Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/5164 E.  ,  2024/5834 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

Av. ...

2021 yılı Kasım ayında Organize Sanayi Bölgeleri ve Serbest Bölgelere uygulanacak Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesi'nin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI :

Dava konusu işlem ile bazı sektörlere yüksek fiyattan bazı sektörlere ise düşük fiyattan gaz satışı öngörüldüğü, tarifede sayılan ve farklı fiyat uygulanan sektörlerin sanayi kuruluşu niteliğinde işletmelerden oluştuğu, sunulan gaz arzı hizmeti tüm sektörler açısından aynı nitelikte olduğundan bu şekilde bir farklılaştırmanın eşit işlem ilkesine aykırı olduğu, sektör bazlı farklı fiyat uygulamasının yasal dayanağının bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI :

Usule ilişkin olarak, davanın süresi içinde açılmadığı ve dava konusu işlemin davacının menfaatini etkilemediği; esasa ilişkin olarak ise, tarifede yer alan fiyatların mevzuata ve ilgili taraflarla akdedilen sözleşmelere uygun olarak belirlendiği, toptan satış fiyatlarının ticari esaslara göre yürütülen bir fiyat belirleme işlemi olduğu ve fiyatların taraflar arasında serbestçe belirlendiği, bununla birlikte, Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) yatırım ve finansal yönetimleri bakımından merkezi idare tarafından belirlenen politika ve esaslara uygun hareket etmek zorunda olduğu, bu amaçla KİT'lerin faaliyetlerine ilişkin temel politikalar ile uyulması gereken ilke ve esasların Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen Genel Yatırım ve Finansman Kararnameleri ile yönetildiği, bu esaslara uyulup uyulmadığının yıllık olarak yakından takip edildiği, doğal gaz girdi fiyatları, enerji politikaları, sosyal ve ticari gereklilikler ile öncelikler de nazara alınarak tarifelerin düzenlendiği, eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması ilkesinin gözetildiği, belirlenen doğal gaz toptan satış fiyatlarının da her ay düzenli olarak resmi yazı ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (Kurum) gönderildiği, piyasada faaliyet gösterenlerin iş ve eylemlerinin mevzuata uygunluk denetimini üstlenen Kurum tarafından tarifeler hakkında bugüne kadar hiçbir olumsuz görüş veya tespitin bildirilmediği, toptan satış fiyatı belirlenirken doğal gazın yurt dışından tedariki kapsamında alım maliyetlerinin belirleyici unsurlardan biri olduğu, sanayici statüsündeki müşterilere mümkün olan en ucuz doğal gaz satış fiyatlarının uygulandığı, son bir yılda dünyada enerji piyasalarında ortaya çıkan değişikliklerin doğal gaz fiyatlarında ciddi artışlara sebep olduğu, Avrupa'daki en gelişmiş doğal gaz ticaret merkezlerinden birisi olan TTF'deki (Title Transfer Facility - Hollanda) doğal gaz fiyatlarında Kasım 2020 - Kasım 2021 döneminde yaklaşık %479 oranında artış olmasına rağmen, ülkemizdeki doğal gaz satış fiyatlarına yapılan artışların çok daha düşük seviyelerde gerçekleştiği, davacının bağlı bulunduğu Organize Sanayi Bölgesinden (OSB) doğal gaz almak yerine mevzuatın kendisine tanıdığı imkanı kullanarak bağlı bulunduğu OSB’den alacağı izinle dağıtım şirketi veya başka bir toptan satış şirketinden doğal gaz tedarik edebileceği, bu imkandan yararlanan şirketler bulunduğu, bu şekilde daha uygun fiyatlı olan Kademe-1 fiyatından yararlanabileceği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava, 2021 yılı Kasım ayında Organize Sanayi Bölgeleri ve Serbest Bölgelere uygulanacak Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesi'nin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi ile açılmıştır. 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması olduğu, 4/4-e/4. maddesinde ise, "toptan satış şirketi, ithalatçı şirket veya ihracatçı şirket veya serbest tüketici veya dağıtım şirketi ile satış sözleşmeleri yapar ve fiyatları serbestçe belirler. Ticari gizliliği olan bilgiler Kurum hariç üçüncü taraflara açıklanamaz ve suistimal edilemez." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinde, bu Kanun kapsamında Kurulca onaylanmak üzere düzenlenen tarifeler, tarifelerin belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirtilmiş, burada, toptan satış tarifesi ile ilgili olarak Kurumun, doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurları ve şartları belirleyeceği, satış fiyatları ise, bu esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirleneceği,..... bir gerçek veya tüzel kişinin bu Kanunda öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması halinde, söz konusu hizmetin durdurulmasını da içeren usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği, bu maddede belirtilen esaslar doğrultusunda Kurumun, bütün tarife türleri için tarifeler yönetmeliği hazırlayacağı, bu yönetmelik çerçevesinde, ilgili tüzel kişilerce tarife önerileri hazırlanıp Kuruma sunulacağı, Kurumun, ilgili tüzel kişilerin mali verileri ve tarife önerileri ile piyasa verilerinden hareketle tarifeleri belirleyeceği, ilgili tüzel kişilerin, Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulayacağı, tarife esasları ve limitlerinin Kurumca enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak yeniden ayarlanabileceği düzenlenmiştir. 13/10/2016 tarih ve 29856 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Toptan satış tarifesi" başlıklı 14. maddesinde; "(1) Toptan satış tarifelerinde, hakim durumun kötüye kullanılmaması, doğal gaz arz güvenliği ve düzenliliğinin sağlanması ile Kurulun bu konuda belirleyeceği diğer ilkelere uyulması esastır. (2) Doğal gaz toptan satış fiyatları bu ilkeler çerçevesinde doğal gaz alım satımı yapan taraflar arasında Kurul onayı olmaksızın ve/fakat Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olmak kaydıyla serbestçe belirlenir. " düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde EPDK tarafından, belirtilen hükümlere dayanılarak doğal gaz piyasası ile ilgili toptan satış tarifesi hakkında, ... tarih ve ... sayılı kurul kararı tesis edilmiş, söz konusu kararın 1. maddesinde de, "doğal gaz toptan satış fiyatları taraflar arasında serbestçe belirlenir. Fiyatların belirlenmesinde eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması ve şeffaflık ilkeleri dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. Doğal gaz piyasasında "Dağıtım Şirketleri" ve "OSB" ler farklı hak ve yükümlülüklere sahip farklı mevzuata tabi kuruluşlar olup, bir tüzel kişinin dağıtım şirketinden doğal gaz alması ile OSB den doğal gaz alması durumu mevzuat açısından çok farklı uygulamalar ve işlemlere tabidir.

Doğal gaz dağıtım şirketleri, OSB'lerin talebi ve muvafakatı veya katılımcının bağlı bulunduğu OSB'den alacağı izne istinaden, gerekli şebeke ve bağlantı hattı yatırımlarını yaparak OSB'lerde dağıtım ve satış faaliyeti gerçekleştirebilmektedirler. Bu faaliyetin gerçekleşmesi halinde OSB içinde yer alan tüzel kişiler, doğal gazı davalı idare (BOTAŞ) ya da diğer toptan satış şirketlerinden satın alma serbestisi elde edebileceği gibi, doğal gazı ilgili dağıtım şirketinde de alabilirler.

OSB'lerin katılımcısı konumundaki herhangi bir sanayi tesisine OSB'nin muvafakatı ile ilgili dağıtım şirketi tarafından doğal gaz satışı yapılması durumunda, yıllık doğal gaz tüketim 300.000 Sm3 ve altında olan ilgili OSB katılımcısı (ilgili dağıtım şirketinin dağıtım bölgesinde yer alan ve OSB katılımcısı olmayan sanayi tesisleri gibi) davalı idare müşterilerine uygulanan ve Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesinde yer alan OSB müşterilerine uygulanan fiyatlara göre daha düşük olarak belirlenen Kademe-1 fiyatlarından faydalanabilmektedirler.

Olayda, davacı şirketin, mevzuatın kendisine tanıdığı bu imkanı kullanmadığı ve kendisine tabi olduğundan farklı bir tarife fiyatının uygulanmasını talep ettiği, diğer bir değişle, davacı şirketin OSB katılımcısı olarak kalmayı tercih ettiği halde, farklı pozisyonda olanların hukuki statüsünü tercih etmek istediği açıktır.

Bir kamu iktisadi teşebbüsü olan BOTAŞ tarafından, dünya enerji piyasalarında yaşanan enerji arz güvenliğine ilişkin sorunları en aza indirmek, konutlara enerji arzının sürdürülebilirliğini sağlamak ve finans dengesini de gözetmek adına 2021 Kasım ayında kademeli fiyat uygulaması yapılmıştır. Doğal gaz ithal bir enerji kaynağı olup yapılan uluslararası anlaşmalarla temin edilmektedir. Doğal gazın toptan satış fiyatını oluşturan unsurlarından biri olan güncel alım fiyatları, uluslararası ham petrol ve petrol ürünü fiyatlarına endeksli formüllerle belirlenmekte ve geçmiş 6-9 aylık ham petrol ve petrol ürünleri fiyat ortalamasına göre hesaplanmaktadır. Doğal gaz alım maliyetini doğrudan etkileyen ABD Dolar kurundaki değişimler de satış fiyatının belirlenmesinde etken unsurlardan biridir. 2021 yılının ikinci yarısından itibaren, dünya genelinde yaşanan enerji fiyatlarındaki ciddi artışlar nedeniyle doğal gaz alım maliyetlerinin de artmasına neden olmuştur. Bu nedenler göz önüne alındığında, doğal gaz toptan satış fiyat tarifeleri aylık olarak, o günkü piyasa koşulları, ülkenin ekonomik şartları, fiyat istikrarı, EPDK'nın tarife ile ilgili kararları ve alım satım ile işletme giderleri dikkate alınarak, mümkün olan en makul seviyede ve mevzuata uygun şekilde belirlendiği açıktır. Netice olarak, 2021 yılı Kasım ayında Organize Sanayi Bölgeleri ve Serbest Bölgelere uygulanacak Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesi'nin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırı bir husus görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 24/12/2024 tarihinde, davacıyı temsilen gelen olmadığı, davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Davalıya usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalıya son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ: Davacı Gebze Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet göstermektedir. Davalı idare tarafından 2021 yılı Kasım ayı doğal gaz toptan satış fiyatları ile diğer hususları içeren toptan satış tarifesi belirlenerek ilan edilmiştir.

Tarifenin 8. maddesinde "Botaş'tan doğal gaz satın alan OSB/Serbest Bölge'nin bünyesinde yer alan ve Petrol Rafinerileri, Kimya (Petrokimya dahil), Ametal Minareller (Cam, Seramik Çimento vs.), Demir-Çelik, Gübre, Demir Dışı Metal Üretimi ve İşleme (Krom, Bakır vs.) sektörlerinde faaliyet gösteren katılımcıların elektrik üretimi amaçlı doğal gaz kullanımları haricindeki 2021 yılı ilk 9 aydaki fiili tüketimlerinin aylık ortalamasının %60'ına kadarki 2021 yılı Kasım ayı elektrik üretim amaçlı doğal gaz kullanımları haricindeki fiili tüketim miktarları için iş bu tarifede yer alan elektrik üretimi amacı dışındaki kullanım için geçerli olan fiyat, %60'ının üzerindeki 2021 yılı Kasım ayı elektrik üretimi amaçlı doğal gaz kullanımları haricindeki fiili tüketim miktarları için ise iş bu tarifede yer alan elektrik üretimi amacı dışındaki kullanım için geçerli olan fiyatın %50 fazlası uygulanacaktır." kuralına yer verilmiştir.

Bu kapsamda hangi sektörler için normal, hangi sektörler için ise normal fiyat ile birlikte artırımlı fiyatın uygulanacağı hususu ile her bir kademe için uygulanacak fiyatlar dava konusu işlem ile belirlenerek ilgilere bildirilmiştir. Aktarılan süreç sonrasında, davacı şirketin faaliyet konusunun da kademeli fiyat uygulanması öngörülen sektörler arasında yer alması nedeniyle fiyatlandırmanın anılan madde kapsamında yapılacağı Gebze OSB tarafından davacıya bildirilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

USUL YÖNÜNDEN:

Davalı tarafından görev itirazında bulunulması üzerine, Dairemizin 10/11/2022 tarih ve E:2021/5164 sayılı kararıyla, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanında bulunduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı tarafından yapılan itirazın incelenmesi sonucu Dairemizin görevlilik kararının kaldırılmasını gerektirecek bir husus bulunmadığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10. ve 12. maddeleri uyarınca dosya uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile özetle, "davalı BOTAŞ'ın, kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu, ana statüde yer verilen amaçları gerçekleştirmek doğrultusunda kamu yararı çerçevesinde özel bir takım görevler verildiği ve bu görevlerini yerine getirebilmesi için de kamusal yetkilerle donatıldığı, ana statüde yer veriler bir kısım faaliyet konularına ilişkin hizmetlerin ücret ve uygulama koşullarını düzenleyen 2021 yılı Kasım ayı Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesi'nin kamu gücü kullanılarak resen ve tek yanlı olarak tesis edildiği, söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın iptal davası niteliğinde olduğu" gerekçesiyle davanın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmış ve 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına yer olmadığından, dosyanın gereği ve taraflara tebliği yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Davalı idarenin usule ilişkin diğer itirazları da geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır." ; "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "3) BOTAŞ: Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketini, (...) 6) Tüzel kişi (şirket): Bu Kanun hükümleri uyarınca doğal gazın üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, ithali, ihracı, ticareti, sıvılaştırılması ve depolanması fonksiyonlarını yürütmek üzere kurulmuş özel veya kamu hukuku tüzel kişisini, (...) 15) Toptan satış: Doğal gazın dağıtım şirketlerine ve serbest tüketicilere yapılan satışını, (...) 17) Serbest tüketici: Yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi veya toptan satış şirketi ile doğal gaz alım-satım sözleşmesi yapma serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiyi, (...) 37) Tarife: Doğal gazın iletimi, dağıtımı, LNG veya gaz olarak depolanması ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri, (...) ifade eder." ; "Doğal gaz piyasa faaliyetleri" başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendinde, " e) Toptan satış: Toptan satış şirketleri, serbest tüketicilere yapacakları toptan satış faaliyeti için, Kuruldan lisans almak zorundadır. (...) Doğal gazın toptan satış faaliyetlerinin düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur. (...) 4) Toptan satış şirketi, ithalatçı şirket veya ihracatçı şirket veya serbest tüketici veya dağıtım şirketi ile satış sözleşmeleri yapar ve fiyatları serbestçe belirler. (...)" ; "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinde, "Bu Kanun kapsamında Kurulca onaylanmak üzere düzenlenen tarifeler, tarifelerin belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar şunlardır: (...) 3) Toptan Satış Tarifesi: Kurum doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurlar ve şartları belirler. Satış fiyatları ise, bu esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirlenir." kuralları yer almıştır. 13/10/2016 tarih ve 29856 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Toptan satış tarifesi" başlıklı 14. maddesinde, "Toptan satış tarifelerinde, hakim durumun kötüye kullanılmaması, doğal gaz arz güvenliği ve düzenliliğinin sağlanması ile Kurulun bu konuda belirleyeceği diğer ilkelere uyulması esastır. Doğal gaz toptan satış fiyatları bu ilkeler çerçevesinde doğal gaz alım satımı yapan taraflar arasında Kurul onayı olmaksızın ve/fakat Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olmak kaydıyla serbestçe belirlenir." kurallarına yer verilmiştir. 31/12/2011 tarih ve 28159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve 3577 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının 1. maddesinde, "Doğal gaz toptan satış fiyatları taraflar arasında serbestçe belirlenir. Fiyatların belirlenmesinde eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması ve şeffaflık ilkeleri dikkate alınır." kuralına yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, doğal gaz piyasasında toptan satışın dağıtım şirketleri ile serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışını ifade ettiği, toptan satışa ilişkin fiyat ve diğer şartların tarifeler yoluyla belirlendiği, Kurum tarafından tarifelerde esas alınacak unsurlar ve şartların belirlendiği, toptan satış tarifelerinin ise ilgili tüzel kişilerce bu esaslar dahilinde belirlendiği ve ilan edildiği anlaşılmaktadır.

Doğal gaz piyasasında toptan satış faaliyeti yürüten davalı idare tarafından 2021 yılı Kasım ayında gerçekleştirilecek toptan doğal gaz satışlarına ilişkin fiyatlar ve diğer hususlar "2021 yılı Kasım ayı BOTAŞ Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifesi" ile belirlenmiş ve söz konusu tarife ilan edilmiştir. Tarife ile 2021 yılı Kasım ayında davalı idareden toptan doğal gaz satın alacak dağıtım şirketleri, serbest tüketiciler, CNG ve LNG müşterileri ile bu müşteri gruplarının tüketimine göre belirlenen kademeler için birim fiyatlar ayrı ayrı tespit edilmiş ve tarifenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar belirlenmiş, ayrıca tarifenin ekinde her bir müşteri grubuna ilişkin özel koşulları düzenleyen "tarife detayına" yer verilmiştir. Davacı şirkete ilgili mevzuat gereği doğal gaz satan ve serbest tüketici olan GEBZE OSB'nin de dahil olduğu "Botaş'tan Doğal Gaz Satın Alan Serbest Tüketiciler"e ilişkin tarife detayında bu gruba ilişkin özel koşullar düzenlenmiş, söz konusu tarife detayının 8. maddesinde Petrol Rafinerileri, Kimya (Petrokimya dahil), Ametal Minareller (Cam, Seramik Çimento vs.), Demir-Çelik, Gübre, Demir Dışı Metal Üretimi ve İşleme (Krom, Bakır vs.) sektörlerinde faaliyet gösteren katılımcıların 2021 yılı ilk 9 aydaki fiili tüketimlerinin aylık ortalamasının %60'ına kadarki tüketim miktarları için tarifede yer alan normal fiyatın, %60'ının üzerindeki tüketim miktarları için ise söz konusu fiyatın %50 fazlasının uygulanması suretiyle tüketim miktarına göre kademeli fiyatlandırma öngörülmüş, dava konusu işlem ile anılan kural gereği uygulanacak normal fiyatın 3,482500 TL/Sm³, artırımlı fiyatın ise 5,223750 TL/Sm³ olduğu ilgililere bildirilmiştir.

Davacı tarafından, bazı sektörlerde faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarına yüksek fiyattan bazı sektörlerde faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarına ise düşük fiyattan gaz satışı yapılmasının eşit işlem ilkesine aykırı olduğu ve sektör bazlı farklı fiyat uygulamasının yasal dayanağının bulunmadığı iddia edilmektedir.

Dairemizin 19/04/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareden; "(...) 4. Toptan satış fiyat tarifesi kapsamında belirli sektörlerde faaliyet gösteren katılımcıların tüketim miktarına göre kademeli fiyatlandırma yapılmasının maddi ve hukuki gerekçelerinin açıklanmasının (kademeli fiyatlandırmada kullanılan ölçütlerin nasıl belirlendiği hususunun da açıklanması suretiyle) istenilmesine"; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan ise "1. Doğal gaz piyasası toptan satış fiyatlarının belirlenmesinde esas alınacak unsurlar ve şartların belirlenmesine ilişkin olarak Kurul tarafından alınmış olan tüm kararların (ilke kararlarının) bir örneğinin (varsa toptan satış fiyat tarifesi kapsamında belirli sektörlerde faaliyet gösteren katılımcıların tüketim miktarına göre kademeli fiyatlandırma yapılmasına yönelik olarak alınmış olan karar/kararlar dahil olmak üzere) ibrazının istenilmesine, (...)" karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından ara kararımıza cevaben sunulan ... tarihli ve E:... sayılı yazıda, "Kamu İktisadi Teşebbüsü olan Kuruluşumuz tarafından, dünya enerji piyasalarında yaşanan enerji arz güvenliğine ilişkin problemlerin ülkemize yansımasını en aza indirmek, konutlara enerji arzının sürdürülebilirliğini sağlamak ve Kuruluşumuzun finansal dengesini de gözetmek adına 2021 yılı Kasım ayında kademeli fiyatlandırma uygulaması yapılmıştır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, doğal gaz ithal bir enerji kaynağı olup, yapılan uluslararası anlaşmalar çerçevesinde temin edilmektedir. Doğal gazın toptan satış fiyatını oluşturan unsurlardan biri olan güncel alım fiyatları, uluslararası ham petrol ve petrol ürünü fiyatlarına endeksli formüllerle belirlenmekte ve geçmiş 6-9 aylık ham petrol ve petrol ürünleri fiyat ortalamasına göre hesaplanmaktadır. Doğal gaz alım maliyetlerimizi doğrudan etkileyen ABD Dolar kurundaki değişimler de satış fiyatlarımızın belirlenmesinde etken unsurlardan biridir.

Bu kapsamda, 2021 yılının ikinci yarısından itibaren dünya genelinde enerji fiyatlarında ciddi artışlar yaşanmaya başlamış ve söz konusu fiyat artışları, Kuruluşumuzun doğal gaz alım maliyetlerinin de artmasına sebebiyet vermiştir. Kuruluşumuz müşterilerine uygulanan Doğal Gaz Toptan Satış Fiyat Tarifeleri aylık olarak, o günkü piyasa koşulları, ülkenin ekonomik şartları, piyasa fiyat istikrarı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun tarife ile ilgili kararları ve alım-satım ile işletme giderlerini dikkate alarak mümkün olan en makul seviyede ve ilgili mevzuata uygun olarak serbestçe belirlenmektedir." şeklinde beyanda bulunulmuş; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ara kararımıza cevaben sunulan ... tarih ve ... sayılı yazıda, "Toptan satış fiyat tarifesi kapsamında belirli sektörlerde faaliyet gösteren katılımcıların tüketim miktarına göre kademeli fiyatlandırma yapılmasını sınırlandıran veya düzenleyen bir Kurul kararı bulunmamaktadır." şeklinde beyanda bulunulmuştur.

Öte yandan, davalı idare tarafından tarifedeki fiyat artışının temel sebebinin yurtdışından tedarik edilen doğal gaz fiyatı ile döviz kurundaki artışlar olduğu ve 2020 yılı Kasım ayı ile 2021 yılı Kasım ayı arasındaki dönemde Avrupa gaz ticaret merkezindeki fiyatlarda %479 oranında artış yaşandığı belirtilmiş, ayrıca KİT'lerin yatırım ve finansal yönetimleri bakımından merkezi idare tarafından belirlenen politika ve esaslara uygun hareket etmek zorunda olduğu ve bu esaslara uyulup uyulmadığının yıllık olarak yakından takip edildiği ifade edilmiştir.

Nitekim KİT'lerin 2021 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının belirlenmesine ilişkin 16/10/2020 tarih ve 3094 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının eki Karar'da da, KİT'lerin üreteceği mal ve hizmetlerin fiyatının programda yer alan hedefleri sağlayacak şekilde tespit edileceği ve mali hedefler ile teşebbüsün finansman ihtiyacının dikkate alınacağının belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacı tarafından tümü sanayi kuruluşu niteliğinde olan ancak farklı sektörlerde faaliyet gösteren tüketiciler açısından farklı fiyat uygulanmasının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmekte ise de, söz konusu fiyat farklılaştırmasının aylık tüketimin tamamı için değil dokuz aylık ortalamanın %60'ının üzerindeki kısım için uygulanmasının öngörüldüğü, tüketim miktarına göre kademeli fiyat uygulanmasını sınırlayan herhangi bir mevzuat düzenlemesinin ise mevcut olmadığı, bu bakımdan aynı sektörde yer alan tüm tüketiciler bakımından aynı fiyatın uygulanmasının öngörüldüğü de dikkate alındığında eşit taraflar arasında ayrım yapmama ilkesinin ihlal edilmediği, düzenleme ile enerji arz güvenliğine ilişkin problemlerin ülkemize yansımasının önlenmesi, konutlara enerji arzının sürdürülebilirliğini sağlanması ve KİT niteliğindeki davalı idarenin finansal dengesininin de gözetilmesinin amaçlandığı, diğer yandan fiyatlarda yaşanan artışın temel sebebinin enerji maliyetinde ve döviz kurunda yaşanan artışlar olduğu, sonuç olarak belirli sektörlerde tüketim miktarına göre kademeli fiyat uygulamasıyla davalı ve tüketiciler arasındaki makul dengenin gözeltildiği, bu suretle tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli doğal gazın ulaştırılması aynı zamanda da mali açıdan güçlü ve sürdürülebilir doğal gaz piyasasının oluşturulması amacının da göz önünde bulundurulduğu anlaşıldığından, davalı idareye ilgili mevzuat hükümleri ile verilen yetki kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.DAVANIN REDDİNE,

2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3.Davalı tarafından görev itirazı aşamasında yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

4.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

5.Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacı ve davalıya ayrı ayrı iadesine,

6.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.