İlk Derece Mahkemesi kararı davacı, davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü; I.DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesiyle, davacının davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen 28.05.2006-31.12.2012 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiş, duruşmada alınan beyanında talebini, sosyal güvenlik destek primine tabi hizmetlerin hüküm altına alınması olarak açıklamıştır.

Davalı şirket, davaya cevap vermemiştir. Feri müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 24.11.2020 tarihli kararı ile davacının davasının kabulüne, A-) 1...9 sigorta sicil numaralı davacının davalı ...'na ait ... Belediyesi güney ... Yolu yeşil alan bakım iş yerlerinde 28.05.2006 -21.02.2007 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primine tabi olacak şekilde çalıştığının tespitine,

B-) 1...9 sigorta sicil numaralı davacının davalı ... İnşaat Taahhüt Proje Nakliye Hafriyat Petrol Ürünleri Peyzaj Park Bahçe Bakım Temizlik Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ... Belediyesi güney ... yolu yeşil alan bakım iş yerlerinde 22.07.2007-31.12.2012 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primine tabi olacak şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 19.09.2022 tarihli ilamında, "... somut olay değerlendirildiğinde; eldeki dosyada çalışmanın varlığı tereddütsüz şekilde ortaya konulmaksızın eksik araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

Mahkemece, öncelikle; HMK.

31.maddesi kapsamında davacıdan, işe başlama ve işten çıkış tarihleri, kim tarafından işe alındığı, çalışırken kimden emir ve talimat aldığı, her dönem ve mevsim itibariyle işyerinde hangi işlerde çalıştığı, her dönemde çalışma arkadaşlarının kimler olduğu, ücretini nasıl aldığı, çalışma şeklinin nasıl olduğu, çalışmalarında ara verip vermediği, Belediyeden davalı işyerini denetleyen kişilerin kimler olduğu sorulup talebi açıklattırılarak dava konusu talep somutlaştırılmalı, yapılan işin yeşil alanların bitkilendirilmesi ve bakım işi hizmet alımına ilişkin olması sebebiyle ... Belediye Başkanlığından yapılan işle ilgili ihale evrakları ile tüm bilgi ve belgeler celp edilerek, davacının çalışma arkadaşları ve Belediyeden bu birimle ilgili projeyi denetleyen birim çalışanları ve kontrol elemanları, şef gibi kişiler tespit edilip bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dosyada dinlenen tanıkların yaklaşık 100 kişi kadar çalışıldığını beyan etmeleri karşısında davalı şirketin tüm işyerleri bakımından kaç kişinin çalışmasının Kuruma bildirildiği saptanarak sigortalının iddiasına konu kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu üzerinde titizlikle durulmalı; tanıklara ücretlerinin ne şekilde ödendiği sorulup bankadan ödenmişse, bu dönemlerde davacıya banka aracılığıyla ödeme yapılıp yapılmadığına ilişkin banka kayıtları getirtilmeli; ihale makamı olarak Belediyeye kontrol amaçlı bordro verilip verilmediği sorulmalı, varsa bu bordrolar Belediyeden celp edilmeli, dava konusu dönemde davacının traktör şoförü olarak çalıştığı ilgili plaka no.lu araç tespit edilerek araç adına düzenlenmiş trafik ceza tutanakları ile araca ait trafik kayıtları, davacı adına düzenlenmiş trafik ceza tutanakları ilgili idari birimden celp olunmalı, davacıya ait ehliyet belgesi örneği istenmeli, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir. " gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama sonucunda, davacı vekili, davalı vekilinin beyanları, tanık beyanları, Yargıtay ilamı, bilirkişi raporunun incelenmesinde, dosya içine alınan bilgi ve belgeler ile Kurum evrakları ve bordro kayıtlı ve davacı tanık beyanları ile bozma sonrası dinlenen tanıkların beyanlarının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, yönetmelikle tespit edilen belgelerin işveren tarafından verilmemesi veya çalışmanın Kurumca tespit edilmemesi halinde hizmet tespit davalarının çalışmanın sona erdiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılması gerektiği, davacının davalı şirkete ait iş yerinde 22.07.2007-31.12.2012 tarihleri arasında çalıştığı, bu dönem yönünden 15.12.2017 tarihinde açılan davanın beş yıllık hak düşürücü süre içinde olduğu anlaşıldığından, anılan dönem yönünden fer'i müdahil SGK vekilinin hak düşürücü süre itirazının yerinde olmadığı, mevcut dosya kapsamına, toplanan deliller ve tanıkların beyanlarına göre dava dilekçesi ile tespit istenen dönem içinde kalan 22.07.2007-31.12.2012 tarihleri arasında davacının ... Belediyesinin park bahçe işlerini taşeron olarak üstlenen davalı şirkette çalışma iddiasının doğrulandığı ve bu kısım yönünden iddianın sübuta erdiği değerlendirilerek, 1...9 sigorta sicil numaralı davacının 22.07.2007-31.12.2012 tarihleri arasında davalı ... İnşaat Taahhüt Proje Nakliye Hafriyat Petrol Ürünleri Payzaj Park Bahçe Bakım Temizlik Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde sürekli ve kesintisiz sosyal güvenlik destek primi ile çalıştığının tespiti ile Mahkemenin ilk kararında çalışma süresinin tespitinin istendiği 22.02.2007 - 21.07.2007 tarihleri arası döneme ilişkin verilmiş bir tespit hükmünün bulunmadığı, davacının söz konusu karara karşı istinaf talebinde de bulunmadığı, bu kısım yönünden kararın kesinleştiği, buna göre tespiti istenen 28.05.2006-21.02.2007 tarihleri arası döneme ilişkin hizmet tespit davasının ise çalışmanın sona erdiği yılın sonu olan 31.12.2007 tarihinden itibaren beş yıllık hak düşürücü süre içinde 31.12.2012 tarihine kadar açılması gerekmesine rağmen bu dönem yönünden davanın açılış tarihi olan 15.12.2017 tarihi itibarıyla beş yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşıldığından 28.05.2006-21.02.2007 tarihleri arası döneme ilişkin talebin hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiği kanaati ile açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine;

1.1...9 sigorta sicil numaralı davacı ...'ın 22.02.2007-31.12.2012 tarihleri arasında davalı ... İnş. Taah. Proj. Nak. Harf. Petrol Ürünleri Peyzaj Park ve Bahçe Bakımı Temz. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.'de sürekli fiilen sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalıştığının tespitine,

2.Davalı ...'nın aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davacı vekili; redde ilişkin kararın hatalı olduğunu belirterek bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosya bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı 28.05.2006-31.12.2012 arası çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen kararın yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

4.Davacının 28.05.2006 - 21.02.2007 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalışma tespitine ilişkin olan olayda İlk Derece Mahkemesince dava kabul edildiği halde maddi hata sonucu isteminin 28.05.2006- 21.02.20 07... .07.2007 - 31.12.2012 olarak alınması neticesinde Dairemiz bozma ilamı sonrası yapılan yargılamada davacının hükmü istinaf etmediğinden bahisle 21.02.2007 öncesi dönemi hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmiş ise de söz konusu hususun maddi hataya ilişkin olması ve İlk Derece Mahkemesi hükmünün HMK. 297. maddesi kapsamında uygun bir karar olmaması karşısında hak düşürücü süreden bahsedilemez. Yapılması gereken iş 28.05.2006 - 31.12.2012 arası kesintisiz çalıştığının tespiti istemi yönünden Dairemizin 19.09.2022 tarihli bozma kararı da gözetilmek suretiyle yapılacak yargılama sonucu karar vermekten ibarettir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.