T. C. ANKARA 1.

FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/84 Esas - 2024/87

Mersis No - ....

Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü

Mersis No - ...

Mahkememizde görülmekte bulunanEndüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali, Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda:

Davacı vekili dava dilekçesiyle; davalının davacıya ait olan marka ve tasarımlarını birebir taklit ederek üretim yaptığının .... D.iş sayılı dosyası ile tespit edildiğini; davacının ... isimli tasarımının ... nezdinde .... sayısı ile tescilli olduğunu; davacının anılan tasarımı ... markası ile ihraç ettiğini; davalının davacı tarafından yaptırılan tespit sonrasında dava konusu .... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğunu; davalının aynı zamanda davacının tasarımının hükümsüzlüğü için .... E. sayılı dava ikame ettiğini; yine davalının taklit ürünleri sattığı ..... tarafından davacının .... sayılı markasın hükümsüzlüğüne karar verilmesi için dava açıldığını; davacı tarafça ise davalının tasarım hakkına tecavüz eylemi nedeni ile ... E. sayılı dosyası ile tecavüzün men’i ve tazminat talepli dava açıldığını; davalı tarafça dava konusu ... sayılı tasarım başvurusunda bulunulmuş, davacı tarafça itiraz edilmesi üzerine davalının tasarımının ... sayılı tasarımlarının davacının.... sıra numaralı tasarımı karşısında ayırt edici olmadığı sonucuna varılarak hükümsüzlüğüne karar verildiğini ancak .... numaralı tasarımların hükümsüz kılınmadığını; davalının anılan başvurusunun .... sıra numaralı tasarımlarının da davacının tescilli tasarımı ile aynı olduğunu; davacının 2017 yılı ürün katalogunda da görüldüğü üzere dava konusu tasarımı çeşitli renklerde (....) üretmekte olduğunu; söz konusu tasarımların 2017 yılından bu yana davacı tarafça kamuoyuna sunulmakta olduğunu; ... sıra nolu tasarımların renklerinin farklı olmasının mevcut durumu değiştirmediğini; davalı kurumun davacının tasarımı ile benzer gördüğü davalıya ait başvurunun ... sıra numaralı tasarımları ile davacının tasarımlarının da aynı olduğunu; ... ...’nın ... sayılı kararının .... numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ilişkin kısmen iptal kararının ortadan kaldırılması ve ... numaralı tasarımların tamamının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞTİRME:

Mahkememizce 28/03/2022 tarihli karar ile, ''Davanın mahiyetinin ... karar iptali olması nedeniyle tasarım başvuru sahibi ile ... arasında zorunlu dava arkadaşlığı olduğu verilecek kararın her iki tarafın haklarını etkilemesi ve haklarının helaldar olmaması için davacı vekiline ... aleyhine dava açarak iş bu dava ile birleştirilmesini talep etmek üzere iki haftalık kesin mehil verilmesine bu süre zarfında davanın açılması ve mahkememize bildiriminin yapılması sağlanmaz ise zorunlu dava arkadaşlığı sebebiyle taraf teşkili sağlanmadığından davanın usulden reddedileceği hususunun ihtarına'' şeklinde ara karar tesis edilmiş, davacı tarafından bu yönde ... hakkında açmış olduğu .... sayılı dosyası mahkememiz dosyası ile birleştirilmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili cevap dilekçesiyle; davanın hükümsüzlük davası olması halinde davanın yetkisiz yerde açıldığını; davacının davayı süresinde açmadığını; söz konusu tasarımların 2012 yılından beri üretilen harcı alem ürünler olduğunu; davalının davacı aleyhine .... E. sayısı ile dava açtığını; davanın derdest olduğunu; ihtiyati tedbirin haksız olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YETKİSİZLİK: Davalı şirket vekilinin yetkisizlik iddiası ön inceleme duruşmasında değerlendirilmiş ve eldeki davanın ... ... iptal talebine ilişkin olması nedeniyle talep reddedilmiş ve yargılamaya devam edilmiştir. YARGILAMA: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı başvurusuna davacı tarafından yapılan itirazın reddiyle ilgili verilen ... kararının yerinde olup olmadığı iptal şartlarının oluşup oluşmadığı ve tasarım tescil edilmiş ise hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. ...'den celbedilen işlem dosyasının tetkikinden; davalı tarafça 04.05.2021 tarihinde ... sayısı ile yüzey deseni (seramiklerde/karolarda) adlı tasarım tescil başvurusunda bulunulduğu; tasarımın yayımına 03.08.2021 tarihinde davacı şirket tarafından adına tescilli ... sayılı tasarıma dayalı olarak itiraz edildiği; itirazın kapsamının davalının tasarım başvurusunun .... sıra numaralı tasarımlara iliĢkin olduğu; bunun üzerine dava konusu ... ...’nın 27.01.2022 tarih ve .... sayılı kararı ile “(...)yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde itiraza konu .... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen ... sıra numaralı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünümü itibariyle yüksek oranda benzer olduğu ve .... sıra numaralı tasarımların ... sıra numaralı tasarım karşısında ayırt edici olmadığı kanaatine ulaşılmış ve itirazın kabulü gerekmiştir.'' gerekçesiyle '' itirazın kabulüne ve .... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne oybirliği ile karar verilmiştir.” şeklinde karar verildiği, eldeki davanın 60 günlük yasal süre içerisinde tarihinde açıldığı anlaşılmış, işin esasına girilmiştir. Bilirkişi kurulunca düzenlenen RAPORDA ve EK RAPORDA özetle:

1.Davacının itirazı kapsamında davalının başvurusunun .... sıra numaralı tasarımları bulunmadığından dava konusu ... ...’nın 27.01.2022 tarih ve ... sayılı kararının yerinde olduğu;

2.Davalının başvurusunun .... sıra numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğü yönünden yapılan incelemede davacı tasarımları ile davalının .... sıra numaralı tasarımlarının farklı olduğu; takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi raporunun ve ek raporun her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tescilli bir tasarımın sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir. “Yenilik ve ayırt edicilik” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 56. maddesi; "Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a)Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b)Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. Bir tasarımın aynısı;

a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir. Aynı Kanun'un "Kamuya sunma" başlıklı 57. maddesi ise; "Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." şeklindedir. 6769 sayılı SMK'nın 58. maddesine göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının, tescil tarihinden evvel dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekmektedir. Tasarımların aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenemez. Bunlar ikinci aşamaya yani ayırt edicilik tetkikine aittir. Tasarımın yeniliği yoktur diyebilmek için, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın, önceden kamuya sunulan (faydalı model, marka ve) tasarım belgelerindeki tasarımlar ile aynı olması şarttır. Terkini talep edilen tasarım öncekinden sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecektir. Yenilik önceki tasarıma göre belirlenecektir. Aynı kabul edilmeye engel olamayan küçük ayrıntılarda farklılık hâkimin takdirine göre belirlenecektir. Burada şu ölçü verilebilir; fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, ondan bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o (mevcut tasarım) esas alınarak ondan hareketle yapılmışsa küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür. Yenilik ne özgünlük, ne eşsizlik, ne estetiğe sahip bulunma, ne de estetiğin ve kalitenin basamağıdır.

Başvurusu yapılan bir tasarım yenilik testini geçebilirse ikinci olarak ayırt edicilik incelemesine tâbî tutulur. Bu test bir kıyaslama incelemesidir. Bir tasarımın ayırt ediciliğe sahip bulunması demek, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile kıyaslanan tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunması demektir.

Bilgilenmiş kullanıcı ise, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ara veya nihaî tüketicidir. Ancak asla bir uzman değildir. Mahkememiz de bilgilenmiş kullanıcı konumunda bulunan ilgililerin katılımıyla oluşturulmuş bilirkişi heyetinden mütalâa almıştır.

Kıyaslama, tescili istenen tasarım ile kıyaslanan tasarımların tam karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Ayırt edici niteliğin incelenme ve değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesini ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınmasını emredici bir ifadeyle istemiştir. Bilgilenmiş kullanıcının fark edebileceği değişiklikler ise daima göz önünde tutulmalıdır.

Seçenek özgürlüğü ibaresiyle kastedilen, tasarımcıya tasarımına ayırt edicilik vermesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup kişiden kişiye değişmez. Bu nesnel değerlendirmede tekdüze özellik ve nitelikler göz önünde tutulur. Bazı biçimler (=görünümler) nesnenin işlevine sıkı surette bağımlıdırlar. Böyle tasarımlarda tasarımcının hareket alanı pek dardır. Meselâ, bir otomobilin, ütünün ve şişenin şekli gibi. Her otomobil, ütü ve şişe birbirine benzer. Ayırt edicilik için tasarımcının muhakkak nesnenin işlevine ters düşen tasarımlar geliştirmesi beklenemez. Dolayısıyla işlevin yerine getirilebilmesi için zorunlu olan alan dışında yapılabilecek olan tasarımların korunması mümkün olabilecektir. Seçenek özgürlüğünün hiç bulunmadığı hâllerde ise tasarım zaten korunamaz. Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Davalı tarafça 04.05.2021 tarihinde ... sayısı ile yüzey deseni (seramiklerde/karolarda) adlı tasarım tescil başvurusunda bulunulduğu, tasarımın yayımına 03.08.2021 tarihinde davacı şirket tarafından adına tescilli ... sayılı tasarıma dayalı olarak itiraz edilmiş; itirazın kapsamı ise davalının tasarım başvurusunun .... sıra numaralı tasarımlara ilişkindir. Dava konusu ... ...’nın 27.01.2022 tarih ve ... sayılı kararında da davacının itirazı kapsamında davalının tasarımının ... sıra numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ve davacı itirazının kabulüne karar verilmiştir.

Dolayısı ile dava konusu ... kararında davacının talebi doğrultusunda inceleme yapılmış olup bu inceleme sonucunda da davacının itirazının kabulüne karar verilmiştir.

Davacının itirazı kapsamında davalının başvurusunun kapsamında yer alan ... sıra numaralı tasarımlar bulunmadığından dava konusu kararın yerinde olduğu anlaşılmış, davacının dava dilekçesinde hükümsüzlük talebi de bulunduğundan hükümsüzlük talebine istinaden inceleme yapmak gerekmiştir. Davalı Tasarımı Davacı Tasarımı .... ....

Benimsenen teknik bilirkişi raporlarında da ifade olunduğu üzere; davacının dosyaya kazandırdığı davacıya ait kataloglara ilişkin görseller ve katalogların faturasına dair görüntüler incelendiğinde; faturanın tarihinin 08.05.2017 olduğu; yüzeyde kullanılan bahse konu desenler incelendiğinde, gerek davalı tarafa ait ... numarasıyla tescilli tasarımlarda gerekse .... numarasıyla tescilli tasarımda kullanılan dokuların harcıâlem olduğu, bununla birlikte söz konusu tasarımlar arasında kimi farklılıklar olduğu; davalıya ait ... numaralı yüzey deseninde aynı rengin farklı değerleri kullanılmak suretiyle harelenme etkisi yaratıldığı, davacının .... numaralı deseninde ise bu tür bir etki yoktur, nispeten homojen bir renk/doku dağılımı ile yüzey deseni oluşturulduğu, bu itibarla her iki tasarımda ayrıntı seviyesinde farklılık bulunduğu, davalıya ait ... numaralı yüzey deseni, ... numaralı tasarımın farklı renkteki versiyonu olduğu, bu sebeple davacının .... numaralı tasarımından yine aynı itibarla ayrıntıda farklı olduğu, davacının .... numarasıyla tescilli yüzey deseninde .... etkisi yaratacak şekilde dokuda ahşap lif ve budak etkisi yaratacak doğrusal ve geometrik elemanlar kullanılmış, bu şekilde ahşap doku uyarlaması yapıldığı, bunun da bu yüzey desenini diğer tasarımlardan farklı kıldığı,.... mermer replikası görüntüsünde siyah zemin üzerine gri-beyaz damarlı yapıda olduğu, damar etkisi yaratan doğrusal elemanlar karo formatına paralel yerleştirildiği, bu itibarla davalı tasarımlarından farklı olduğu, ... mermer replikası görüntüsünde beyaz zemin üzerine siyah-gri-bej damarlı yapıda olduğu, damar etkisi yaratan elemanlar karo formatına köşegen (diyagonal) yerleştirildiği, bu itibarla davalı tasarımlarından farklı olduğu,.... bej zemin üzerinde kahverengi - siyah damarlı yapıda bir doku olduğu, damar etkisi yaratan doğrusal elemanlar karo formatına paralel yerleştirildiği, bu itibarla davalı tasarımlarından farklı olduğu neticeten, davacının itirazı kapsamında davalının başvurusunun .... sıra numaralı tasarımları bulunmadığından dava konusu ... ...’nın 27.01.2022 tarih ve ... sayılı kararının yerinde olduğu; davalının başvurusunun .... sıra numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğü yönünden yapılan incelemede davacı tasarımları ile davalının ... sıra numaralı tasarımlarının farklı olduğu kabul edilmiş, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.DAVANIN REDDİNE,

2.Dava açılırken alınan peşin maktu karar ilam harcı yeterli olduğundan ve yeniden değerleme oranı nedeniyle ortaya çıkan güncel peşin harca denk olduğundan, denk olan harcın güncel olan harca tamamlanması mülkiyet hakkı ihlali olacağından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 25.500,00-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

4.Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5.Davalılar tarafından yargılama gideri sarf edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6.Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333), Dair, verilen karar hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemelerinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 07.03.2024 Katip .... Hakim ....