T. C. ANKARA 3.

FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/52 Esas - 2023/305

Davacı vekili 01/02/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve sair beyanlarında ÖZETLE: Müvekkilinin yazar, senarist, reklam ve pazarlama alanında birçok reklam, tasarım, slogan ve kampanya gibi öncü faaliyetler gösteren bir sanatçı olduğunu, reklamcı davacı tarafından oluşturulan kampanya ve sloganların ilim ve edebiyat eseri olarak korunabilmesi için edinilen bilgi birikimi, mesleki tecrübe ve pazar araştırılması ve değerlendirilmesi sonucu rekabete uygun olarak üretilecek kampanya ve slogan olmanın üzerinde siyasi görüşlerin düzenlenişi, sunuluşu, bilgilerin derlenişi ve seçilmeleri itibari ile sahibinin hususiyetlerini taşıması gerektiğini, davacının 2018 yılının başlarında zamanın ... tanıtım, medya ve seçim stratejilerinden sorumlu genel başkan yardımcılığı ve parti sözcülüğü konusunda görevli davalı ...'... "..." uygulaması üzerinden e-posta ileterek bir kampanya fikri geliştirdiğini, bu slogan ve kampanya ile ...'nin seçim sürecinde ilk oylarını kullanan genç vatandaşlara daha kolay ulaşıp vatandaşların ...'ye oy kullanması konusunda ikna edici olunacağına ilişkin açıklamalarda bulunduğunu, davacı tarafından "...'..." sloganı ile geniş kitlelere ulaşılabilecek bir kampanya üretildiğini, ve bu sayede ilk oylarını kullanacak olan genç seçmenlerin ikna edici ve ilgi çekici kampanya sayesinde ... için oy kullanma oranlarının arttırılmasının planlandığını, genç seçmenin ilgisini çekmenin yolunun teknoloji ve bilim olduğunu ileri süren davacının kampanyasını bu şekilde genişlettiğini, "...'..." başlıklı kampanyanın altına '...' sloganlarının ve bunun altına ... oy pusulası konularak afiş oluşturulup bilboard’larda kullanılmasını teklif ettiğini, davacı tarafından söz konusu kampanyanın 2018 genel seçimlerine 1 ay kala davalıya e-posta yoluyla bildirildiğini ancak seçime az bir süre kalmasından kaynaklı olarak kampanyanın kullanılmadığını, 2023 seçimlerine az bir süre kala söz konusu kampanyanın davacının gönderdiği mailde ayrıntılı olarak belirttiği şekilde kullanıldığını, davacı tarafından uzun uğraşlar ve mesai sonucunda oluşturulan fikirlerinin/kampanyanın kendisinin rızası olmadan kullanılmasının maddi ve manevi açıdan davacıya zarar verdiğini iddia ederek, davalının müvekkilin fikir ve sanat eserleri üzerinde vaki tecavüzü dolayısıyla tecavüzün durdurulması, önlenmesine, şimdilik davacının uğramış olduğu zarara karşılık olmak üzere 1.000,00 TL maddi 10.000,00 TL manevi tazminatın işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ÖZETLE: Davacı yan her ne kadar dava dilekçesinde davalıya mail aracılığı ile sunmuş olduğu öneri ve fikirlerin davalı aracılığı ile bilgi verilmeden kullanıldığını iddia etmiş olsa da bahse konu "...'..." adlı kampanya ile davalının ilgisinin bulunmadığını, ... ve grup toplantıları harici sürekli seçim bölgesinde bulunma zorunluluğu olan bir partinin milletvekili olan davalının partideki tüm işleyişle birebir muhatap olmasının mümkün olmadığını, genç oy kullanımının öneminin sadece davacı yedinde olduğunu düşünmenin mümkün olmadığını, küçük bir internet arama motoru araştırması ile de görüleceği üzere söz konusu kampanyanın ... ... tarafından üretilen başlatılan bir kampanya olduğunu, davalının 2021 yılı Kasım ayı itibari ile ... tanıtım medya başkan yardımcılığı görevini bıraktığını ve milletvekili olarak görevine devam ettiğini ve bu nedenle davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, dava dilekçesi ekinde mahkemeye ibraz edilen 02.05.2018 tarihli mail ile davalının ilgisinin bulunmadığını, davalının ne gelen kutusunda ne de gereksiz kutusunda söz konusu e-postanın yer almadığını, davacının, davalının fikir ve önerileri ile ilgili doğrudan veya dolaylı hiçbir tasarrufu olmadığını, davalının sunmuş olduğu hiçbir öneri, slogan vs. ürünün kanun ve içtihatlar gereği eser ve korunması gereken bir fikir ürünü olmadığını, davacı yanın 2 Mayıs 2018'de gönderdiğini iddia ettiği mail ve akabinde gençlere dair fikirleri içeriği ile kampanyanın içeriğinin kesinlikle farklı olduğunu, sadece slogan benzerliği olduğunu, ilgili sloganın çok sayıda twitter kullanıcı tarafından kullanıldığını, dava dilekçesinde belirtilen "..." cümlelerinin menşeinin siyaset olduğunu, seçim süreçlerinin en etkili çalışmalarının kalkınma, enerji ve istikrar zeminine kurulduğunu, davacı yanın bu cümlelerin nerede nasıl kullanıldığına dair bir adres göstermemiş olmasına rağmen, bu deyimlerin herhangi bir yerde telaffuz edilmesinin gayet normal olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü" uygulanmıştır. UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE GEREKÇE: Dava; davacıya ait fikir ve sanat eserine davalının tecavüzünün durdurulması, önlenmesi ve uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini istemlerinden ibarettir.

Bilirkişi heyetinden alınan 31/05/2023 havale tarihli raporda özetle: "...Dava dosyası içeriği, yukarıda yapılan tespitler ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde; Davacının davalıya gönderdiğini beyan ettiği e-mail içeriğinde yer alan seçim kampanyası fikri/ adı ve /veya sloganının davalı tarafından kullanıldığına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmadığı, dava dilekçesi ekinde sunulan gazete haberinin ve davalının açıklamalarının davacıya ait olduğu bildirilen seçim kampanyasının kullanıldığını göstermediği, seçim afişinin yer aldığı sosyal medya görselinde oy pusulası içinde ...’... yazılı bir afişin yer aldığı, bu afişin kim tarafından hangi tarihte hazırlandığı ve kullanıldığı hususunda da dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmıştır. Anılan hususların ve davalının husumet itirazının takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak kaydıyla; Dava konusu kampanya/reklam adı veya sloganı olan ...’... ibaresinin, özel bir çalışma veya hususi bir fikrin ürünü olarak oluştuğunun kabul edilemeyeceği, yaratıcı ve sahibinin hususiyetini taşıyan bir slogan olmadığı, üç kelimeden ibaret bu sloganın siyaset dünyası ve seçim yarışı içinde akla gelebilecek bir ibare olması dolayısıyla bu ibarenin 5846 sayılı yasa uyarınca eser niteliğinde olmadığı, Heyetimizce davacının dava dilekçesine konu ettiği seçim kampanyası /sloganının eser niteliğinde olmadığı kanaatine varıldığından; takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak kaydıyla davacının tazminat taleplerinin yerinde olmadığı..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

Davalı vekili, davacı tarafından davalının e-posta adresine gönderilen 08.12.2022, 14.05.2018 ve 04.10.2022 tarihli e-postalar ve içeriklerini dosyaya sunmuştur. Bu belgelerin incelenmesinden, dava konusu 14.05.2018 tarihli e-postada davacının yazar, senarist ve reklamcı olarak kendini tanıtarak seçimlerle ilgili siyasi tavsiyelerde bulunduğu, hangi siyasi konuların gündemde tutulması gerektiği konusundaki görüşlerini bildirdiği, Sayın ...’ın afişlerinin nasıl olması gerektiği konusunda açıklamalar yaptığı ve ilk oyunu kullanacak gençler için ayrı afiş yapılması gerektiğini, "...'..."şeklinde slogan ile kampanya yapılmasını tavsiye ettiği anlaşılmıştır. Diğer e-postalarda ise 14.05.2018 tarihli e-postanın davalıya ulaşıp ulaşmadığını, bu konuda haber beklediğini, kampanyanın kendisinden izinsiz kullanıldığını bildirdiği anlaşılmıştır.

Davacının davalıya gönderdiğini beyan ettiği e-posta içeriğinde yer alan seçim kampanyası fikri/adı ve/veya sloganının davalı tarafından kullanıldığına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmamaktadır. Salt dava dilekçesi ekinde sunulan gazete haberi ve davalının açıklamaları davacıya ait olduğu iddia edilen seçim kampanyasının kullanıldığı anlamına gelmemektedir. Seçim afişinin yer aldığı sosyal medya görselinde oy pusulası içinde "...’..." yazılı bir afiş yer almakla beraber, bu afişin kim tarafından hangi tarihte hazırlandığı ve kullanıldığı hususunda da dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.02.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 1/B-... maddesi eseri “sahibinin hususiyetlerini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri” olarak tanımlamıştır. Yasaya göre, bir fikir veya sanat ürününün “eser” sayılabilmesi için aranması gereken birinci unsur “sahibinin özelliklerini taşımasıdır. Böylece yasa, uluslararası sözleşmelerde olduğu gibi bireysel özelliği yani orijinalliği ön planda tutmuştur.

Dava konusu kampanya/reklam adı veya sloganı olan "...’..." ibaresi özel bir çalışma veya hususi bir fikrin ürünü olarak, orijinal bir ibare şeklinde kabul edilemeyeceğinden, yaratıcı ve sahibinin hususiyetini taşıyan bir slogan olmadığı, üç kelimeden ibaret bu sloganın siyaset dünyası ve seçim yarışı içinde akla gelebilecek bir sıradan ibare olduğu ve dolayısıyla bu ibarenin 5846 sayılı yasa uyarınca eser niteliğinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1/d fıkrası " Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması" hükmündedir. Aynı Kanunun "Dava Şartlarının İncelenmesi" başlıklı 115. maddesi ise aşağıdaki gibidir: "1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3) Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez."

Yukarıda ifade edildiği gibi, davacının davalıya gönderdiğini beyan ettiği e-posta içeriğinde yer alan seçim kampanyası fikri/adı ve/veya sloganının davalı tarafından kullanıldığına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmamaktadır. Dolayısıyla, herhangi bir sözleşme ya da yazılı bir belgeye dayanılmadan, ünlü bir siyasetçi olan ve kolaylıkla iletişim adresine ulaşılabilecek davalının e-posta adresine gönderildiği iddiasına dayalı ve herkes tarafından kolaylıkla bulunabilecek bir "slogan"... dayalı hak iddia ederek davalıya husumet yöneltilmesi doğru olmamış, dava şartı olan husumet konusu davanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilebileceğinden; davalının davada dava ve taraf ehliyeti bulunmadığına kanaat getirilmiş ve davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile HMK 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.