Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2023/2621 E.  ,  2025/4006 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: ... Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde muayene memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olay günü muayene memurları davacı ile A.T.A.'nın aynı kurulda görev aldığı, kaçakçılık iddiasına konu beyanname muhteviyatı eşyanın muayenesini A.T.A.'nın gerçekleştirdiği ancak muayene sırasında davacının eşyanın beyanını yapan ... Gümrük Müşavirliği çalışanı O.G.G. ile yükleme sahasında görüşme yaptığı, görüşme esnasında müşavirlik çalışanının da aynı zamanda bir başkasıyla telefonla konuştuğu, olayla ilgili soruşturma başladığında A.T.A.'nın telefonunda üçüncü kişilerle yaptığı konuşmalarda, "savcılık olacağım galiba, tayin çıkar bu hafta, ... beni de yaktı, bir kurul yetti görüyorsun değil mi başıma bela almama, ona da hiç birşey olmayacak görürsün, başkasını suçlamak beni aklamaz" şeklinde konuşmaların tespit edildiği, davacının telefonu incelendiğinde ise telefon ve hattın yeni değiştirildiğinin ve telefon içerisinde geçmişe dönük herhangi bir verinin bulunmadığının tespit edildiği, bu durumun da kayıtların kaybedilmesi amacıyla telefonun ve hattının değiştirildiği şüphesini ortaya çıkardığı, müfettişlerce davacının banka hesapları incelendiğinde, bir yıl gibi kısa bir sürede hesabına 500.000 TL'ye yakın para geldiği, hesap hareketleri detayları incelendiğinde dış ticaret firması sahipleri, taşıyıcı vb. kimselerin davacıya para gönderdiği, yine davacının her gün elden kendi hesabına (1000-7000 TL arası) para yatırdığının tespit edildiği, davacının bahis sitesi hesaplarındaki işlemlerinin de incelendiği, ... Hizmetler A.Ş., ... Yayıncılık A.Ş., ... Oyunları A.Ş., ... Oyunları ve Yayıncılık A.Ş. unvanlı şans oyunu firmalarına toplamda 13.503.306,00 TL para gönderdiği, toplam 5.357.814,30 TL para çekme işleminin olduğu, davacının 7.507.736 TL tutarında iddia oynadığı, iddia kazancının ise 4.126.411 TL olduğu, bunlardan başka çeşitli bankalar nezdinde çok sayıda ve yüksek tutarlarda para yatırma işleminin olduğu, aynı şekilde çok fazla kişiyle de arasında havale-EFT hareketi tespit edildiği, mukayese yapmak adına, davacının davalı idarede muayene memuru olarak göreve başladığı Ocak 2013 ile Mart 2022 arasındaki toplam maaş gelirinin 526.001,58 TL olduğu nazara alındığında, yaptığı parasal işlemlerin geliriyle orantısız olduğu, davacının çoğunlukla bu firmaların adına tescilli beyanname muhteviyatı eşyanın muayenesinde görevli olduğunun anlaşıldığı, söz konusu para transferleri içerisinde, ... Müşavirliği unvanlı firmanın çalışanı olan O.G.G.'nin 27/08/2021 tarihinde B.T.'nin ... Bankası hesabına 6.000 TL gönderdiği, B.T'nin ise aynı gün davacıya 7.000 TL gönderdiğinin tespit edildiği, aktarılan hususların, soruşturma sürecinde elde edilen deliller ile dosya içeriğindeki tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirildiğinde; beyanname muhteviyatı eşyanın farklı cinste (oyuncak yerine kauçuk) beyan edilmek ve eşyanın görülmesine rağmen bu şekilde işleme devam edilmek suretiyle vergi kaybına sebep olmak şeklinde gerçekleşen eylemin organizasyonunda davacının da yer aldığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Aynı fiil nedeniyle adli yargıda görülen ceza davasında beraatine karar verildiği, işleme gerekçe teşkil eden olayda ithalat beyannamesi muhteviyatı eşyanın muayenesi ve gümrük işlemleri ile ilgili kendisinin herhangi bir görev ve yetkisinin bulunmadığı, adli yargıda kesinleşmiş bir mahkeme kararının bulunmadığı, dava konusu idari işlemin karar bölümünde dosya içeriğiyle alakası ve bağlantısı olmayan bir müfettişten ve tarihi farklı bir müfettiş raporundan bahsedildiği, bu durumun söz konusu karar tanzim edilirken matbu gerekçelere yer verildiğini açıkça ortaya koyduğu, soyut ve asılsız değerlendirmelerin dava konusu işlemin gerekçesi yapıldığı, ithalat beyannamesi muhteviyatı eşyanın iddia edilenin aksine pop it cinsi oyuncak değil beyana uygun olan kauçuk cinsi eşyalar olduğu ve mevzuata uygun GTİP'te beyan edildiği, aksi iddiaların gerçeği yansıtmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz istemiin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle, davacının, "Kaçakçılık", "Rüşvet vermek", "Resmi belgede sahtecilik" suçlarından yargılandığı, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, üzerine atılı suçlar bakımından beraatine karar verilmiş olduğu, yargılamanın istinaf mahkemesinde devam etmekte olduğu anlaşılmaktadır. Ceza yargılamasında verilen beraat kararının idari yargıdaki disiplin suçuna konu fiilin gerçekleşmediğine delil teşkil ettiği kanaatiyle, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY : ... Havalimanı ... Müdürlüğünce kaçakçılıkla mücadele faaliyetleri kapsamında yapılan risk analizi çalışmaları neticesinde, İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğünce tescilli ... tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi kapsamı eşya riskli değerlendirilmiş, kauçuk eşya olarak beyan edilen eşyanın kontrolünde eşyanın oyuncak ve anahtarlık olduğu görülmüştür.

Sorumlular hakkında açılan soruşturma neticesinde düzenlenen ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu ile getirilen teklif doğrultusunda davacının, kaçakçılık fiiline iştirak ettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca, Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 131. maddesinde, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 657 sayılı Kanunun yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden ise aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, Disiplin Hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de Disiplin Hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle, davacının, "Kaçakçılık", "Rüşvet vermek", "Resmi belgede sahtecilik" suçlarından yargılandığı davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, atılı tüm suçlar bakımından beraatine karar verildiği, davalı idare tarafından istinaf isteminde bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinde E:... sayılı dosyasında yargılamasının devam etmekte olduğu anlaşılmıştır. Davacıya isnat edilen fiilin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanan fiillerden olması ve ceza yargılamasına da konu edilmesi nedeniyle, davacının bu fiilleri işleyip işlemediği ancak, ceza mahkemesince verilecek kararın kesinleşmesi sonucunda belirlenebilecektir.

Bu durumda; söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,

4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.