4. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki muvazaa iddiası ile yapılan icra takibine karşı itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince tarafların başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılar vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 25.10.2022 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. ... ile davalı ... vekili Av....l İçe ve davalı ... ve diğerleri vekili Av. ... geldiler. Taraf vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 28.03.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; OHAL kapsamında çıkan KHK'lara göre kapatılan ve tüm mal varlıkları Hazineye devredilen ... Eğitim Kurumları A.Ş. mülkiyetinde iken davalı üçüncü şahıslara satılan ... Mah 2525 ada 1 parsel nolu taşınmazın, alıcıları tarafından ...Vakfına kiralandığını, bina içinde bulunan 57 kalem 1756 adet taşınırın da aynı vakfa satıldığını, davalılara toplamda 247.366,68 TL ödeme yapıldığını, satışının muvazaalı olması sebebi ile kiracı vakıf tarafından adı soyadı yazılı kişilere malzeme satış ve kira bedeli olarak ödenen toplam 247.366,68 TL'nin Hazine'ye ödenmesinin istendiğini, ancak ödemenin gerçekleştirilmediğini, Sivas İcra Müdürlüğünün 2019/75966 Esasında icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından 11.11.2017 tarihinde Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/974 Esasında açılan menfi tespit davasının da 2018/245 Karar ile kesin olarak reddedildiğini, davalıların 2019/75966 Esas sayılı icra takibine haksız ve yersiz olarak itirazda bulunarak takibi durdurduklarını belirterek davalıların itirazının iptaline, 316.838,29 TL alacak ve ferileri yönünden icra takibinin devamına ve davalıların asıl alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların 2019/75966 esas sayılı icra takibine haksız ve yersiz olarak itirazda bulunarak takibi durdurduğunu, ilgili icra dosyasında itiraz edenler yönünden, Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/41 esas sayılı dosyasında asıl davanın açıldığını, itirazların bir kısmı icra müdürlüğü tarafından sehven sisteme girilmemiş olduğundan iş bu taraflar yönünden itirazın iptali davası açmadıklarını belirterek itirazın iptali ile 316.838,29 TL alacak ve fer'ileri yönünden icra takibinin devamına, davalıların asıl alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini ve iş bu dosyanın mahkemenin 2020/41 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekilleri cevap dilekçelerinde; mahkemenin görevsiz olduğunu, görevli ve yetkili mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu, dava konusu iddiaların ticari anlamda alacak iddiası olup davacı tarafın arabuluculuk müessesesine başvurmadan dava açmış olması nedeniyle davanın dava şartı bulunmadığını, davacı kurumun dava açmakta hukuki yararı olmadığını belirterek davanın esastan reddini, davacının % 20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

Davalılar ..., Muharrem Yılmaz, ..., ... vekilleri cevap dilekçelerinde; arabuluculuk dava şartının yerine getirilmeden dava açıldığını, görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğunu, OHAL kapsamında çıkartılan KHK'lar kapsamında taşınmaza el konulduktan sonra kiraya verme gibi bir durum bulunmadığını, dava konusu taşınmazın 25.05.2016 tarihinde kiraya verildiğini, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, kira ilişkisinden doğan bu davada görevli mahkememin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkilleri ve diğer davalıların taşınmazı normal ticari ilişki kapsamında satın aldıklarını, taşınmaza 16.07.2016 tarihinden sonra çıkartılan KHK'lar kapsamında el konulduğunu, taşınmazın belirtilen tarihe kadar müvekkilinin ve diğer davalıların mülkiyetinde olduğunu, davanın mesnetsiz olduğunu belirterek davanın esastan reddini, davacının % 20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "675 sayılı KHK'nın 12. maddesine göre; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 01/01/2014 tarihi ila bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir." denilmektedir. ... Eğitim Kurumları AŞ' nin mülkiyetinde iken davalılara 23/03/2016 tarihinde adi yazılı harici satım sözleşmesi vaadi ile 24/03/2016 tarihinde de tapuda satılan ... Mah 2525 ada 1 parsel nolu taşınmazın alıcıları olan davalılarca 01/06/2016 tarihinde ...Vakfına kiralandığı, bina içinde bulunan demirbaşların da 24/05/2016'da aynı vakfa satıldığı, dava dilekçesi ekinde sunulan bilgi ve belgelerden, Sivas Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun 23/02/2018 tarihli yazısında anlatılan ödemelere ilişkin dekont bilgilerinden ve dosyaya sunulan dekont örneklerinden anlaşıldığından; bina ve taşınır satışına ilişkin olarak taşınmazı satın alan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'na toplamda 247.366,68 TL ödeme yapıldığı anlaşılmış olup;

Yukarıda yazılı 675 sayılı KHK'nın 12. Maddesine göre 01/01/2014 tarihinden kapatıldığı 23/06/2016 tarihine ve taşınmazın Hazineye geçtiği tapu kaydından anlaşılan 31/08/2016 tarihine kadar taşınmaz devir işlemlerinin muvazaalı olduğunun belirtildiği; bu nedenle bu taşınmazdan davalılarca elde edilen kira bedelinin ve demirbaş bedeli yönü ile elde edilen gelirin davacı Hazineye ödenmesi gerektiği gerekçesiyle 675 sayılı KHK'nin 12. maddesi gereğince davalıların devir işlemi muvazaalı olarak kabul edilerek, 247.336,68 TL asıl alacak üzerinden takibin devamına karar verilmiştir.

Davacı her ne kadar 69.1501,61 TL işlemiş faiz talep etmiş ise de davalılara gönderilen ve dosya içerisinde mevcut 05/03/2018 tarihli ihtar yazısında toplam borcun 247.366,68 TL olduğunun belirtildiği, yazıya göre kesin vade belirtilmediği ve asıl alacak talep edildiği, davalıların icra takibi ile temerrüde düşürüldüğü görülmekle faize ilişkin talebin reddine, icra inkar tazminatı talebinin kabulüne" karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun borçlunun temerrüdüne ilişkin koşulları düzenlediği 117 nci maddesi uyarınca kural olarak bir borcun borçlusunun, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğini, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise borcun ifa edileceği günün belirtilmiş olması halinde temerrüdün ne zaman başlayacağı düzenlendiğini, yani ihtar yazısında kesin vade belirtilmiş olmasının, borçlunun temerrüde düşürülmesi için şart olmadığını, somut olayda, davalılara gönderilen ihtar yazılarının tebliği ile temerrüde düştüklerinin açık olduğunu, bu nedenle davalı borçlulara ihtar yazılarının tebliğ edildiği tarihten başlamak üzere işleyecek faiz ile takibin devamına karar verilmesi gerekirken davanın faiz yönünde kısmen reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın tamamen kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediğini, görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu, taşınmazın 25.05.2016 tarihinde kiraya verildiğini, KHK'ler kapsamında el konulduktan sonra kiraya vermenin söz konusu olmadığını, davacı kurumun hukuki yararı mevcut olmayıp dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte dosyada mevcut kiralama sözleşmesi dikkate alındığında bu kira sözleşmesinin 197.366,68 TL üzerinden yapıldığını, bu anlaşma çerçevesinde 197.346,68 TL içerisinde olmak üzere 50.000,00 TL'lik çek verildiğini, ancak mahkeme ve davacı kurum tarafından bu çek sanki ayrı bir bedel için verilmiş gibi değerlendirme yapıldığını, bilirkişi raporu alınmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın reddini ve davacının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "667 sayılı KHK madde (2): Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakının Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayıldığı, 675 sayılı KHK'nın 12. maddesine göre; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 01/01/2014 tarihi ila bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir." şeklindeki düzenleme ile ... Eğitim Kurumları A.Ş'nin mülkiyetinde iken davalılara 23/03/2016 tarihinde adi yazılı harici satım sözleşmesi vaadi ile 24/03/2016 tarihinde de tapuda satılan taşınmazın, alıcıları olan davalılarca 01/06/2016 tarihinde tarafından ...Vakfına kiralandığı nazara alındığında, İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamaya, toplanan delillere, dosya içeriğine, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davanın arabuluculuğa tabi davalardan olmadığı, davaya konu talep muvazaalı işlemden kaynaklanan alacak olup kira ilişkisinden kaynaklanmadığından Mahkeme'nin görevli olduğu, hükmedilen alacağa ilişkin bilgi ve belgelerin dava dilekçesi ekinde sunulmuş olup, tahsil edilen kira ve taşınır eşya ücretine ilişkin dekontların sübuta yeterli olduğu, davacı ...'nin temerrüt oluştuğuna ve temerrüt faizine ilişkin itirazlarının da Mahkeme gerekçesine göre yerinde olmadığı" gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun borçlunun temerrüdüne ilişkin koşulları düzenlediği 117 nci maddesi uyarınca kural olarak bir borcun borçlusunun, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğini, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise borcun ifa edileceği günün belirtilmiş olması halinde temerrüdün ne zaman başlayacağının düzenlendiğini, yani ihtar yazısında kesin vade belirtilmiş olmasının, borçlunun temerrüde düşürülmesi için şart olmadığını, somut olayda, davalılara gönderilen ihtar yazılarının tebliği ile temerrüde düştüklerinin açık olduğunu, bu nedenle davalı borçlulara ihtar yazılarının tebliğ edildiği tarihten başlamak üzere işleyecek faiz ile takibin devamına karar verilmesi gerekirken davanın faiz yönünde kısmen reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediğini, görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu, dava konusu taşınmazın 25.05.2016 tarihinde kiraya verildiğini, KHK'lar kapsamında el konulduktan sonra kiraya vermenin söz konusu olmadığını, davacı kurumun hukuki yararının mevcut olmayıp dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, mülkiyet hakkının Anayasa ile teminat altına alındığını, müvekkillerinin bu hak kapsamında tasarraufta bulunduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte dosyada mevcut kiralama sözleşmesi dikkate alındığında bu kira sözleşmesinin 197.366,68 TL üzerinden yapıldığını, bu anlaşma çerçevesinde 197.346,68 TL içerisinde olmak üzere 50.000,00 TL'lik çek verildiğini, ancak mahkeme ve davacı kurum tarafından bu çek sanki ayrı bir bedel için verilmiş gibi değerlendirme yapıldığını, bilirkişi raporu alınmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 667 sayılı KHK kapsamında OHAL nedeniyle kapatılan ve mal varlığı Hazine'ye devrolunan şirketin, taşınmazı devrettiği davalıların taşınmazdan elde ettikleri kira alacağı ve taşınır satış bedelinin 667 sayılı KHK'ya istinaden çıkarılan tebliğ gereğince Hazine tarafından tahsili istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 667 sayılı KHK'nın 2 nci maddesi, 675 sayılı KHK'nın 12 nci maddesi.

3.Değerlendirme

1.667 sayılı KHK'nın 2 nci maddesi ile; " Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır." düzenlemesine; 675 sayılı KHK'nın 12 nci maddesinde ise; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 01/01/2014 tarihi ila bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, 675 sayılı KHK'nın 12 nci maddesi uyarınca 23.06.2016 tarihinde kapatılan dava dışı ... Eğitim Kurumları A.Ş.' nin mülkiyetinde iken davalılara 23.03.2016 tarihinde adi yazılı harici satım sözleşmesi vaadi ile 24.03.2016 tarihinde de tapuda satılan taşınmazın alıcıları olan davalılar tarafından 01.06.2016 tarihinde dava dışı ...Vakfı'na kiralandığı, içindeki taşınır eşyanın (demirbaşların) aynı vakfa 24.05.2016 tarihinde satıldığı, davacı tarafından 667 sayılı KHK kapsamında OHAL nedeniyle kapatılan ve mal varlığı 31.08.2016 tarihinde Hazine'ye devrolunan dava dışı şirketin taşınmazı devrettiği davalıların taşınmazdan elde ettikleri kira alacağı ve taşınır satış bedelinin tahsili amacıyla Sivas 4. İcra Müdürlüğünün 2019/75966 Esas sayılı dosyası ile asıl ve birleşen dosyanın davalıları hakkında 247.336,68 TL asıl alacak ve 69.501,61 TL işlemiş faiz olmak üzere 316.838,29 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalıların takibe itiraz ettiği anlaşılmaktadır. Yukarıda bahsi geçen ilgili 675 sayılı ve 667 sayılı KHK'nın yürürlüğünden önceki davaya konu 01.06.2016 tarihinde dava dışı ...Vakfı ile yapılan kira sözleşmesi ve içindeki taşınır eşyanın (demirbaşların) aynı vakfa 24.05.2016 tarihinde satımına dair yapılan satış işleminin, 675 sayılı KHK'nın "muvazaalı devir işlemleri" başlıklı 12 nci maddesindeki düzenlemenin taşınmazların devir işlemlerine ilişkin olması, menkul satışını ve kira sözleşmesini kapsamaması nedeni ile anılan KHK'lar çerçevesinde değerlendirilemeyeceği bu nedenle de mahkemenin "bu taşınmazdan davalılarca elde edilen kira bedelinin ve demirbaş bedeli yönü ile elde edilen gelirin davacı hazineye ödenmesi gerektiği" kabulünün yerinde olmadığı anlaşılmakla mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken takibin devamı yönünde yazılı şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

2.Bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. VI. KARAR

1.Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalılara verilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılara iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.