlinde, Danıştay dava dairelerine ısrar imkânı tanınmadığından ve bozma kararına uyulması zorunlu olduğundan, bozmaya uyularak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davalı idarede görev yapan davacı, 23/01/2011 tarihinde, ... Emekçileri Sendikası Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilmiştir. Davacının Sendikadaki görevini yürütebilmek için 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca her hafta Salı günü izinli sayılması istemiyle Sendika tarafından davalı idareye 07/02/2011 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur. Anılan başvurunun, 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı Genelge uyarınca başvuru yapılması gerektiğinden bahisle 08/04/2011 tarih ve 2629 sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine, başvurunun reddine ilişkin işlem ile dayanağı Genelgenin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Anayasanın 51. maddesinde; çalışanların ve işverenlerin, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahip olduklarına ilişkin düzenleme yer almakta olup, bu hüküm uyarınca çalışanlara ve işverenlere sendika kurma, kurulan sendikalara üye olma ve faaliyetlerine katılma konusunda hak tanınmıştır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları (ve Toplu Sözleşme) Kanunu’nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 18. maddesinde, "Kamu görevlileri, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde sendika veya konfederasyonların bu Kanunda belirtilen faaliyetlerine katılmalarından dolayı farklı bir işleme tâbi tutulamaz ve görevlerine son verilemez. Kamu işvereni, işyeri sendika temsilcisi ile sendika ve sendika şube yöneticilerinin işyerini haklı bir sebep olmadıkça ve sebebini açık ve kesin şekilde belirtmedikçe değiştiremez. Kamu işvereni, kamu görevlileri arasında sendika üyesi olmaları veya olmamaları nedeniyle bir ayırım yapamaz. Sendika veya konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edecek yönetim kurulu üyeleri, genel kurulda yönetim kuruluna seçilenler ile sendika şube yönetim kurulu üyeleri seçildikleri tarihten itibaren durumlarını en geç otuz gün içinde kurumlarına yazılı olarak bildirirler. Söz konusu yöneticiler seçildikleri tarihten itibaren durumlarını en geç otuz gün içerisinde sendika tüzüğünde belirtilen hükümlere göre, ayrıca yazılı talepte bulunmaları halinde bu görevleri süresince aylıksız izine ayrılırlar. Talepte bulunmayanlar ise kurumlarındaki görevlerine devam ederler. İzine ayrılmayan yönetim kurulu üyeleri haftada bir gün kurumlarından izinli sayılırlar." hükmü yer almaktadır.

Davalı idarenin, 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesi çerçevesinde kullanılmak istenen izinlerle ilgili esas ve usulleri belirlemek üzere yayımladığı, 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı Genelge'de; bir personel, 4688 sayılı Kanunun 18. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aylıksız izin veya haftada bir gün izin kullanımı talebinde buluyorsa;

1.İlk defa kurulan sendika veya konfederasyon için; a) Sendikanın resmi yazısı, b) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınacak dosya numarasını gösterir yazı, c) Kurulma aşamasında sendika veya konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edecek yönetim kurulu listesi, ç) İzne ayrılacak personelin izin dilekçesi;

2.Halen faaliyette bulunan bir sendika veya konfederasyonun genel merkez yönetim kurulu veya şube yönetim kurulu üyesi için; a) Sendikanın resmi yazısı, b) İl/ilçe seçim kurulu kararı (Tutanak), c) İzne ayrılacak personelin dilekçesi ile birlikte personelin çalıştığı birime müracaat etmeleri gerektiği belirtilmiş; söz konusu taleplerin, ilgili Birim tarafından hizmet sunumu yönüyle değerlendirme yapılarak ivedilikle İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığına intikal ettirilmesi gerektiği ve anılan Başkanlık tarafından TRT Genel Müdüründen alınacak bir onayla iznin kullandırılacağı; taşra teşkilatında ise, personelin çalıştığı birime müracaat edeceği, söz konusu taleplerin, ilgili birim tarafından hizmet sunumu yönüyle değerlendirme yapılarak ivedilikle İnsan Kaynaklarından sorumlu birime intikal ettirilmesi gerektiği ve anılan birim tarafından TRT Genel Müdüründen alınacak bir onayla iznin kullandırılacağı; izin kullanımlarındaki değişiklik taleplerinde de aynı usulün izleneceği ve hizmet sunumunu aksatmayacak değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dosyanın incelenmesinden; 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, çalışanlardan sendika yönetim kuruluna üye olarak seçilenlerin, yönetim kurulu üyesi seçildikleri tarihten itibaren en geç otuz gün içinde üye seçildiklerini çalıştıkları kuruma yazılı olarak bildirmesi gerektiği, yazılı talepte bulunmaları halinde yönetim kurulu üyeliği süresi içinde ücretsiz izinli sayılacakları, ücretsiz izin talebinde bulunmayanların ise kurumlarındaki görevlerine devam edecekleri; ancak, Yönetim kurulu üyeliği süresi içinde haftada bir gün sendikal faaliyetler için izinli sayılacakları anlaşılmakta olup, anılan Yasa'da sözkonusu izinlerin kullanımı konusunda kurumlara takdir ve düzenleme yetkisi verilmediği anlaşılmaktadır. Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu olan ve iptali istenilen Genelge'nin, yönetim kurulu üyeliği süresi boyunca ücretsiz izin kullanacakların ya da ücretsiz izin talebinde bulunmayıp, kurumdan haftada bir gün izinli sayılacakların, bu izinlerin kullanımında, izleyecekleri prosedürü düzenlediği; buna göre, öncelikle izin talebinde bulunan personelin çalıştığı birime müracaat etmesi gerektiği ve başvuru sonucunda başlayan süreçte, talebin, ilgili birim tarafından hizmet sunumu yönüyle değerlendirileceğinin genelgede belirtildiği, oysa ki 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinin, izin konusunda, emredici ifadeler içerdiği yani idareye bu konuda herhangi bir değerlendirme yetkisi vermediği; buna rağmen, dava konusu işlem ile idarenin, kendisine geniş bir takdir hakkı tanıdığı; ayrıca, bahsi geçen değerlendirme dışında, izin kullanım hakkının, süreç sonunda, TRT Genel Müdürünün onayına bağladığı; böylece, dava konusu Genelge'nin, konuya ilişkin yasal düzenlemeyi aşarak kanunda öngörülen izin hakkını, dolayısıyla da sendikal faaliyet yapılmasını kısıtladığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda; dava konusu 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı Genelge'nin hukuka aykırı olduğu açık olup; anılan Genelge'ye dayanılarak tesis edilen 08/04/2011 tarih ve 2969 sayılı işlemde de hukuka uyarlık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 18. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca davacının her hafta Salı günü izinli sayılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 08/04/2011 tarih ve 2629 sayılı işlem ile anılan işlemin dayanağı olan "Sendika izni" konulu 18/02/2011 tarih ve 2011/1565 sayılı Genelge'nin İPTALİNE,

2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ....-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

4.Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.