Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/260 E.  ,  2024/3928 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonunda 11/12/2012 tarihinde yapılan denetimde, istasyonda bulunan otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmadığı, otomasyon sisteminde meydana gelen arızanın mevzuatta belirtilen süre içerisinde giderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca 815.555,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında mevcut tüm bilgi belgeler ile ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, davacının, bayisine ait istasyonda otomasyon sistemini kurmak ve sağlıklı çalışmasını sağlamak, otomasyon sisteminde meydana gelen arızayı mevzuatta belirlenen süre içerisinde gidermek ve yine mevzuatta belirlenen süre içerisinde Kuruma bilgi vermek yükümlülüğü bulunmasına rağmen bu yükümlülükleri yerine getirmediği sabit olduğundan idari para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Öte yandan, davacı tarafından, söz konusu tespit nedeniyle müteaddit defa verilen idari para cezalarının mahkeme kararları ile iptal edilmesine rağmen dava konusu işlemle tekrar cezaya konu edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, dava dilekçesinde belirtilen mahkeme kararlarının 03/05/2013 tarihinde yapılan denetime ilişkin tesis edilen işlemlere ilişkin olduğu, dava konusu işleme dayanak denetim tarihi olan 11/12/2012 tarihli denetime ilişkin tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davada ise ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "... davalı idarece öncesinde ön araştırma ve soruşturma sürecinin başlatılmadığı, kaldı ki yalnızca yazılı savunma alınarak idari para cezası verilmesine olanak sağlayan 30/08/2014 tarihli Yönetmelik hükmünün de Danıştay 13. Dairesince hukuka aykırı bulunarak yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği göz önüne alındığında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde düzenlenen prosedüre uyulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı..." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın gerekçesi doğrultusunda ... tarih ve ... sayılı işlem ile doğrudan soruşturma açılmasına karar verilerek düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu doğrultusunda dava konusu işlemin tesis edildiği görüldüğünden davacının bu iddiasının yerinde görülmediği; 5015 sayılı Kanun'un 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 32. maddesiyle değişik "İdarî para cezaları" başlıklı 19. maddesinde yapılan değişiklikle idari para cezalarına getirilen asgari ceza oranlarının yükseltildiği, dolayısıyla bu hususun davacının lehine olmadığı,

Her ne kadar Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararında "Bayisinin otomasyon sisteminde meydana gelen arızanın 10 gün içerisinde giderilmemesi" fiili 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkanı olan fiiller arasında sayılmış ise de, 7164 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 6. madde gereğince bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce Kurulca verilmiş olan idari para cezaları yönünden ihtar yapılmasının da mümkün olmadığı, bu durumda, 7164 sayılı Kanunla getirilen ihtar müessesesinin dava konusu olayda uygulanma imkanının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dağıtıcı lisans sahibi olan davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren dava dışı ... Gap Petrol isimli akaryakıt istasyonunda 11/12/2012 tarihinde yapılan denetimde, bayide bulunan otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmadığının ve otomasyon sisteminde meydana gelen arızanın mevzuatta belirtilen süre içerisinde giderilmediğinin tespit edildiği ve bu durumun 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına aykırılık teşkil ettiğinin tespit edildiğinden bahisle sırasıyla ilk olarak 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 70.000,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan karara karşı açılan dava sonucunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, idari para cezalarının, ön araştırma ve soruşturma aşamasının tamamlanmasından sonra Kurul tarafından karara bağlanması gerekirken, bu usule uyulmadan tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, yargı kararının gereklerini yerine getirmek için başlatılan soruşturma sonucunda bahse konu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 7. maddesinin altıncı fıkrasına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca aynı maddi olay nedeniyle, ceza mikarı arttırılarak 815.555,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin olarak verilen dava konusu Kurul kararının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı;

Uyuşmazlık ilgili mevzuatın ve idare hukukunun temel ilkelerinden olan ''adil yargılanma hakkı'' kapsamında değerlendirildiğinde, hakkında idari para cezası tesis edilen bir kişinin veya kuruluşun, bu cezanın iptali istemiyle açtığı dava sonucunda, idari para cezasının usuli eksiklikler nedeniyle iptaline karar verilmesi durumunda, yargı kararı uygulanmak suretiyle yeni bir işlemle yeniden idari para cezası verecek olan idarenin, davacının menfaatinin daha önce iptal edilen işlem ile belirlenen hukuki durumdan daha ağır bir biçimde ihlaline yol açacak şekilde, iptal edilen cezadan daha ağır bir ceza verilmesinin "aleyhe hüküm verme yasağı" ilkesinin ihlali gibi sonuç doğuracağı;

Bu durumda, her ne kadar davalı idarece eylem tarihinde yürürlükte bulunan hükümler uyarınca idari para cezası uygulanmış ise de, dava konusu işlemin Mahkeme kararının uygulanması neticesinde tesis edildiği göz önüne alındığında, otomasyon sisteminin çalışmaması sebebiyle 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle tesis edilen 70.000,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının ''ön araştırma ve soruşturma yapılmadığı'' gerekçesiyle usule ilişkin bir eksiklikten dolayı iptal edildiği, söz konusu iptal kararında yanlış Kanun maddesi tatbik edildiğinden bahisle hukuka aykırılık gerekçesine yer verilmediği gibi söz konusu eylemin niteliğinin de değişmesine sebep olacak yeni bir hukuki durum oluşmadığından, davacı şirket tarafından, hakkında tesis edilen 70.000,00-TL'lik idari para cezasına karşı açılan dava neticesinde verilen iptal kararı üzerine, davacı şirketin daha önceki hukuki durumundan daha ağır yeni bir hukuki durum oluşturacak şekilde uygulanacak Kanun maddesinin tatbiki değiştirilmek suretiyle 815.555,00-TL idari para cezası uygulanmasına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurumları aleyhine harca hükmedilemeyeceği, idarelerince lgili mevzuat gereği tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davalının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,

3.Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam ...-TL harcın istemi halinde davalıya iadesine,

4.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

5.Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,

6.2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.