Danıştay 10. Daire Başkanlığı

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/4612 E.  ,  2024/3052 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

DAVANIN_ÖZETİ:10/01/2023 tarihli ve 32069 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 09/01/2023 tarihli ve 6655 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki 2023-2024 Yıllarında Yapılacak Çiğ Süt Desteği ve Süt Piyasasının Düzenlenmesine İlişkin Karar'ın 4. madde ve devamı olan maddeler kapsamına çiğ süt desteğinden faydalanması için ilave edilmiş olan ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri, kooperatifler, Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) ve bağlı kooperatif ortakları, ortaklar ibarelerinin bulunduğu kısımların iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:... DÜŞÜNCESİ :2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış; Kanun'un 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış;

15.maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir. Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur. İptal davalarında iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve menfaat bağı kurulmak suretiyle işlemin tamamının mı, yoksa belli kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerekmektedir.

Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, davacı tarafından incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin gösterilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle bir düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddialarıyla birlikte düzenlemenin bir kısmının veya tamamının aynı anda dava konusu edilmesi mümkün ise de, düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki ve/veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddiasında ve iptal isteminde bulunulduktan sonra, mutlaka işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hukuka aykırılığı ileri sürülen ve iptali istenilen maddelerin tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça belirtilmesi ve maddelerin davacının menfaatini nasıl etkilediği konusunun ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dilekçesinin incelenmesinden; dilekçenin "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarında, 09/01/2023 tarihli ve 6655 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Karar'ın 4.madde ve devamı olan maddeler kapsamına çiğ süt desteğinden faydalanması için ilave edilmiş olan ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri, kooperatifler, Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) ve bağlı kooperatif ortakları, ortaklar ibarelerinin bulunduğu kısımların iptali istemine yer verildiği görülmekle birlikte; toplam 10 maddeden oluştuğu görülen davaya konu Kararın açıkça hangi maddelerinin hangi kısımlarına (fıkra, bent, ibare vb.) yönelik olarak hukuka aykırılık iddiasında bulunulduğunun dilekçenin "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarında gösterilmediği, dolayısıyla talebin yargılama yapıp hüküm kurmaya elverişli açıklıkta bulunmadığı ve aynı gerekçeyle verilen Dairemizin 27/04/2023 tarih ve E:2023/2166, K:2023/2299 sayılı dava dilekçesinin reddi kararına tam olarak uyulmadığı anlaşılmaktadır.

Dairemizin anılan dilekçe ret kararı uyarınca dilekçe içeriğinde 09/01/2023 tarihli ve 6655 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Karar'ın 4. maddesinin iptali istenen ibarelerinin koyu renk ve altı çizili şekilde gösterilmesi suretiyle dava dilekçesinde dilekçe ret kararının yerine getirilmesi için kısmen değişikliğe gidilmiş ise de, dilekçenin "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarında dilekçe içeriği ile uyumlu olacak şekilde iptal istemine yer verilmediği ve değişikliğe gidilmediği, sonuç olarak dilekçenin içeriği ile "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarının uyumsuz olduğu görülmektedir.

Ayrıca yenilenen dava dilekçesinde iptali istenen Kararın 4. maddesindeki kesinti oranlarının 5200 sayılı Kanun'a aykırı olması sebebiyle kaldırılması gerektiği ileri sürülmüş olup kesinti oranlarının hangi gerekçeyle Kanun'a aykırı olduğu hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği gibi "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarında bu oranlara ilişkin açıkça bir iptal istemine yer verilmediği, dolayısıyla dilekçenin içeriği ile "konu" ile "sonuç ve istem" kısımlarının bu yönden de uyumsuz olduğu anlaşılmaktadır. Bu haliyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun biçimde düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

Bu kapsamda, dava dilekçesinin "konu" ve "sonuç ve istem" kısımları ile içeriğinin birbirine uyumlu hale getirilmesi; davaya konu Kararda hukuka aykırı olduğu ileri sürülen çiğ süt desteğinden faydalanması için ilave edilmiş olan ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri, kooperatifler, Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) ve bağlı kooperatif ortakları, ortaklar ibarelerinin bulunduğu kısımları içeren düzenlemelerin, anılan Kararın içeriğinde yer alan madde, fıkra, bentleri gösterilmek suretiyle açıkça ortaya konulması; iptali istenilen kısımlar yönünden tek tek hukuka aykırılık sebeplerinin belirtilmesi, menfaatinin ne şekilde etkilendiğinin açıklanması ve davanın belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen,

Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir iki nüsha dilekçeyle açılması gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, yukarıda belirtilen hususlar netleştirilmek suretiyle imzalı iki nüsha dilekçe ile dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,

2.Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,

3.Davanın yenilenmesi hâlinde yeniden harç alınmamasına, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 18/09/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.