Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/6693 E.  ,  2024/2002 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN ÖZETİ : Kocaeli İli, Derince İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile anılan taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına dair ... tarihli, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, parselasyon işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının 12 metre en kesitli yol alanına ilişkin kısmının iptaline, 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarının tamamı ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının 12 metre en kesitli yol alanı dışında kalan kısımları yönünden ise davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idarece iptale ilişkin kısma yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararın aleyhe kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Kararın temyiz edilen kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 25/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X) : Dava, Kocaeli İli, Derince İlçesi, ...Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile anılan taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına dair ... tarihli, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucu, ...tarihli, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen dava konusu imar planı değişikleriyle davaya konu taşınmazın, -1/50000 ölçekli çevre düzeni planında; kentsel gelişme alanı, -1/25000 ölçekli nazım imar planında; kısmen kentsel sosyal donatı alanı, kısmen ticaret alanı, kısmen konut alanı, kısmen park ve dinlenme alanı, -1/5000 ölçekli nazım imar planında; kısmen eğitim alanı, kısmen konut alanı, kısmen ticaret alanı, kısmen 15m’lik yol, kısmen park ve dinlenme alanı, -1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen ilköğretim tesis alanı, kısmen ticaret alanı, kısmen konut alanı, kısmen 15m’lik, kısmen 12m’lik, kısmen 7m’lik yol, kısmen park alanı, kısmen enerji nakil hattı koruma bandı- (yeşil alan) kullanımında kaldığının tespit edilmiş, 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarının tamamı ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının 12 metre en kesitli yol alanı dışında kalan kısımları yönünden dava konusu işlemde, hukuka, mevzuata ve şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış, anılan kısma yönelik olarak davanın reddine karar verilmiş ve bu kısım istinaf/temyiz edilmediğinden kesinleşmiştir. Dava konusu imar planı değişikliği işleminin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında taşınmazın 12 metre en kesitli yol alanına isabet eden kısmına ve dava konusu parselasyona yönelik olarak yapılan değerlendirmede, 12,00 metre en kesitli yolunun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlendiği, dava konusu üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise söz konusu 12 metrelik yolun düzenlenmediği, bu durumda mevzuat ve Danıştay Altıncı Dairesi'nin yerleşmiş içtihatlarına göre, taşıt yolu olan 12,00 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerektiği hususu dikkate alındığında, davaya konu taşınmazda öngörülen 12,00 metre en kesitli yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği anlaşıldığından, dava konusu Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planının 12 metre en kesitli yol alanına ilişkin kısmında planlama ilkelerine ve mevzuata uyarlık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının 12 metre en kesitli yol alanına ilişkin kısmında planlama ilkelerine ve mevzuata uyarlık bulunmadığından, 1/1000 ölçekli uygulam imar planının 12 metre en kesitli yol alanına ilişkin kısmında da imar mevzuatına ve hukuka uyarlık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dava konusu parselasyon işleminin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında planlama ilkelerine ve mevzuata uyarlık bulunmadığından, parselasyona ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca; yukarıda ayrıntılarına yer verilen bilirkişi raporunda da ortaya konulduğu üzere, davaya konu arsa düzenlemesi işleminde, kamusal alanların karşılanması yönteminde açık bir uyarsızlık bulunması, düzenleme sınırının Yönetmelikte tanımlı şekilde geçirilmemesi nedenleriyle de imar mevzuatına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen nedenlerle parselasyon işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının 12 metre en kesitli yol alanına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiş, Mahkeme kararının anılan kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine anılan kısımla sınırlı olarak temyiz talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta nazım imar planında düzenlenmeye 12 metrelik yol fonksiyonunun uygulama imar planında düzenlenmesinin plan hiyerarşisi bakımından planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık oluşturup oluşturmadığının ortaya konulması gerekmektedir. 14 Haziran 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "... (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. ..." hükmüne, "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır. (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.

Yer verilen normun incelenmesinden, her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin Ek-1. maddesinde yer alan lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı anlaşılmaktadır.

EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı, EK-1e Detay Kataloğundan incelendiğinde ise, 12 metre enkesitli yolun, bu lejant gösterimlerinin geometrik ve sınır tip tipi şekillendirmesini kapsamadığı görülmüştür.

Öte yandan, aynı EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu (Otoyol), bölünmüş taşıt yolu ve taşıt yolu olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı yine bunlarla beraber yaya yolu ve bisiklet yolu gibi en alt düzey yolların düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle uygulama imar planında en küçük düzeyde dahi taşıt yollarının ve diğer yolların tamamının gösterileceği anlaşılmaktadır. Esasen tüm yollar ve birbirleriyle olan bağlantılarını içeren hususların ulaşım ana planında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yine, EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol ve üçüncü derece yol olarak adlandırılan dört adet lejant gösteriminin yer aldığı, böylelikle yol ağlarının gösterilmesi bakımından nazım imar planından daha ayrıntılı bir düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Nazım imar planı" başlığını taşıyan 23. maddesinde, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirleneceği belirtilmiş ve maddenin devamında nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar, liman ve havalimanı)' nin analiz, etüt ve araştırmaların yapılacağı hususu düzenlenmiştir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yukarıda sözü edilen yol tanımları yapılmamıştır.

Bu kapsamda, 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen birinci ve ikinci derece yol niteliği taşımayan 12 metre enkesitli taşıt yol fonksiyonunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenmesinin münferiden plan hiyerarşisine aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmaktadır. Böyle olunca da dava konusu nazım planının kendi içinde ve üst planlara uygunluk yönlerinden değerlendirilmesi gerekmektedir. Haliyle nazım imar planında 12 metre yolun gösterilmemiş olması durumunun da nazım imar planında hukuka aykırılık oluşturmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, dava konusu uygulama imar planı ile getirilen 12 metre genişliğindeki yol fonksiyonunun anılan nazım imar planının ulaşım sistemi bakımından ana kararlarını ve sürekliliğini bozup bozmadığı, uygulama imar planı kapsamında şehircilik ve planlama ilkeleri ile imar mevuatına uygun bulunup bulunmadığı hususları yönünden incelenerek ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken belirtilen şekilde bir inceleme yapılmaksızın, eksik incelemeye dayalı dava konusu işlemin yola ilişkin kısmının iptali yolunda verilen kararın bu kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. Bu nedenle temyize konu kararın bozulması gerektiği oyu ile Dairemizin çoğunluk kararına katılmıyorum.