Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/1215 E.  ,  2024/3899 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ..., ..., ..., ..., ... ve ... tarihlerinde saat 20.00'de yayınlanan "..." isimli dizide, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." şeklindeki yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle 843.683,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü için Mahkemenin 16/12/2021 tarihli kararı uyarınca uyuşmazlık konusu yayınlar üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda özetle, 07/09/2020 tarihindeki yayında şiddetin normalize edilmesine, 28/09/2020 tarihindeki yayında, adalete ve Devletin güvenlik gücüne olan güven ve saygının azalmasına, toplumun değerlerinin devalüe edilip yaratılan alt kültürün mafyetik karakterinin kahramanlaştırılmasına ve saldırganla özdeşimin desteklenmesine, yine aynı tarihli yayında seven kişilerin birbirini öldürmek için haklı sebepleri olabileceği algısı yaratmakta, şiddetin tek çözüm olarak sunulmasına, 05/10/2020 tarihli yayında şiddetin mazur görülebileceği, haklı bir tepki olarak kabul edilebileceği durumlar olduğu hatta saldırganla özdeşim kurulup onun mağdur olarak görülmesine, şiddetin sonuçları gerçekçi verilmediği için çok kolay ve doğal bir şekilde uygulanabilir görünmesine, 02/11/2020 tarihindeki yayında şiddetin haklı gösterilmesi, çözüm olarak üstelik de tek çözüm olarak sunulmasına ve normalleştirilmesine ek olarak insan yaşamının değersizleştirilmesine, yine şiddetin gerçek sonuçlarının gösterilmemesine, 09/11/2020 tarihindeki yayında silah teslimi, silahlı çatışma gibi sahneleri şiddetin kanıksanmasına, 16/11/2020 tarihli yayında şiddetin normalize edilmesi gibi etkenlere ek olarak çok eşliliğin normalize edilmesine, aile kavramının şiddet üzerinden tanımlanmasına yol açtığı, dolayısıyla çocuk ve gençlerin zihinsel, bilişsel ve duygusal gelişimine ciddi düzeyde zarar verebilecek nitelik taşıdığı, ayrıca tüm bu bölümlerde seyirciden gelen duvar yazısı görüntüleri aidiyet duygusunu arttırmakta, kurgusal “...” mahallesine ait bir sembol yaratılmış ve karakterlerin dövmesi olarak bu sembolün gösterilmiş olmasının seyircinin de artmış aidiyet duygusuyla bu dövmeyi yaptırıp dolaşmasının her yaş için ancak özellikle de 12 yaş altı çocuklar için kurguyla gerçeğin karışmasına yol açabileceği ve yukarıda aktırılan riskleri arttırabileceği, davaya konu olan bölümlerin ilgili sahnelerinin çocuk ve gençlerin fiziksel gelişimine doğrudan zarar vermeyeceği ancak zihinsel, bilişsel, ahlaki gelişimine zarar verebilecek türde çok sayıda içeriğe sahip olduğu şeklinde görüş ve kanaatlerine yer verildiği, davacı şirket tarafından bilirkişi raporuna itiraz edilmiş ise de Mahkemece raporun hükme esas alınabilecek nitelikte görüldüğü;

Bu itibarla, dosyada bulunan bilgi ve belgelerle, söz konusu dizi yayınına ait yayın bantları ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu yayınlarda 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yayın ilkesinin ihlal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, idari para cezasına konu dizinin ''sinema eseri'' sınıflandırmasında yer alan, sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat eseri olduğu, davalı idarece yaptırımının sanat özgürlüğüne müdahale teşkil ettiği, davaya konu idari işlem ile Mahkeme kararının içeriğinde yer alan bölümlerdeki birtakım olaylar basite indirgenerek subjektif olarak özetlendiği, tespit edilen sahnelerin ilgili bölümde dahi yer almadığı, Mahkeme kararının ifade özgürlüğünün sınırlandırılması bakımından makul dengenin sağlanıp sağlanmadığının belirsiz olduğu, temel hak ve özgürlükleri sınırlandırma ölçütlerine ilişkin hukuki denetime elverişli değerlendirme ve gerekçenin mevcut olmadığı, davaya konu yayın bütün olarak değerlendirilmediği, bu nedenle ilgili yayına ilişkin iletilerin hatalı tespit edildiği, yayının iletilerinin çözümlenmesinde sinema alanında uzman bilirkişilerin olması gerektiği, anılan bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin bahse konu yayında bulunan olumlu olguları değerlendirme dışında tuttuğu ve sanatsal dil ile suç ve cezanın kurguda farklı temsiller üzerinde aktarılmış olmasının tümüyle göz ardı edildiği, dizinin çocuklara özgülenmiş bir yayın olmadığı, bilirkişi raporunda 13-18 yaş arasındakilerin gelişimsel özellikleri için "Kendi yaşıtlarından gelen iletiler onlar üzerinde daha etkilidir" tespitine yer verildiği, ancak "..." adlı dizi de 18 yaş altında karakter bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, uygulanan müeyyidenin ifade, düşünce ve basın özgürlüğünü ihlal edilmediği, davacı tarafından sorumlu yayıncılık anlayışıyla hareket edilmediği, özellikle çocukların ve gençlerin ekranda bulunduğu zaman diliminde gelişimini olumsuz etkileyecek şekilde şiddet içeren görüntülere yer verildiği, uygulanan müeyyidenin orantılılık ve ölçülük ilkelerine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.Davacı tarafından temyiz aşamasında fazladan yatırılan ...-TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,

5.Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,

6.2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.