Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1082760 işyeri numaralı ... Limited Şirketinde ve 1034169 İşyeri numaralı ... Limited Şirketinde çalıştığını, ... ... tarafından ... Şirketinde 29.12.2005-31.05.2007 tarihinde, ... 06.06.2007 - 30.04.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının iptal edildiğini ve almakta olduğu emekli maaşının durdurulduğunu ileri sürerek, müvekkilin yaşlılık aylığının durdurulmasına ilişkin kararın yürürlüğünün durdurulmasına ilişkin tedbir kararı verilmesini, ayrıca müvekkilinin 29.12.2005 - 31.05.2007 tarihleri arasında ... Limited Şirketinde, 02.06.2007-30.04.2008 tarihleri arasında ... Şirketindeki çalışmalarının tespitini, maaş iptal kararı ve müvekkilinin daha önce almış olduğu maaşlarının iadesine ilişkin Kurum kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen dosya da davacı olan ... vekili ... ...

19.İş Mahkemesinin 2019/452 (eski 2013/223) Esas sayılı dosyasına sunduğu dava dilekçesinde özetle; davalının icra takibine karşı haksız itirazının iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiş olup, davalı borçlunun adı geçen sahte iş yerinin ... sicil numaralı sigortalısı olup, iptal edilen sigortalılık süresi içerisinde kendisi hakkında 278,08 TL sağlık yardımı nedeni ile kendisine yersiz ödemede bulunulduğunu, iş yerinin sahte olması nedeni ile kısa vadeli sigorta kollarından yapılan tüm ödemelerin geri alınması gerektiği için davalıdan Kurum zararı için 30.11.2011 tarih ve 237 sayılı yazı ile ödemesi talep edildiğini, ancak her hangi bir ödeme olmadığını, bunun üzerine davalı hakkında ...

36.İcra Müdürlüğünün 2012/17268 Esas sayılı dosyasından icra takibine geçildiğini ancak davalının da 22.08.2012 tarihinde takibe itiraz ettiğini, davalının itirazının haksız olduğunu, bir kişinin sigortalı sayılabilmesi için hizmet akdi ile bir iş yerinde fiilen çalışmasının gerektiğini, eğer fiili çalışma söz konusu değilse sigortalılıktan bahsedilemeyeceğini, davalının sigortalısı bulunduğu iş yeri hakkında sahte iş yeri olduğu gerçekse fiilen bir işyerinin mevcut olmadığını, kağıt üzerinde olup, gerçekte olmadığı müfettiş raporu ile tespit edildiğini, müfettiş raporlarının aksi ispatlanıncaya kadar yazılı delil olup, aksinin ispatının da davalı tarafa ait olduğunu beyan ederek, davalının icra takibine karşı haksız itirazının reddi ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkil Kuruma karşı davacının hizmet süresinin tespiti ile müvekkil kurumca davacının hizmetlerinin iptal edildiğini, Kurum kararının iptaline ve kesilen maaşların iadesine karar verilmesi istemi ile açılan davanın haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğundan reddedilmesi gerektiğini, müvekkil Kurum müfettişlerince yapılan denetlemede davacının ... iş sicil numaralı iş yerlerindeki 29.12.2005-30.04.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili çalışma olgusuna dayanmadığını, muvazaalı bildirimde bulunulduğunun tespit edildiğini, davacının bu çalışmalarının iptaline karar verilmesinin tespit edildiğini, yapılan müfettiş incelemesi ve davalı şirket kayıtlarının incelenmesinde davacının hizmet aktine dayalı olarak davalı işverene ait ışyerinde çalışmadığının tespit edildiğini ve dava konusu ettiği döneme ilişkin sigortalılığının müvekkil Kurum tarafından iptal edildiğini, yapılan işlemlerde herhangi bir eksiklik ve yasalara aykırılık bulunmadığını, davacının çalışmaları bakımından müvekkil Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalışıldığı iddiası karşısında HMUK'un 289.maddesi gereğince bu iddianın yazılı deliller ile ispatlanması gerektiğini, ücret konusunda dinletilen tanık beyanlarının, çalışıldığı iddia edilen işyerinin kapasite ve niteliği gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini savunarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının gerçeğe uygun olmayan bir raporla çalışanların geleceği ile oynamasının söz konusu olmadığını, kendisinin sahte sigortalılığının söz konusu olmadığını, çalıştığına ilişkin tüm belgelerin eksiksiz olarak davacı Kuruma verildiğini, kayıtlarının tutulmasında ve çalışma sürelerinde herhangi bir noksanlık bulunmadığını, davacı Kurumun haksız ve dayanaksız olarak çalışma sürelerini iptal ettiğini, emekli maaşının alınmasını durdurduğunu ve tarafına yapılan 278,08 TL sağlık yardımı için yersiz ödeme gerekçesiyle dava açtığını, davacı Kurumun çalışmış olduğu 1034169 iş yeri numaralı .... Şti'de çalışmaları haksız ve dayanaksız olarak iptal ettiğini, adı geçen şirkette çalıştığını ve çalıştığına dair tüm belgelerin eksiksiz ve düzenli olarak davacı Kuruma verildiğini, davacının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürdüğünü, sebepsiz zenginleşme davalarının 818 sayılı BK 66. maddesi gereği bir yıllık zamanaşımına tabi olup, bu sürenin geçtiğini beyan ederek, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemenin 12.11.2014 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 02.07.2015 tarihli kararı ile ".. İnceleme konusu davada mahkemece anlatımlarına dayanılan tanıkların da bildirimlerinin iptal edilmiş olması karşısında bu kişilerin beyanlarının esas alınamayacağı açıktır. Bu bakımdan; Kurum tespit ve bulgularının aksinin aynı derecede somut, inandırıcı, gerçeklere dayalı delillerle kanıtlanması gereğinden hareketle, dava konusu hizmetlere ilişkin olarak varsa aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı olup sigortalılıkları Kurumca geçersiz sayılmayan kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve çalışanlar yöntemince belirlenerek dinlenilmeli, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, işyerlerinin faaliyeti ve kapasitesi, çalışma şekli ve düzeni, davacının yaptığı işin ne olduğu, nasıl yerine getirildiği, günlük/haftalık çalışma saatleri saptanmalı, işyerlerine ait elektrik ve su faturaları ilgili kurumlardan, işverenlerin ödedikleri vergilerde esas alınan kazanç miktarlarını gösteren vergi kayıtları ilgili vergi dairelerinden getirtilmeli, gerektiğinde bu kayıtlar üzerinde uzman bilirkişi incelemesi yaptırılarak işyerlerinin fiilen faal olup olmadıkları belirlenmeli, işyerlerinin ticari faaliyetinin kapsamına, ticaret ve çalışma hayatının gerçeklerine göre, çekişme konusu dönemlerde Kuruma bildirildiği kadar sigortalının bu işyerlerinde çalışıp çalışamayacağı irdelenmeli, benzer konumda olan sigortalılar yönünden açılan ... ...

3.İş Mahkemesi’nin 2013/162 Esas – 2014/229 Karar, ... ...

7.İş Mahkemesinin 2011/867 Esas – 2012/438 Karar, ... ...

15.İş Mahkemesinin 2012/932 Esas – 2014/641 Karar, ... ...

17.İş Mahkemesi’nin 2012/668 Esas – 2013/480 Karar, ... ...

13.İş Mahkemesinin 2013/845 Esas, ... ...

17.İş Mahkemesinin 2013/633 Esas, ...

1.İş Mahkemesinin 2011/1486 Esas sayılı davalarından delil olarak yararlanılmalı, toplanan tüm kanıtlar değerlendirilip fiili çalışmanın var olup olmadığı açıklıkla ortaya konulduktan sonra tahsis koşulları da irdelenerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır..." şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar Mahkemenin 02.11.2017 tarihli kararı ile bozma kararı sonrası davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine Dairenin 13.12.2018 tarihli kararı ile ".. 1- ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 29.12.2005 – 31.05.2007 arasında yapılan bildirimler yönünden dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 02.06.2007 – 30.04.2008 dönemlerinde davalı Kuruma tam gün üzerinden eksiksiz sigortalılık bildirimleri gerçekleştirilen davacıya 5 06... sayılı Kanuna tabi sigortalılığı üzerinden, 2829 sayılı Kanun uygulanıp hizmet birleştirmesi yapılarak, 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince 01.12.2008 günü itibarıyla yaşlılık aylığı bağlandığı, bildirimlerin gerçekleştirildiği anılan işverenlere ait işyerleri hakkında Kurumca yapılan denetim ve araştırma sonrasında düzenlenen 31.05.2011 tarihli Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Raporlarına dayanılarak davacının söz konusu hizmetlerinin sahte işyeri üzerinden fiili çalışmaya dayanmayıp gerçeğe aykırı olduğu belirlenerek, bildirimlerinin ve tahsis koşullarını yitirmesi nedeniyle de aylığının iptal edildiği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu davada Mahkemece bozma ilamı sonrası toplanan deliller ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'den yapılan bildirimler yönünde hüküm kurmaya yeterli değildir. Geri çevirme kararından sonra dosya kapsamına alınan 31.05.2011 tarihli Kurum raporunda ismi geçen tanıklar han görevlileri ... ve ... Mahkemece dinlenilmemiştir. Bu bakımdan; Kurum tespit ve bulgularının aksinin aynı derecede somut, inandırıcı, gerçeklere dayalı delillerle kanıtlanması gereğinden hareketle, dava konusu hizmetlere ilişkin olarak ... ve ... tanık sıfatı ile dinlenilmeli varsa aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı olup sigortalılıkları Kurumca geçersiz sayılmayan kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve çalışanlar yöntemince belirlenerek dinlenilmeli, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, işyerinin faaliyeti ve kapasitesi, çalışma şekli ve düzeni, davacının yaptığı işin ne olduğu, nasıl yerine getirildiği, günlük/haftalık çalışma saatleri saptanmalı, işyerinin fiilen faal olup olmadıkları belirlenmeli, işyerlerinin ticari faaliyetinin kapsamına, ticaret ve çalışma hayatının gerçeklerine göre, çekişme konusu dönemlerde Kuruma bildirildiği kadar sigortalının bu işyerlerinde çalışıp çalışamayacağı irdelenmeli, toplanan tüm kanıtlar değerlendirilip fiili çalışmanın var olup olmadığı açıklıkla ortaya konulduktan sonra tahsis koşulları da irdelenerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'den bildirilen süreler yönünde kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar Mahkemenin 28.04.2022 tarihli kararı ile bozma kararına uyularak asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine Dairenin 27.10.2022 tarihli kararı ile " Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de, bozma gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. Önceki bozma ilamında belirtildiği şekilde toplanan deliler ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'den yapılan bildirimler yönünde hüküm kurmaya yeterli değildir. Varsa aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı olup sigortalılıkları Kurumca geçersiz sayılmayan kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aynı çevrede özellikle işyerinin bulunduğu handa faaliyet yürüten işverenler ve çalışanlar yöntemince belirlenerek dinlenilmeli, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, işyerinin faaliyeti ve kapasitesi, çalışma şekli ve düzeni, davacının yaptığı işin ne olduğu, nasıl yerine getirildiği, günlük/haftalık çalışma saatleri saptanmalı, işyerinin fiilen faal olup olmadıkları belirlenmeli, ayrıca işyerinin bulunduğu handa çalıştığı belirtilip dinlenen tanık ...’ın sicil dosyasının da getirtilerek ,toplanan tüm kanıtlar değerlendirilip fiili çalışmanın var olup olmadığı açıklıkla ortaya konulduktan sonra tahsis koşulları da irdelenerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır." gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar

Mahkemenin yukarıda yazılı kararı ile bozma kararına uyularak tüm dosya kapsamına göre; davacının ...Ticaret Ltd Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 29.12.2005- 31.05.2007 arasında yapılan bildirimler yönünden bu tarihler arasındaki çalışmalarının fiili ve gerçek çalışmalar olduğu hususunun Yargıtay ilamı dikkate alınarak kesinleştiği, davacının 02.06.2007- 30.04.2008 tarihleri arasındaki ... çalışmalarının yapılan kolluk araştırmaları ve dinlenen tanık anlatımlarına göre fiili ve gerçek çalışmalar olduğu kanaatine varılmıştır. Davacıya ... Sanayi Ticaret Ltd Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 29.12.2005-31.05.2007 tarihleri arasında ve ... İç ve Dış Tic Ltd Şti’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 02.06.2007-30.04.2008 tarihleri arasında bildirilen hizmetlerinin de dikkate alınarak 01.12.2008 tarihi itibariyle davalı Kurum tarafından yaşlılık aylığı bağlanmış olduğu hususu da gözetildiğinde Kurum tarafından işbu hizmetlerinin gerçek ve fiili hizmetler olmaması sebebiyle iptal edilen yaşlılık aylığının da işbu hizmetlerin fiili çalışmalar olduğundan kesilme tarihinden itibaren tekrar bağlanması gerektiği kanaatiyle asıl davanın kabulüne ,davalı ...’a davacı Kurum tarafından 278,08 TL sağlık yardımına ilişkin ödemelerin yersiz olmadığı anlaşıldığından, birleşen ... 19. İş Mahkemesinin 2019/452 Esas sayılı itirazın iptali davasının reddine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle, birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurum resmi ve yazılı delil niteliğindeki kayıtlarının aksinin aynı değerde yazılı delillerle kanıtlanması gerekirken soyut tanık beyanları ile karar verilmesinin hatalı olduğunu, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanamadığını, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen Kurum aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Sonuç

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl dava; kurum işlemlerinin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine, birleşen dava ise, Kurum tarafından sigortalılığın iptal edilmesi nedeniyle yapılan yersiz ödemelerin tahsiline ilişkin açılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. İlk Derece Mahkemesinin karar başlığında davalı olarak "davalı: ... ... Sosyal Güvenlik Merkezi "nin gösterilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan Mahkeme ilamının karar başlığında yer alan " Davalı: ... ... Sosyal Güvenlik Merkezi " ibaresinin silinerek yerine "Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı" ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

13.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.