Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/1005 E.  ,  2025/698 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin piyasa faaliyetinin 30 gün süre boyunca geçici olarak durdurulduğu süre zarfında uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle sahibi olduğu ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet göstermekte iken bu lisansı 07/12/2016 tarihinde sonlandırılan ve ... tarih ve .... sayılı dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyetine devam eden davacı şirketin uzaktan erişim sistemine ait kullanıcı adı ve /veya şifresi ile sisteme girilemediğinin tespiti üzerine, bu eksikliklerin giderilmesinin ve 1240 sayılı Kurul kararı ile ekindeki uzaktan erişim sistemi ile ilgili tüm yükümlülüklerin 15 gün içerisinde yerine getirilmesinin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı yazısıyla davacı şirkete ihbar edildiği, anılan yazı üzerine davacı şirket çalışanlarından üç kişinin isminin 16/11/2016 tarihinde davalı idareye bildirildiği, davacı şirketin bildirimine binaen yapılan denemeler sonucunda davacı şirketin uzaktan erişim sistemine ulaşıldığı, ancak 1240 sayılı Kurul kararı gereği, tescilli markası altında faaliyet gösteren bayilerinden bir kısmının verilerinin sistemde bulunmadığı, UE-3 tablolarında yer alan verilerin zaman damgalarının 3 günlük azami sürenin aşılarak damgalandığının tespit edildiği, akabinde davacı şirket hakkında açılan soruşturma sonucunda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirketin, uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20/1. maddesi uyarınca piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulduğu, mezkur sistemde 25/05/2018 tarihinde yapılan kontrollerde de yükümlülüklerin tam olarak yerine getirilmediğinin tespit edildiği, bunun üzerine, davacı şirketin, piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulduğu süre zarfında anılan aykırılıkları gidermediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20/1. maddesi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17/7. maddesi uyarınca dağıtıcı lisansının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının alındığı, bu kararın ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı yazısı ile davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı;

Davacı şirket tarafından, 30/08/2017 tarihinde sistemin hacklendiği, zaman kaybetmeden suç duyurusunda bulunulduğu, sistemin yeni kullanıcı bilgilerinin davalı idareye sunulduğu ileri sürülmüş ise de, davacı şirketin uzaktan erişim sisteminde, 25/01/2017 tarihinde 65 bayisinden 27'sinin verilerinin bulunmadığı, 14/02/2017 tarihinde 68 bayisinden 25'inin verilerinin bulunmadığı, 24/04/2017 tarihinde 73 bayisinden 17'sinin verilerinin bulunmadığı, 15/06/2017 tarihinde 73 bayisinden 14'ünün verilerinin bulunmadığı, 22/08/2017 tarihinde 72 bayisinden 9'unun verilerinin bulunmadığı ve uzaktan erişim sistemiyle oluşturulan raporlara ait verilerin, zaman damgası ile 3 günü aşan sürelerle işaretlendiği, davalı idarece 25/05/2018 tarihinde yapılan kontrolde, bu durumun devam ettiğinin tespit edildiği, otomasyon sistemini kurmak ve Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlamakla görevli olan davacı şirketin, piyasa faaliyetinin durdurulduğu süre içerisinde otomasyon sisteminin işleyişine ilişkin sorunları gidermediği, dolayısıyla, dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirketin, uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediği anlaşıldığından, davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptal edilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, soruşturma kararı alınmadan, eksikliklerin düzeltilmesi konusunda ihbar yapılmadan dağıtıcı lisansının iptal edildiği ve lisans iptal kararı öncesi geçici durdurmaya sebebiyet verdiği iddia edilen hususlara dayanarak lisans iptal kararı verilemeyeceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet göstermekte iken bu lisansı 07/12/2016 tarihinde sonlandırılan ve ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyetine devam eden davacı şirketin uzaktan erişim sistemine ait kullanıcı adı ve /veya şifresi ile sisteme girilemediğinin tespiti üzerine, bu eksikliklerin giderilmesinin ve 1240 sayılı Kurul kararı ile ekindeki uzaktan erişim sistemi ile ilgili tüm yükümlülüklerin 15 gün içerisinde yerine getirilmesinin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı yazısıyla davacı şirkete ihbar edilmiş, anılan yazı üzerine davacı şirket çalışanlarından üç kişinin isminin 16/11/2016 tarihinde davalı idareye bildirilmiş, davacı şirketin bildirimine binaen yapılan denemeler sonucunda davacı şirketin uzaktan erişim sistemine ulaşıldığı, ancak 1240 sayılı Kurul kararı gereği, tescilli markası altında faaliyet gösteren bayilerinden bir kısmının verilerinin sistemde bulunmadığı ve UE-3 tablolarında yer alan verilerin zaman damgalarının 3 günlük azami sürenin aşılarak damgalandığı tespit edilmiş, akabinde davacı şirket hakkında açılan soruşturma sonucunda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirketin, uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20/1. maddesi uyarınca piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmuş, mezkur sistemde 25/05/2018 tarihinde yapılan kontrollerde de yükümlülüklerin tam olarak yerine getirilmediği tespit edilmiş, bunun üzerine, davacı şirketin, piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulduğu süre zarfında anılan aykırılıkları gidermediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20/1. maddesi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17/7. maddesi uyarınca dağıtıcı lisansının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı alınmış, bu kararın ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı yazısı ile davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir." hükmüne, ikinci fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır." hükmüne, 7 nci maddesinin altıncı fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme erişimini sağlar. ... Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz." hükmüne, "İdari yaptırımalar" başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında ise, "Lisans sahibi kişiler hakkında, bu Kanuna, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılır. Ayrıca, ilgiliye onbeş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi halde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı ihbar edilir. Bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır." kuralına yer verilmiştir.

14.06.2004 tarihli ve 25495 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin, "Lisansların sona ermesi ve iptali" başlıklı 17 nci maddesinin son fıkrasında, "Lisanslar, Kanunun 20 nci maddesinde düzenlenen hallerde 6/1/2005 tarihli ve 25692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında Kurul kararıyla iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20 nci maddesinde lisans iptali, idari bir yaptırım türü olarak ayrı bir madde altında değerlendirilmiş ve lisans iptali yaptırımının uygulanabilmesi, ön araştırma ve soruşturma, ihbar, geçici durdurma gibi prosedürlerin uygulanması koşullarına bağlanmıştır.

Bakılan davada; davacı şirket hakkında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporuna istinaden daha önce geçici durdurma cezası uygulandığı dava konusu kurul kararında belirtilen dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin yeni bir soruşturma raporu düzenlenmediği, daha önceki soruşturma raporu dayanılarak 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen prosedür uygulanmadan davacı şirket hakkında lisans iptali yaptırımının uygulanmasına karar verildiği, davacının tüm iddialarını karşılayarak açıklığa kavuşturacak şekilde yapılmayan soruşturmaya ve eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.