Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/2191 E.  ,  2024/5452 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Sivas ilinde kurulması planlanan 17,95 MWm/17,36 MWe gücündeki Kaynar Hidroelektrik Santrali (HES) üretim tesisi için verilen ... tarih ve ... sayılı üretim lisansı sahibi olan davacı şirketin, 02/05/2014, 23/01/2015 ve 23/03/2016 tarihli yazılarında belirtilen gerekçelerin Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 35. maddesi çerçevesinde mücbir sebep olarak kabul edilmemesine, şirketin söz konusu yazılarında belirtilen süre uzatımı talebinin reddedilmesine, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası ile Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca üretim lisansının iptal edilmesine, lisans kapsamında sunulan 369.120,00-TL ve 365.280,00-TL tutarlı teminat mektuplarının irat kaydedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin lisansın verilmesini müteakip derhal çalışmalara başladığı, ancak kat'i ve uygulama projeleri hazırlanmış olmasına rağmen, projenin akım gözlemleri için kullanılan akım gözlem istasyonunun 1987 yılında kapatılmış olması nedeniyle söz konusu projenin yer aldığı Çobanlı Deresine ait güncel verilerin bulunmadığı, projenin gerçekleşmesi için zaruri olan su ihtiyacı konusunda da sıkıntı yaşanabileceği, zira Subaşı Regülatörü ile irtibatlanan kanal ile Gölova Barajına devamlı su verildiğinden Çobanlı Deresinde çok az miktarda su olduğu gözlemleri nedeniyle güncel verilerin sağlanması adına Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünün talebi doğrultusunda 1,5 yıllık bir akım gözlem istasyonunun kurulduğu, bu maksatla Akım Elektronik firmasıyla 23/02/2012 tarihinde sözleşme imzalanmak suretiyle adı geçen firma tarafından Nisan 2012-Temmuz 2013 dönemine kadar akım değerlerinin raporlandığı, bu çalışmaların da proje firması olarak görevlendirilen ... firmasına iletildiği ve söz konusu firma tarafından hidrolojik çalışmaların Mart 2014'de tamamlandığı, hazırlanan Su Temini Raporu kapsamında tribün-jenaratör grubunda değişiklik yapılması ve Kaynar HES projesinin gerçekleştirileceği güzergahta yer alan Gücer Köyünün tarlaları ile köy yerleşiminin içinden geçecek olması nedeniyle köy halkının ciddi boyutta tepki göstermesi üzerine yeni güzergahın köy arazilerine fazla zarar vermeyecek şekilde kısaltılarak yeniden düzenlenmesi gerektiğinden, yapılan ön (topografik ve jeolojik) çalışmalar sonucu projenin tünele dönüştürülmesiyle nihai formülasyon seçiminde izin verilen kotlar aşılmadan 1190.00 maksimum su seviyesi korunarak 1081.00 kuyruksuyu seviyesi ile çalışmaların revize edildiği, Kaynar HES Gerekçeli Revize Raporu'nun 17/10/2014 tarihinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığına sunulduğu, söz konusu raporun DSİ tarafından kabul görmesi üzerine 23/01/2015 tarihinde DSİ'ye teslim edilen 2014-Revize Fizibilite Raporuna davalı idarece henüz bir cevap verilmediği, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 02/05/2014 tarihinde verilmesi gerekli olan Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) belgesinin alınarak bu tarihte sunulduğu, 02/05/2014 tarihinden önce üretim tesisine ait imar planı için 28/04/2014 tarihinde başvuruda bulunulduğu, Askeri Yasak Bölge görüşü alındığı, kamulaştırma planının üç ay gecikmeli olarak 25/08/2014 tarihinde verilmesinin, projenin revize edilmesi nedeniyle yeni projeye uygun olarak hazırlanması zorunluluğundan kaynaklandığı;

Davacı şirket tarafından, kendilerinden kaynaklanmayan sebeplere dayalı gecikmelerden dolayı lisanslarında belirlenen inşaat süresi içerisinde kamulaştırma planının sunulamadığının 02/05/2014 ve 23/01/2015 tarihli başvurularında belirtildiği, kendisinden kaynaklanmayan haklı nedenleri ileri sürerek 23/03/2016 tarihli dilekçeyle tekrar süre uzatımı talebinde bulunduğu, bu talep üzerine 19/04/2016 tarihli yazıyla lisans tadil bedelinin ödenmesinin istendiği, 16/05/2016 tarihinde lisans tadil bedeli yatırılmasına rağmen davalı idarece 02/05/2014, 23/01/2015 ve 23/03/2016 tarihli dilekçelerde belirtilen gerekçelerin mücbir sebep olarak kabul edilmeyeceğinden bahisle, süre uzatımı talebinin reddedilerek üretim lisansının iptaline karar verildiği;

Bu durumda, davacı şirketin 26/01/2011 tarihinde üretim lisansı alarak Ekim 2011 döneminde inşaatına başladığı Kaynar HES projesinin, DSİ'nin talebi üzerine kat'i proje hazırlık safhasında ortaya çıkan teknik, idari ve sosyal nedenlerle revize edildiği, projeye ait Gerekçeli Revize Raporun 17/10/2014 tarihinde DSİ'ye sunulduğu, anılan raporun DSİ tarafından kabul görmesi üzerine 2014-Revize Fizibilite Raporu'nun 23/01/2015 tarihinde DSİ'ye teslim edildiği, kamulaştırmanın gerçekleştirilmesinin ön aşamasını oluşturacak projenin uygulanacağı güzergahta ve projedeki değişikliklerin gereği göz önünde bulundurularak 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası ile Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamında, anılan Yönetmeliğin değişik Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin neredeyse tamamının, kamulaştırma planlarının üç ay gecikmeli olarak sunulması dışında yerine getirildiği, kamulaştırma planlarının inşaat öncesi dönemin sonu olarak belirtilen 02/05/2014 tarihine kadar verilememesinin proje revizyonu nedeniyle kendisinden kaynaklanmayan haklı bir sebebe dayandığı dikkate alındığında, anılan Yönetmeliğin 27. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin belirlenen sürede kurulamadığının kabulüne olanak bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin 10/11/2021 tarih ve E:2019/4222, K:2021/3743 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; davacı şirketin projenin yer aldığı Çobanlı Deresine ait geçmiş ve güncel gözlem verileri bulunmadığından akım gözlem istasyonu kurmak zorunda kaldığı ve bu hususta yaşanan gecikmenin kendisinden kaynaklanmadığı iddiası incelendiğinde: Davacı şirketin Kaynar HES projesi için yaptığı başvuruya istinaden DSİ Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, Kaynar HES'in membağında DSİ'ye ait Subaşı Regülatörünün olduğu, Subaşı Regülatörünün Çobanlı Deresi üzerinde bulunduğu, Subaşı Regülatörünün Çobanlı Deresinin suları ile Gölova Barajının su ihtiyacını karşıladığı, Kaynar HES'in fizibilite çalışmalarında Gölova Barajının sulama ve enerji su ihtiyacının dikkate alınması ve bunun gibi mansap su hakları ile ilgili olarak DSİ 19.

Bölge Müdürlüğünden gerekli bilgilerin temin edilmesi hususunda, DSİ Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla da, Subaşı Regülatörünün 13,5 m³/s kanal kapasitesine sahip olduğu, korelasyonla uzatılan 14-15 AGİ'nin günlük debilerinden 13,5 m³/s ve altındaki debiler alınarak Gölova Barajına gelebilecek günlük ortalama akımların hesaplanması hususunda davacı şirketin bilgilendirildiği, bununla birlikte, DSİ Genel Müdürlüğü Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla uygunluk görüşü verilen Eylül 2008 tarihli Revize Fizibilite Raporunda, söz konusu projenin su temin hesabında Roski AGİ'ye ait 1964-1983 yılları akımları ve AGİ'nin eksik olan 1984-2003 akımlarının ... nolu Kelkit Çayı-Çiçekbükü AGİ akımları kullanılarak tamamlandığının tespit edildiğinin vurgulandığı, öte yandan, davacı şirket tarafından, Kaynar HES'in kat'i proje aşamasında ortaya çıkan teknik, idari veya sosyal nedenlerle projenin revize edilmesi gerektiğinden bahisle hazırlanan Gerekçeli Rapor 17/10/2014 tarihinde DSİ Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığına sunulmuş olmakla birlikte, şirketin Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi gereğince yükümlülüklerini yerine getirmesi gereken son tarih olan 02/05/2014 tarihinden sonra başvuruda bulunduğunun açık olduğu;

Davacı şirketin projenin gerçekleştirileceği güzergahtaki yöre halkının tepkisi nedeniyle revize edilmesi sonucunda yaşanan gecikmenin kendisinden kaynaklanmadığı iddiası incelendiğinde ise: Danıştay Onüçüncü Dairesinin ara kararına istinaden ilgili kurumlardan alınan cevaplarda, proje güzergahında toplumsal bir tepkide bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin olmadığı, projenin iptaline yönelik olarak da yapılmış bir başvurunun bulunmadığı, dolayısıyla davacı şirketin yöre halkının tepkisi nedeniyle projenin revize edilmesi sonucunda gecikme yaşandığı iddiasına itibar edilemeyeceği,

Bu itibarla, yukarıda belirtilen olguların davacı şirketin kamulaştırma ve imar yükümlülüklerini süresinde tamamlayamaması üzerindeki etkisinin, kendisinden kaynaklanmayan haklı sebepler olarak kabul edilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, akım gözlem istasyonu kurulması ve bu çerçevede proje revizyonu yapılması zaruretinin kendilerinden kaynaklanmayan nedenlerle ortaya çıktığı, projeye ilişkin kati ve uygulama projeleri dahi hazırlamış olmasına rağmen, projenin akım gözlemleri için kullanılan akım gözlem istasyonunun kapatılmış olduğu, bu hususun projenin yapılabilirliği ve fizibilitesi ile doğrudan bağlantılı olduğu, gecikmenin bir kamu kurumu olan DSİ’den kaynaklandığı, halk tepkileri üzerine projenin değiştirilmesi zaruretinin ortaya çıktığı, mücbir sebep varlığının EPDK’ya bildirildiği, EPDK tarafından lisans bedelinin ödenmesi istenerek mücbir sebebinin varlığının açıkça kabul edildiği, bozma kararının karşı oyunda mücbir sebebin varlığına ilişkin değerlendirme yapıldığı, 6446 sayılı Kanun’un geçici 21. maddesinden yararlanmak için yapılan başvurunun reddine karşı açılan davada iptal kararı verildiğinden bakılan davanın konusuz kaldığı, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının yükümlülüklerini tamamlama süresinin 02/05/2014 tarihinde sona erdiği, halk tepkisine ya da dava açıldığına ilişkin bilgi ya da belgenin sunulmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya taraflara iadesine,

5.2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.