12. Hukuk Dairesi

Davalılar vekili, taraflar arasında düzenlendiği iddia edilen sözleşmenin, 07.09.2015 tarihinde tek nüsha olarak tanzim edildiğini, sözleşmenin aslının davacıda olduğunu, işbu dava konusu olan sözleşmede cezai şart öngörülmüş ise de sözleşmenin aslının davacı tarafta bulunması nedeniyle cezai şartın, tek taraflı olarak salt davacı lehine düzenlenmiş kabul edileceğini, sözleşmenin, tarafların eşit olarak ortak olduğu AŞ hisselerinin devrine yönelik olduğunu, hisse devri yapan ortakların imzalarının mutlaka noter tarafından onaylanması gerektiğini, Noter marifetiyle yapılmayan hisse devri sözleşmelerinin hukuken geçerliliği olmadığını, davaya konu sözleşmede, yasanın ve mevzuatın aradığı şekle uygun bir hisse devir sözleşmesi olmadığından dolayı buna bağlı olarak düzenlenen cezai şartın geçersiz olduğunu, tarafların eşit olarak ortak olduğu ... A.Ş.’deki hisselerin devrine yönelik olarak yapılan sözleşme içeriğine bakıldığı zaman aynı zamanda iş bu sözleşme şirkete ait olan taşınmazların da paylaşımını içerdiğini, taşınmaz satışının ancak tapu müdürlüğünden yapılabileceğini, taşınmazların satışına yönelik yapılan harici ve adi sözleşmelerin geçersiz olduğunu, ...’e ait gayrimenkullerin kısmi bölünme yoluyla devredilmesi halinde geçerlilik kazanacağını, taşınmazların, kısmi bölünme yoluyla devri yapılmadığından dolayı dava konusu olan protokol hükümlerinin geçerlilik kazanmadığını, sözleşmenin 6. Ve 7. Maddeleri gereğince ... ada, ... parsel taşınmaz için aylık 30.000-TL ve 12 ay süreyle, ... ada, ... parsel için aylık 12.000-TL davalılara kira ödemesi kararlaştırılmış ise de müvekkillere böyle bir kira ödemesi yapılmadığını, ... A.Ş. de tarafların eşit oranda pay sahibi iseler de, iş bu şirketi yıllardır temsil ve ilzama yetkili tarafın davacı olduğunu, müvekkillerden ...’in, sözleşmenin içeriğini dahi bilmediğini, diğer yandan sözleşmenin cezai şart ile ilgili maddesine bakıldığı zaman davacının bu maddede tek başına taraf, müvekkillerin ise iki kişi olmasına rağmen birlikte taraf olarak değerlendirildiğini, tüm bunlara rağmen sözleşmenin 13. Maddesine göre olası anlaşmazlık halinde tarafların hakem olarak kabul ettiği ... veya ... tarafından işbu anlaşmazlığın çözüme kavuşturulacağının kararlaştırıldığını, bu durumda davacı tarafın öncelikle hakemlere başvurması gerektiğini, davanın görev yönünden reddine, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece, sözleşmenin temel öngördüğü husus ... AŞ.’ne ait gayrimenkullerin kısmi bölünme yolu ile taraflar arasında yeni kurulacak AŞ’e devredileceği, 16.10.2015 tarihinde kurulan ... Ticaret AŞ'nin bu amaçla kurulduğu,TBK. 171. madde gereğince şart gerçekleşinceye kadar borcun gereği gibi ifasını engelleyecek her türlü davranıştan kaçınmakla yükümlü olan davalılar, şartın gerçekleşmesi için kendilerine düşen edimleri de yerine getirmeli, bu meyanda bölünme işleminin ve taşınmazların yeni kurulan şirkete devrin gerçekleşmesi için hazırlanmış olan genel kurul evraklarını imzalamaları gerektiği,edimlerini yerine getirmekten kaçınan davalılar, sözleşmedeki şartın gerçekleşmediğini ileri süremeyeceklerini, TBK’nun 175/1 .maddesine göre de “Taraflardan biri, koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa, koşul gerçekleşmiş sayılır” hükmünü haiz olduğu, Sözleşmenin 10. maddesinde seçimlik olarak cezai şart düzenlendiği, “... ya da ... ve ...'den oluşan iki taraftan her hangi birisi, bu protokolde yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediği ya da protokol hükümlerini uygulamaktan vazgeçtiği takdirde diğer tarafa 1.000.000 (Bir milyon)-USD cezai şart ödeyecektir”. Şeklinde düzenlendiği,cezai şart, bir borç ilişkisinde asıl borcun gereği gibi yerine getirilmesini kuvvetlendirmek (teminat altına almak) üzere taraflarca kararlaştırılan fer i nitelikli ve geciktirici şarta bağlı bir edim borcu olduğu, Somut olayda, davacı alacaklı, hem 10.03.2016 tarihli Noter ihtarnamesinde davalı borçlulara aynen ifa için verdiği 7 günlük süre içinde kısmi bölünme işlemi ile ilgili genel kurul evrakının hazırlanarak imzalamaları gerektiğini , aksi halde, cezai şartı isteyeceğini bildirdiği,taraflar arasındaki anlaşmazlığın sözleşme imzalandıktan sonra doğduğu,alınan denetime elverişli ve itibar edilen bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere davacının edimlerini yerine getirmeye çabaladığı,davacı tarafın sözleşmenin 10.maddesinde kararlaştırılan cezai şartı talep etmek hakkına sahip olduğu,cezai şart 10.03.2016 tarihli İhtarnamede davalılara ifa için tanınan 7 günlük sürenin sonunda muaccel hale geldiği,davacının genel kurul toplanması için ilanları verdiği, davalıların mal varlığı tespitine göre gerek ... gerekse ...’in 500.000-USD ödemenin tacir olarak yıkımına sebep olmayacağı anlaşıldığından davanın kabulü ile 500.000-USD cezai şart alacağının davalı ..., 500.000-USD cezai şart alacağının ...'den temerrüt tarihi olan 18/03/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz işletilerek ayrı ayrı davalılardan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalılar vekili, davacı tarafın genel kurula çağrı yapacağı yerde ihtarname göndermesinin kötü niyetli olduğunu, davalıların şirket ortaklığı dışında tacir olmadıklarını, 07.09.2015 tarihli adi sözleşmede protokol hükümlerinin ...'e ait olan gayrimenkullerin kısmi bölünme yolu ile devredilmesi halinde geçerlilik kazanacağının düzenlendiğini,burada geciktirici şart olduğunu,sözleşmenin ...' e ait olan taşınmazların devrini içerdiği, taşınmaz devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde Noterde veya Tapuda yapılması gerektiğini, sözleşmenin geçersiz olduğunu, davalıların sözleşme ile neyi ihlal ettiklerinin ortaya konulmadığını, mahkemece dava dışı şirketlerin ile ... A.Ş. ile ... A.Ş. nin ticari defterlerinin inlenmesine karar verildiği halde incelenmediğini, sözleşmenin hukuki nitelendirmesinin hiç yapılmadığını, bu sözleşme gereğince taşınmaz devri yapılıp yapılmadığı ve kısmi bölünme gerçekleşip gerçekleşmediğinin sorgulanmadığını, davacının Mali Müşaviri ...'a yapılan ödeme tarihinin 05.10.2016 olup, dava tarihinden 3 ay sonra olduğunu, bilirkişilerin bu ödemeyi davacının sözleşme kapsamında yaptığı ödeme olarak değerlendirdiğini, dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin TTK hükümlerine göre kurulduğunu, davacı ve davalıların daha önce kurdukları ve halen gayrı faal olan ortak oldukları bir çok şirket bulunduğunu, şirketin kurulması davacı tarafın edimlerini yerine getirdiği anlamına gelmeyeceğini, sözleşmenin 12. Maddesi gereğince 15.09.2015 tarihine kadar imzalanması gereken gizlilik sözleşmesi hazırlanıp imzalanmadığını, davalıların imzadan imtina ettiklerinin kabul edilemeyeceğini, dava dışı kurulan ... şirketi için genel kurul çağrı usullerinin yerine getirilmediğini, ilanların yapılmadığını ancak mahkemece ilanların yapıldığının belirtildiğini,geçersiz sözleşme nedeni ile çekilen bir ihtarname ile cezai şart ödemesi yapılmasının kabul edilemeyeceğini, dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında 2004 yılından bu yana devam eden cari hesap ilişkisi bulunduğunu, yapılan ödemelerin kira bedeli değil cari hesap borcuna mahsuben yapıldığını, defter incelemesi yapılmadan bunların görülmesinin mümkün olmadığını, ... A.Ş.'nin 01.03.2010 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile Sakarya ... Mahallesi , ... caddesi No.... de kiracı olduğunu, sözleşmenin imzasından 5,5 yıl önce taşınmazda kiracılık sıfatı bulunduğunu, kira ödemelerinin sözleşme ile bir ilgisi bulunmadığını kararın bu yönü ile de hatalı olduğunu, davacı tarafından davalı ...'e gönderdiği ödemelerin 2014 yılından beri yapıldığını oysa davacının sözleşme tarihinden sonraki ödeme dekontlarını sunduğunu, bilirkişi tarafından da bu şekilde değerlendirildiğini,davalıların sözleşmeden döndüklerine ilişkin somut belge ve bilgi bulunmadığını muaccel hale gelmiş bir cezai şarttan bahsedilemeyeceğini kararın bu nedenle de kaldırılması gerektiğini,MK. 2 maddesine dayanılamayacağını, sözleşmenin kanunun emredici hükümlerine aykırı olması nedeni ile baştan geçersiz olduğunu ve şartın gerçekleşmediğini, cezai şartın fahiş olduğunu, davacının cezai şartı muaccel olduğu tarihten itibaren yasal faiz talep ettiğini, mahkemece de muaccel olduğu tarih 18.03.2016 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verildiğini, davacının cezai şartı döviz cinsinden talep ederek yasal faiz talebinin mümkün olmadığını döviz cinsinden olan alacaklara TCMB döviz cinsinden olan 1 yıllık mevduata uygulanan faiz üzerinden uygulanabileceğini , sözleşmenin 13. Maddesinde görev yönünden tahkim şartı bulunduğundan kararın bu yönden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE VE SÜREÇ: Davalılar vekilinin istinafı üzerine Dairemizin 2019/542 Esas - 2022/1651 Karar sayılı 22/11/2022 tarihli kararıyla; "Dava, taraflar arasında düzenlenen 07.09.2015 tarihli sözleşme gereğince sözleşmenin davalılar tarafından ihlal edildiği ileri sürülerek sözleşmenin 10. Maddesi gereğince öngörülen 1.000.000-USD cezai şartın tahsiline ilişkindir. 07.09.2015 tarihli sözleşmede davacı bir tarafta, davalılar ise bir arada diğer tarafı teşkil etmektedir. Tarafların eşit oranda pay sahibi olduğu ... A.Ş ye ait 5 adet taşınmazın taraflarca kurulacak yeni anonim şirkete kısmi bölünme yolu ile devredileceği, 2. maddesinde kısmi bölünme yolu ile devir işleminde yeni kurulacak sermaye şirketinin hisse senetleri, ...'in sermayesinin nakti ve ayni sermaye artışı ile karşılanması şartı ile ... ortaklarına verileceği, 3. Maddesinde kısmi bölünme işleminin ... yayınlanmasını müteakip 15 gün içinde ... ve ...'in ...teki hisselerini ...'e ve ...'in de yeni kurulacak şirketteki hisselerini eşit oranda ... ve ...'e devredeceği, hisse senetlerinin devir işleminin yanı sıra davacı, ... ve ...'e hisselerinin yanı sıra davalılara 300.000-USD'yi ayrı ayrı ödeyeceği, 4. Maddesinde yapılacak devirler neticesinde, yeni kurulan şirketin hisselerinin ... ve ...'e ait olacağı, buna karşılık ... hisselerinin ...'e "Sakarya, Arifiye ... Mah. ... cad. ... Ada, ... parsel 10.000,07 m2 yüz ölçümlü çelik fabrika binası ve arsası ...'e kalacaktır." şeklindedir. Sözleşmenin 10. maddesinde taraflardan herhangi biri protokolde yer alan yükümlülükleri yerine getirmediği yada protokol hükümlerini uygulamaktan vazgeçtiği takdirde diğer tarafa 1.000.000-USD cezai şart ödeyecektir. 12. Maddesinde, taraflar arasında en geç 15.09.2015 tarihine kadar gizlilik sözleşmesi imzalanacaktır. 13. Maddesinde çıkacak olası anlaşmazlıklar tarafların hakem olarak kabul ettiği ... ve/veya ... tarafından çözüme kavuşturulacaktır" düzenlemelerini içermektedir. Davacı, Bakırköy ... Noterliği'nin ... yevmiye no.lu ve 10.03.2016 tarihli ihtarname ile davalıların 07.09.2015 tarihli sözleşme şartlarını 7 gün içerisinde yerine getirmesi, aksi halde sözleşmenin 10.maddesi gereği, yükümlülükleri yerine getirilmemesi ve hükümleri uygulamaktan vazgeçme nedeni ile cezai şartların yerine getirilmesi için yasal yollara başvurulacağı ihtar edilmiştir. Dava dışı ... A.Ş'nin, ortaklık yapısı eşit olarak davacı ve davalılara aittir. Sözleşme tarihinden sonra 16.10.2015 tarihinde İTO'da ... sicil numarası ile davacının %33,32, davalıların 33,34'er hisse sahibi olduğu ... San. ve Tic. A.Ş kurulmuştur.Taraflar arasında düzenlenen sözleşme, dava dışı ... A.Ş ye ait taşınmazların bölünme yolu ile yeni kurulacak bir AŞ'ye devrini, ... A.Ş deki ve yeni kurulacak olan şirketteki hisselerin karşılıklı devrini kararlaştırılmıştır. Sözleşmedeki temel edim ... şirketinin kısmi bölünme suretiyle yeni kurulacak şirkete gayrimenkullerin aktarılmasıdır. Bu sebeple bu aşamada tarafların davranışları sözleşmenin hangi tarafça ihlal edildiğini ortaya koyacaktır. Dayanak sözleşme bir gayrimenkul satışını öngörmediğinden resmi şekilde yapılması zorunlu değildir. Davacı, ... şirketinin bölünme ilanlarının tamamlanmasından sonra dayanak ihtarnameyi keşide etmiş, bölünme işlemlerinin 7 gün içinde tamamlanmasını talep etmiştir. Davalılar bu isteğe hareketsiz kalmışlardır.Bu aşamada bölünme işlemlerinin ne şekilde yapılacağının üzerinde durulmalıdır. Dosyada; kısmi bölünecek ... şirketinin yönetim kurulunun her iki davalıdan teşekkül ettiği ticaret sicil kayıtlarından anlaşılmaktadır. Bu durumda bölünme sözleşmesini, planını hazırlayacak olan da davalılardır.