Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 13.01.2014-27.04.2017 tarihleri arasında net 2.250,00 USD ücret ile davalı Şirketin Batum/Gürcistan'daki işyerinde iş makinesi tamircisi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız ve bildirimsiz feshedildiğini, işçilik hak ve alacaklarının ödenmediğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde davacının müvekkili Şirkette çalışmasının bulunmadığını ve hukuki bir bağının olmadığını, müvekkili Şirket ile hukuki bir bağı olmayan davacının ücret, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, hafta sonu tatili, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık ücretli iznini talep etmesinin mümkün olamayacağını, dava dışı ... Co LLC isimli Şirketin Gürcistan Kanunlarına göre kurulmuş ayrı bir bağımsız Şirket olduğunu ve işbu davada Gürcistan hukukunun uygulanması gerektiğini, kabul manasına gelmemekle birlikte zamanaşımı def'inde bulunduklarını ve dava dışı ... Co LLC isimli Şirketten temin edilen evraklardan da anlaşılacağı üzere davacının 13.01.2014-28.04.2017 tarihleri arasında çalıştığını ve istifa ederek işten ayrıldığını, almış olduğu ücretlerin içinde çalışması karşılığı çalışma ücretleri, izin ücretleri, hafta tatili ve varsa resmî tatillerde çalışma ücretlerini de içerdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasındaki uyuşmazlıkta Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı doğrultusunda Gürcistan hukuku uygulandığı, ... İl Emniyet Müdürlüğünden celp edilen davacının yurda giriş-çıkış kayıtlarını gösterir belgeler, tanık beyanları, dosyaya sunulan sair işyeri kayıtları, iş sözleşmesi ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında davacı işçinin 3 yıl 3 ay 15 gün hizmet süresinin bulunduğunun tespit edildiği, davacının iş sözleşmesinin 24.04.2017 tarihinde feshedildiği, Gürcistan İş Kanunu'nun 1/2 hükmü yollaması ile Gürcistan Medeni Kanunu'nun 129/1 hükmü uyarınca zamanaşımı süresinin 3 yıl olarak öngörüldüğü, hükme esas almaya elverişli ve denetlenebilir bilirkişi raporunda davacının son ücretinin belirlendiği, davalının zamanaşımı def'inde bulunduğu, alacakların 3 yıllık zamanaşımına uğramadığı, kıdem tazminatı yönünden Gürcistan hukukunda kıdem tazminatı alacağı düzenlenmediğinden bu talebin reddine karar verildiği, ihbar tazminatı yönünden ise deliller, tanık beyanları değerlendirilmekle davacının iş sözleşmesinin davalı tarafından haksız şekilde feshedildiği, istifa dilekçesinin işçiye imzalatıldığı kanaatine varılmakla işçi lehine ihbar tazminatına hükmedildiği, Gürcistan hukukuna göre hesaplanan fazla çalışma alacağına ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağına hak kazanmadığı, hafta tatili alacağı yönünden davacının kullanmadığı hafta tatili bulunduğu anlaşılmakla bu talebin kabulüne karar verildiği gerekçesiyle kıdem tazminatı, ulusal bayram ve genel tatil ile fazla çalışma ücreti alacaklarına ilişkin taleplerin reddine karar verilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı, davalı ile organik bağ içerisinde bulunan Gürcistan'da kurulmuş olan ... Şirketinin üstlendiği Shuakhevi Hidroelektrik projesinde 13.01.2014-27.04.2017 tarihleri arasında iş makinesi tamircisi olarak çalıştığı, davacıya aylık 1.125,00 USD ücret ödendiği, bunun içerisinde aylık 80 saatlik fazla çalışma ücreti ile ayda 2 pazar çalışma ücreti yer aldığı, taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesinde Gürcistan hukukunun uygulanacağının açıkça ifade edildiği, Mahkemece Gürcistan hukukuna göre yapılan hesaplama dikkate alınarak ihbar tazminatı ile hafta tatili çalışma alacağının hüküm altına alındığı, hesaplamaların Gürcistan hukuku ile iş sözleşmesine uygun şekilde yapıldığı, Gürcistan Medeni Kanunu'nun 129. maddesinde düzenlenen 3 yıllık zamanaşımı süresinin dikkate alındığı, kıdem tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil alacağı talebinin yabancı hukukun uygulanması sebebiyle reddedildiği, davanın 2019 yılında açıldığı, 2020 yılındaki içtihat değişikliği nedeniyle reddedilen kısım dikkate alındığında davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olduğu İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu gerekçeleriyle istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a)Davalının cevap dilekçesinde Gürcistan hukuku uygulanması yönünde itirazı bulunmadığından bu hukukun uygulanmasının hatalı olduğunu,

b)Davacının Gürcistan mevzuatına göre sözleşme gereği tespit edilen 1.125,00 USD gerçek ücretinin kamu düzenine aykırı olduğunu,

c)İndirimin hatalı uygulandığını,

d)Gürcistan hukukunda zamanaşımı için bildirimde bulunulmasının gerektiğini, bu yapılmadığından zamanaşımı def'inin dikkate alınamayacağını,

e)İş sözleşmesi irade fesadı ile zorla imzalatıldığından yabancılık unsurunun dikkate alınamayacağını,

f)Tespit edilen miktarlar çok düşük olduğundan ve çalışılan günler kesin olduğundan fazla çalışma alacaklarından indirim yapılmaması gerektiğini,

g)Mahkemeye erişim hakkının dava tarihinden sonraki bir içtihatla kısıtlanmasının 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na aykırı olduğunu,

h)Bölge Adliye Mahkemesi kararında Anayasa Mahkemesinin iptal kararının dikkate alınmadığını,

ı)Gürcistan hukukunda indirim müessesesinin bulunmadığını, aleyhe olan tüm yabancı ülke mevzuatı uygulandığı gibi hakkaniyet gereği lehe olan hususların da uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a)Islaha karşı zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını,

b)İlk Derece Mahkemesince istifa dilekçesi dikkate alınmadan ihbar tazminatı alacak talebinin kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu,

c)Taraflarına vekâlet ücreti hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, dava konusu fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hesabı ile vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davalı tarafa yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.12.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. K A R Ş I O Y Davacı işçi aylık net 2.250,00 USD ücretle davalı işveren nezdinde iş makinası operatörü olarak Gürcistan'da çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini iddia ederek bir kısım işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını istemiştir.

Taraflar arasında imzalanan 13.01.2014-31.08.2014 tarihleri arasını kapsayan ilk iş sözleşmesinde davacı işçiye her ay 2.000,00 USD ücret ödeneceği, bunun 1.000,00 USD' lik kısmının aylık temel ücret olacağı, 1.000,00 USD'lik kısmının ise aylık 80 saatlik fazla çalışma ve aylık 20 saatlik 2 hafta tatili çalışması karşılığı olduğu düzenlenmiştir. Taraflar arasında imzalanan 01.09.2014-27.04.2017 tarihleri arasında yürürlükte olan son iş sözleşmesinde davacı işçiye her ay 2.250,00 USD ücret ödeneceği ancak bunun 1.125,00 USD'lik kısmının aylık ücret (temel ücret) alacağı, 1.125,00 USD'lik kısmının ise aylık 80 saatlik fazla çalışma ve aylık 20 saatlik iki hafta tatili çalışması karşılığı olduğu düzenlenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bilirkişi raporunda Gürcistan hukukuna göre yapılan hesaplama seçeneği dikkate alınarak davacının aylık temel ücretinin 1.125,00 USD olduğu kabul edilmek suretiyle ihbar tazminatı ve hafta tatili ücretlerinin kabulüne, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin reddine karar verilmiştir. Taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Karar taraf vekillerince temyiz edilmiş; Dairemizce oy çokluğuyla onama kararı verilmiştir.

Yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda kamu düzeni, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 5. maddesi uyarınca uygulama alanı bulmakta olup söz konusu hüküm "Yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır." şeklindedir.

Yabancılık unsuru taşıyan hukuki uyuşmazlığa uygulanacak hukuk yabancı devletin hukuku ise kural, yabancı hukukun uygulanmasıdır. Bununla birlikte yabancı hukukun uygulanmasının sınırı, doğacak hukuki sonuçların Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasıdır. Bir yabancı hukuk kuralı Türk hukukunun temel değerlerine, genel adap ve ahlak anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına ve hukuk siyasetine, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklere, milletlerarası alanda geçerli ortak ve kabul görmüş hukuk prensiplerine, ahlak ve adalet anlayışına, medeniyet seviyesine siyasi ve ekonomik rejimine aykırı olması hâlinde kamu düzenimize aykırılığı söz konusu olabilir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, 10.02.2012 tarihli ve 2010/1 Esas, 2012/1 Karar sayılı kararı).

Avrupa Adalet Divanının bir kararında belirtildiği üzere azami çalışma süresi işçi sağlığı ve güvenliği ile ilgilidir (14.10.2010, Günter Fuß v Stadt Halle, Case C-243/09, EU:C:2010:609, p. 32-33). Ülkemizde de çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla çalışma süreleri sınırlandırılmıştır.

Bu kapsamda 4857 sayılı İş Kanunu'nda (4857 sayılı Kanun) günlük çalışma için en çok 11 saat, haftalık çalışma için ise en çok 45 saatlik bir süre öngörülmüştür. İşçinin onayı ile yılda 270 saati geçmemek üzere fazla çalışma yapılabileceği göz önünde bulundurulduğunda 4857 sayılı Kanun'a tâbi işçiler bakımından haftalık azami çalışma süresinin 50 saat olduğu söylenebilir.

Dairemiz uygulamasına göre aylık ücretin asgari ücretten ayda en az 22,5 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak miktarda yüksek olması kaydıyla fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna yönelik sözleşme hükmü geçerlidir. Böyle bir durumda yılda 270 saat fazla çalışma karşılığının aylık ücret içinde ödendiği kabul edilmektedir. Yine Dairemiz uygulamasına göre aylık ücretin fazla çalışmayı da kapsadığı şeklinde bir düzenleme olması durumunda temel ücret yılda 270 saatlik fazla çalışmayı de içine alan ücrettir. İşçilik alacakları bu temel ücret üzerinden hesaplanmaktadır. Yani temel ücret belirlenirken fazla çalışma karşılığı olarak ödenen miktar ayrıştırılmamaktadır. Gerçekten işçiye, fazla çalışma yapmasa dahi aynı ücretin ödenmesi, ayrıştırma yapılmamasını gerektirir.

Somut olayda; son iş sözleşmesinde davacı işçiye her ay 2.250,00 USD ücret ödeneceği ve bunun için davacının ayda iki hafta haftalık 57 saat, iki hafta ise haftalık 67 saat çalışacağı düzenlenmiştir. İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda; 2.250,00 USD'nin içinde aylık 80 saat fazla çalışma ücreti ve ayda 2 hafta hafta tatili çalışması karşılığı 20 saatlik hafta tatili ücretinin bulunduğu, davacının aylık net ücretinin 1.125,00 USD olduğu, Gürcistan İş Kanunu'nda 270 saatlik yıllık bir sınır bulunmadığının kabulü ile tanık beyanlarına göre haftalık 72 saatlik çalışmanın 40 saati aşan 32 saatlik kısmının fazla çalışma olduğu, aylık 80 saatlik ödenen fazla çalışma ücretinin mahsubu sonucu fazla çalışma ücretine hak kazanamadığı; tanık beyanlarına göre işyerinde günlük 10,5 saat çalışma yapıldığı, ödenen hafta tatili ücretinin mahsubu ile 46,75 USD hafta tatili ücretinin hesaplandığı görülmektedir.

Davacının sürekli biçimde bu şekilde çalıştırılması Türk hukukunda öngörülen azami çalışma süresini ihlal eden bir durumdur. Türk hukuku bakımından da azami çalışma sürelerine ilişkin kurallar iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanabilmesinin bir gereğidir. Azami çalışma süresi, ihlali hâlinde ortaya çıkabilecek kazalar dikkate alındığında, sadece işçinin değil üçüncü kişilerin de sağlık ve güvenliğini ilgilendirdiğinden Anayasa’nın 17. maddesinde düzenlenen yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ve vücut bütünlüğünün dokunulmazlığı ile doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle kamu düzenine ilişkin bir düzenleme olarak kabul edilmelidir.

Yukarıda belirtildiği üzere 5718 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca belirli bir uyuşmazlığa uygulanacak yabancı hukuk hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, gerekli görülen hâllerde, o kural yerine Türk hukuku uygulanmalıdır. Davacı işçinin her ay sürekli olarak iki hafta 57 saat, iki hafta ise 67 saat çalışması gerektiğinin kararlaştırılması, Türk hukukunda yer alan ve kamu düzenine ilişkin azami çalışma süresini açıkça ihlal ettiğinden, uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması ve davacı tarafından kanıtlanan 270 saati aşan fazla çalışma alacağının temel ücret olan 13.01.2014-31.08.2014 tarihleri arasındaki dönem için aylık net 2.000,00 USD, 01.09.2014-27.04.2017 arasındaki dönem yönünden ise aylık net 2.250,00 USD temel ücret olarak esas alınarak ve ayrıca hafta tatili ücretinin de aynı dönemler için aylık net 2.000,00 USD ve 2.250,00 USD temel ücret üzerinden hesaplanıp hüküm altına alınması gerekir. Belirtilen nedenlerle kararın bozulması gerektiği kanaatinde olduğumdan Sayın Çoğunluğun onama yönündeki görüşüne katılamıyorum.