Bölge Adliye Mahkemesi fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ...'in davalı nezdinde 01.04.20 15... .06.2018 arası asgari ücretle çalıştığının tespitine, tespit edilecek sigortasız günlerin müvekkilinin sigortalı günlerine eklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının babasının müvekkilinin yanında çalışmasının söz konusu olmadığını belirterek, davanın öncelikle usulden, aksi durumda ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum kayıtlarının resmi belge niteliğinde olduğunu ve aksinin ancak eşdeğerde bilgi ve belge ile ispat edilebileceğini, resmi belgelerin aksinin tanık ifadeleri ile ispatının mümkün olmadığını, fiilen çalışma olgusunun davacı tarafça ispatlanamadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacının ... ...'e ait iş yerinde 24.12.20 15... .06.2018 tarihleri arasında asgari ücret karşılığında sigortalı sayılmasını gerektirecek şekilde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde;

Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacıyla akraba olan ve müvekkili ile arasında İş Mahkemesinde görülen davası bulunan tanıkların beyanlarına itibar edilemeyeceğini, fiili çalışmanın varlığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturulmadığını beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Davacının babasının davalıya ait ...'de bulunan konutunda 15.03.2016 tarihli kira sözleşmesi karşılığında oturduğu, davacının babasının 15.03.2016 tarihinden itibaren 1 yıl süre ile kira sözleşmesini imzaladığı açık olup, öncelikle davacının babası ile davalı arasındaki ilişkinin ne şekilde hizmet ilişkisi olduğunun araştırılıp tereddütsüz bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Kira sözleşmesine konu ikamette davacıdan önce aynı şekilde evde oturan ve davalıya ait araziyi kullanan ... tarafından davalıya karşı açılan ve dairemizce onanan kararda ... ile ... arasındaki ilişkinin hizmet ilişkisi olmadığı hasılat kiracısı olduğu kabul edildiği, buna göre eldeki dosyada davacının ... ile davalı arasında olan ilişkiden farklı bir ilişki içerisinde olup olmadığı, bu farklılığın hizmet akdi unsurlarını içerip içermediği, gerekirse tanıklar yeniden dinlenmek ve başka tanıklar araştırılmak sureti ile davacının babasının davalının yanında hangi hizmeti ne şekilde gördüğü sorulmalı, hizmetleri var ise karşılığında ücret alıp almadığı, yurt dışında bulunan davalı tarafından davacının babasına yapılan havale bulunup bulunmadığı, davacının babası tarafından davalı iş yerinde üretilen ürünler var ise ne üretildiği, teslimin kimin yaptığı, bu ürünlerin satılıp satılmadığı, satım sonucunda elde edilen ücret varsa bu ücretlerin davalıya gönderilip gönderilmediği, davacının bu paradan pay alıp almadığı, üretim masraflarının kim tarafından karşılandığı araştırılıp sonuca göre karar verilmesi gerekir iken esik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.