Danıştay 9. Daire Başkanlığı

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/7672 E.  ,  2024/1108 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)

2.(DAVACI) ... Turizm A.Ş.

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem:Davacı şirket tarafından, Antalya İli, Serik İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde kayıtlı mülkiyeti hazineye ait taşınmaz üzerinde davacı şirket lehine 14/12/1990 tarihinde tesis edilen 49 yıl daimi süreli müstakil üst hakkının 4706 sayılı Kanun'un geçici 23. maddesi kapsamında süresinin 28 yıl 2 ay 14 gün uzatılmasına ilişkin kararın tapuya tescili esnasında ihtirazi kayıtla ödenen 476.202,62-TL tapu harcına ilişkin tahakkukun iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Danıştay Dokuzuncu Dairesince, uyuşmazlıkta, 4706 sayılı Kanun'un Geçici 23. maddesi kapsamında düzenlenen resmi senetle üst hakkı süresinin 28 yıl 2 ay 14 gün uzatılmasına ilişkin ilave daimi ve müstakil hakkın tapuya tescilinin tapu harcına tabi olduğu sonucuna varıldığı, tapu harcına esas matrahın belirlenmesi noktasında, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli 4 sayılı tarifenin 20/d maddesinde üst hakkı bedelinin, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin yarısından az, iki katından çok olamayacağı kuralına yer verildiği görüldüğünden,hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değeri, 14/12/1990 tarihinde tesis edilen üst hakkına ilişkin ödenen tapu harcı tutarı ile davacı şirket lehine 14/12/1990 tarihinde kurulan 49 yıllık üst hakkı süresi sona ermeden 28/05/2019 tarihli resmi senetle 28 yıl 2 ay 14 gün uzatılan üst hakkı için ödenen tutar ve uzatılan üst hakkı nedeniyle hesaplanması gereken üst hakkı bedeli dikkate alınarak ulaşılacak sonuca göre hesap hatası kapsamında bir değerlendirme yapılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle verilen bozma kararına uyarak dosyayı yeniden incelemek suretiyle; olayda,ara kararına cevaben gönderilen bilgi belgelerden Serik Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün bila tarih ve 34587 sayılı yazısı ile üst hakkı bedelinin asıl alan için 630.042,58-TL., ek alan için 190.995,96-TL. olduğu, toplam bedelin (821.038,54-TL.) 29 yıl ile çarpılması suretiyle bulunan 23.810.117,66-TL. matrah üzerinden dava konusu tapu harcının tahakkuk ettirildiği, üst hakkı tesis edilen taşınmazın emlak vergi değerinin ise (121.681-m² x 144,41-TL.) 17.571.954,00-TL. olduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün 18/12/2018 tarih ve 1032570 sayılı yazısında da, üst hakkının 28 yıl 2 ay 14 gün süre uzatımı nedeniyle 2018 yılı birim maliyetlerine göre yararlanma bedelinin peşin ödeme halinde 12.557.026,03-TL., taksitli ödeme halinde ise 15.696.282,54-TL. olarak hesaplandığının görüldüğü; 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması ile Satışına İlişkin Yönetmeliğin "Yararlanma ve sözleşme bedelinin tespiti" başlıklı 10/1. maddesinde, yararlanma bedelinin, tesisin ilgili idare tarafından uygun görülen veya turizm belgesine esas son tür, sınıf ve kapasitesi üzerinden cari yıl için belirlenen toplam yatırım maliyet bedelinin turizm tesisleri için peşin ödeme halinde binde dördü, taksitle ödeme halinde ise binde beşi, termal ve kış turizmi amaçlı turizm tesisleri için ise bu oranların yarısı ile uzatılan sürenin çarpımı suretiyle hesaplanacağı, ancak, hesaplanan bu bedelin mevcut sözleşme bedeli uyarınca hesaplanan cari yıl bedelinden az olamayacağı belirtildiği, ... tarihli ve ... yevmiye numaralı Resmi Senet'te de, tahsis süresinin uzatılmasından dolayı üst hakkı bedelinin ve ilave yararlanma bedelinin söz konusu düzenlemeye göre tespit edileceğine yer verildiği; uyuşmazlıkta, tapu harcının matrahı hesaplanırken dikkate alınan cari yıla ait toplam 821.038,54-TL. üst hakkı bedelinin bir önceki yılın üst hakkı bedelinin tüketici fiyat endeksi oranına göre artırılması suretiyle bulunduğu ve Kültür Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün 2018 yılı birim maliyetlerine göre belirlediği yararlanma bedelinin, söz konusu cari yıl üst hakkı bedelinden az olmadığı dikkate alındığında, tapu harcına esas üst hakkı bedelinin, turizm belgesine esas son tür, sınıf ve kapasitesi üzerinden cari yıl için belirlenen toplam yatırım maliyet bedelinin turizm tesisleri için peşin ödeme halinde binde dördü, taksitle ödeme halinde ise binde beşi ile uzatılan sürenin çarpımı suretiyle belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı; olayda, resmi senedin 28/05/2019 tarihinde düzenlenmesi ve söz konusu resmi senette ilave yararlanma taksitlerinin ve kanuni faizlerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca belirlenen ödeme planında belirtilen tarihte ödeneceğinin belirtilmesi nedeniyle uzatılan süreye ilişkin üst hakkı bedeli turistik tesislerin 2019 yılı için belirlenen birim fiyatlarına ve taksitli ödemeye göre hesaplandığında, (117.824,00-TL. x 680 yatak + 97.927,00-TL. x 504 yatak= 129.475,528,00-TL. yatırım maliyetinin uzatılan süre katsayısı ( 28,2054) ile çarpımının taksitli ödemede binde 5'i) 18.259.545,29-TL. üst hakkı bedelinin hesaplandığı, söz konusu tutar taşınmazın 17.571.954,00-TL. olan emlak vergisi değerinin yarısından az, iki katından çok olmadığından, üst hakkının 28 yıl 2 ay 14 gün uzatılmasına ilişkin üst hakkı bedeli olan 18.259.545,29-TL. matrah üzerinden tahakkuk ettirilen tapu harcında hukuka aykırılık bulunmadığı, 18.259.545,29-TL.'yi aşan tutar üzerinden tahakkuk ettirilen tapu harcında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, Vergi Mahkemesinin davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan davacının istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının, 18.259.545,29-TL.'yi aşan tutar üzerinden tahakkuk eden tapu harcına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: DAVACININ İDDİALARI: Bölge İdare Mahkemesince tapu harcı matrahı olarak kabul edilen yararlanma bedelinin üst hakkı bedeli ile ilgisi olmadığı, temyize konu kararda bozma kararında belirtilen hususların dikkate alınmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. DAVALININ İDDİALARI: 4706 sayılı Kanun'un geçici 23.maddesi ve ilgili Yönetmelikler kapsamında dava konusu tapu harcının matrahının hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:

Davalı tarafından savunma verilmemiştir. Davacının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmesine gerek görülmeyerek işin esasına geçildi.

MADDİ OLAY:

Davacı şirket tarafından, Antalya İli, Serik İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde kayıtlı mülkiyeti hazineye ait taşınmaz üzerinde davacı şirket lehine 14/12/1990 tarihinde tesis edilen 49 yıl daimi süreli müstakil üst hakkının 4706 sayılı Kanun'un geçici 23. maddesi kapsamında süresinin 28 yıl 2 ay 14 gün uzatılmasına ilişkin kararın tapuya tescili esnasında ihtirazi kayıtla ödenen 476.202,62-TL tapu harcına ilişkin tahakkukun iptali ve ödenen tutarın iadesi istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden, bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu, 58. maddesinde, tapu ve kadastro harçlarını Kanuna ekli tarifede belirtilen kişilerin; tarifede belirtilmeyen işlemlerde taraflar aksini kararlaştırmamış ise, maddede yazılı kişilerin ödemekle mükellef olduğu hüküm altına alınmış, Kanuna ekli 4 sayılı tarifenin 20/d maddesinde, gayrimenkul hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için ödenen bedel üzerinden (bu bedelin, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin yarısından az, iki katından çok olamayacağı) devir alan için, madde de gösterilen oranda harç alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunla eklenen geçici 23.maddesinde ise; "İlgili mevzuatı uyarınca kamu taşınmazları üzerinde kıyı yapıları dâhil turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığınca adına kesin tahsis yapılan, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca adına kesin izin verilen veya Maliye Bakanlığı tarafından lehine irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen yatırımcı ve işletmecilerin kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma izni süreleri; söz konusu kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma iznine ilişkin olarak varsa açılan davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi, ödenmesi gereken herhangi bir borcunun bulunmaması ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde başvurulması halinde yeniden sözleşme düzenlenmek suretiyle sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren kırk dokuz yıla uzatılabilir. Ayrıca, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca milli park ve tabiat parklarında konaklama amaçlı turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla yirmidokuz yıla kadar kiralama yapılan yatırımcı ve işletmecilerin kira sözleşmeleri, bu fıkrada belirtilen şartların sağlanması halinde yirmidokuz yıla veya irtifak hakkına dönüştürülmek suretiyle kırk dokuz yıla uzatılabilir. Kesin tahsis yapılan veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar yatırımcı ve işletmecilerine satılmak suretiyle de değerlendirilebilir. (Ek cümleler:21/12/2019-7201/9 md.) Ancak, kampingler ve günübirlik tesisler (mekanik tesis hatları ve bu hatların günübirlik tesisleri hariç) ile konaklama unsuru içeren mesire yerlerinin uzatılan süreler dâhil toplam süreleri, yeni sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren yirmi yılı geçemez. Bu hüküm, bu cümleleri ihdas eden maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce süresi içerisinde adı geçen Bakanlıklara başvuran ancak işlemleri henüz sonuçlanmayan sözleşmeler hakkında da uygulanır. " hükmü yer almaktadır. 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması ile Satışına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1.fıkrasının (ö) bendinde, "Yararlanma bedeli: Süre uzatımı yapılması nedeniyle mevcut sözleşme hükümleri uyarınca tahsil edilen bedelden ayrı ve buna ek olarak İdarece bir defaya mahsus olmak üzere alınacak bedel" olarak tanımlanmış, "Yararlanma ve sözleşme bedelinin tespiti" başlıklı 10/1. maddesinde de, yararlanma bedelinin, tesisin ilgili idare tarafından uygun görülen veya turizm belgesine esas son tür, sınıf ve kapasitesi üzerinden cari yıl için belirlenen toplam yatırım maliyet bedelinin turizm tesisleri için peşin ödeme halinde binde dördü, taksitle ödeme halinde ise binde beşi, termal ve kış turizmi amaçlı turizm tesisleri için ise bu oranların yarısı ile uzatılan sürenin çarpımı suretiyle hesaplanacağı, ancak, hesaplanan bu bedelin mevcut sözleşme bedeli uyarınca hesaplanan cari yıl bedelinden az olamayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Uyuşmazlıkta,Bölge İdare Mahkemesi kararında, 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması ile Satışına İlişkin Yönetmelik'in "Yararlanma ve sözleşme bedelinin tespiti" başlıklı 10/1. maddesine yer verilerek dava konusu süre uzatımına ilişkin 28/05/2019 tarih ve 9612 yevmiye numaralı Resmi Senette de tahsis süresinin uzatılmasından dolayı üst hakkı bedelinin ve ilave yararlanma bedelinin söz konusu düzenlemeye göre tespit edileceği ifade edilerek söz konusu Yönetmelik'in "Yararlanma ve sözleşme bedelinin tespiti" başlıklı 10/1. maddesi kapsamında tapu harcı matrahının hesaplandığı ve bulunan tutar dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne,kısmen reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden,Bölge İdare Mahkemesince verilen ara kararına davalı idarece cevaben gönderilen Serik Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün bila tarih ve 34587 sayılı yazısında, üst hakkı bedelinin Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından açıklanan üretici fiyat endeksinde meydana gelen artış oranının bir önceki yıl kullanım bedeli ile çarpımı suretiyle bulunacak tutarın önceki yıl kullanım bedeline ilavesiyle hesaplanacağı, ancak, 26/02/2019 tarih ve 30698 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile   21/7/2006  tarih ve  26235  sayılı  Resmî  Gazete'de  yayımlanan  Kamu Taşınmazlarının  Turizm  Yatırımlarına  Tahsisi  Hakkında  Yönetmelik'in  21.maddesinin  birinci fıkrasının  (a)  bendinde  geçen  "Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından açıklanan üretici fiyat endeksindeki meydana gelen artış oranı" ibaresinin "Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksindeki meydana gelen artış oranı" şeklinde değiştirildiğinin belirtildiği, eki belgelerde de söz konusu yazıda açıklandığı üzere dava konusu tapu harcı matrahının hesaplanmasına ilişkin tabloların sunulduğu görülmüştür.

Temyize konu kararda, dava konusu Resmi Senette üst hakkı süresinin uzatılmasından dolayı üst hakkı bedelinin Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması ile Satışına İlişkin Yönetmelik'in "Yararlanma ve sözleşme bedelinin tespiti" başlıklı 10/1. maddesine göre hesaplanacağının belirtildiği ifade edilerek bu doğrultuda yapılan hesaplamalar ile bulunan tapu harcı matrahına göre karar verilmiş ise de, söz konusu Resmi Senette, üst hakkı tesisine ilişkin ilk Resmi Senetin "Üst hakkı bedeli" başlıklı 5.maddesinin "Zeminin üst hakkı bedeli" başlıklı (A) bendinin başlığının "A-Zeminin üst hakkı bedeli ile yararlanma ve ilave yararlanma bedeli" şeklinde değiştirildiği belirtilerek (A) bendine Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması ile Satışına İlişkin Yönetmeliğin 10/1.maddesi doğrultusunda yararlanma bedeli hesaplanmasına ilişkin düzenlemenin eklendiği, ilk Resmi Senette yer alan üst hakkı bedeli hesaplanmasına ilişkin düzenlemede herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmüştür.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince verilen ara kararına davalı idarece cevaben gönderilen belgeler ile süre uzatımına ilişkin Resmi Senetle ilgili yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında dava konusu tapu harcı matrahının hesaplanmasında yararlanma bedelinin değil, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksinde meydana gelen artış oranının bir önceki yıl kullanım bedeli ile çarpımı suretiyle bulunacak tutarın önceki yıl kullanım bedeline ilavesiyle bulunacak olan üst hakkı bedelinin dikkate alınarak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yukarıda yer verilen gerekçe ile davanın kısmen kabulü,kısmen reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 05/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.