Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1227 E.  ,  2024/8122 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: 03/09/2009 tarih ve 27338 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 05/08/2009 tarih ve 2009/15354 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Yozgat ili, Merkez ilçesi, ... köyünde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmı ile işlemin hazırlayıcısı ve devamı niteliğinde olan parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu ve ek raporda yer alan tespitlerin değerlendirilmesinden, dava konusu eski ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile yeni ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden; davacının ... ada ... parsel sayılı taşınmazının bir kısmı yeni tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalacak şekilde tahsis edildiği, yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ise bloğun yapısından dolayı dikdörtgen şekilli olmadığı, eski ... ada ... parsel sayılı taşınmazın toprak yapısı bakımından kumlu-tınlı, düz ve hafif taşlı olduğu ve yanında öz bulunduğu, buna karşılık yeni tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın kumlu-tınlı, düz ve hafif taşlı olduğu ve eski taşınmaz ile aynı özelliklere sahip olduğu, eski ile yeni taşınmaz arasında bariz farkın bulunmamasından dolayı yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaza tahsis işlemi yönüyle malikin haklarının yeterince korunduğu yönünde görüş bildirilmiş ise de; davacının tek başına malik olduğu eski ... ada ... parsel sayılı taşınmazın iki parsel halinde tahsis edilmiş olduğu, yeni tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden davacının haklarının korunmadığı, Mahkemelerinin kararından sonra anılan taşınmazların tamamının yeniden tahsisi gerekeceğinden dava konusu arazi toplulaştırma işlemi ile işlemin hazırlayıcısı ve devamı niteliğinde olan parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararında anılan taşınmazlar yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı; eski ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile yeni ... ada ... ve ... parseller yönünden; toplulaştırma uygulaması ile davacının tek başına malik olduğu eski ... ada ... parsel sayılı taşınmazın yaklaşık 1250 metre taşınarak, yeni ... ada, ... ve ... parsellere tahsis edildiği, yeni tahsis edilen ... ada, ... ve ... parsellerin bloğun yapısından dolayı dikdörtgen şekilli olmadığı, eski ... ada, ... parselin toprak yapısı bakımından kumlu-tınlı, hafif eğimli, hafif taşlı ve orta derin yapıda olduğu ve taşınmaz içerisinde kapalı sulama sistemine ait vanaların bulunduğu, yeni tahsis edilen ... ada, ... ve ... parsellerin ise toprak yapısı bakımından kumlu, eğimli, taşlı ve derin olmayan yapıda olduğu, taşınmazlar içerisinde tarımsal faaliyet yürütülemeyecek kadar eğimli, taşlı mera bitkileri ile örtülü kısımların olduğu, eski ...ada ...parsel sayılı taşınmaz ile yeni tahsis edilen ... ada, ... ve ... parseller arasında toprak yapısı, eğim ve taşlılık açısından bariz farklılığın bulunduğu anlaşıldığından arazi toplulaştırma işlemi ile işlemin hazırlayıcısı ve devamı niteliğinde olan parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararında anılan taşınmazlar yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Arazilerin birbirine denkliğini sadece eğim, taşlılık durumlarına göre değerlendirmenin eksik ve yanlış olacağı, değer endeks katsayılarının dikkate alınması gerektiği, Arazi Toplulaştırma Teknik Talimatı'nda bulunan "Maliklerin istekleri de dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılır." hükmü gereğince davacının küçük olan taşınmazlarının büyük olan taşınmazının yanına taşındığı, yapılan işlemin toplulaştırma mevzuatına uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Temyiz isteminin reddine,

2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 31/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY:

Yozgat ili, Merkez ilçesi, ... köyünde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ada, ... ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmı ile birlikte işlemin hazırlayıcısı niteliğinde olan parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararının da iptali istemiyle dava açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari dava türleri arasında sayılmış, 14/3-d maddesinde, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden de dilekçelerin ilk incelemesinin yapılacağı, aynı Kanunun 15. maddesinin ilk fıkrasının "b" bendinde ise, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte bir işlem olmaması halinde, davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre, idari davaya konu olması bakımından aranılan özellikleri taşımayan hazırlık niteliğindeki çalışmaların, idarenin iç yapısı ve işleyişiyle ilgili işlemlerin, görüş, tavsiye, mütalaa, teklif, düşünce gibi bilgi verici veya hazırlığa esas işlemlerin ve üçüncü kişilerin henüz hukukunu etkilemeyen yani menfaatlerini ihlal etmeyen işlemlerin dava konusu olamayacağı açıktır.

Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin "Toplulaştırmanın ilanı ve proje hazırlığı" başlıklı 23. maddesinde; "Toplulaştırma yapılmasına karar verilen yerler, sınırları da belirtilmek suretiyle Bölge Müdürlüğünce, alışılmış usullerle mahallinde ilan edilir. Ayrıca toplulaştırmanın yapılacağı yerler, mahallin en büyük mülkî amirine de bildirilir. Toplulaştırma projeleri teknik talimatla belirtilen esaslara göre hazırlanır ve Bölge Müdürünün teklifi ve Genel Müdürün onayı ile kesinleşir" hükmüne yer verilmiş olup, anılan 23. maddenin 27/06/2019 tarih ve 30814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1239 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 8. maddesi ile mülga edildiği görülmektedir. 07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin ''Yeni Parselasyon Planlarının Askıya Çıkarılması ve Onaylanması'' başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasında ''Yeni parselasyon planı ve mülkiyet listeleri uygulamayı yapan DSİ veya proje idaresi tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir.'' hükmü yer almaktadır.

Bu durumda, toplulaştırma işlemi ile birlikte dava konusu edilen parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararının, toplulaştırma işleminin hazırlayıcısı niteliğinde olduğu, kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte bir işlem olmadığı açık olup anılan kısımlar yönünden 2577 sayılı Kanunun 15/1-b maddesi uyarınca incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerektiğinden temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdare Dava Dairesinin kararının parselasyon haritası ve arazi derecelendirme komisyonu kararına ilişkin kısmının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına anılan kısımlar yönünden katılmıyorum.