Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketi nezdinde ... numaralı abonman, ... kati nakliyat emtea sigorta poliçesi ile sigortalı ... San. A.Ş tarafından İspanya'da yerleşik ... firmasına satılan 84 Rulo soğuk çelik rulo saç emtiasının Türkiye'den İspanya'ya nakliyesinin deniz yolu ile davalı tarafından gerçekleştirildiğini, söz konusu 84 rulo emtianın (Net 1.4839,340 Mt Brüt :1.499,760 Mt) 19.03.2019 -21.03.2019 tarihleri arasında MV ... isimli gemiye " clean on board" kaydı ile temiz ve sağlam bir şekilde yüklendiğini, emtiayı taşıyan geminin 10.04.2019 tarihinde İspanya Sagunto Limanına vardığını ancak tahliye çalışmaları sırasında 6 adet rulonun ambar içerisinde hasarlandığının tespit edildiğini ve ... firması tarafından gemi ambarında bulunan rulolarla ilgili hasat raporu tanzim edildiğini, yapılan hasar tespiti çalışmalarında, 6 adet rulonun şerit çemberlerinin kopuk, ruloların kenar plastik kapaklarının hasarlı ve tüm rulo gövdelerinde farklı boyutlarda deformasyonlar olduğunun tespit edildiğini, nihai hasarın ise üretim bandında tespit edilebileceğinin belirtildiğini, nihai hasarın tespiti için ruloların üretim hattına alındığını ve servöyer eşliğinde yapılan hasar tespit çalışmasında üç adet rulonun hasarlı olduğunu ancak bu üç rulodan birinde oluşan hasarın oksitlenmeye bağlı olduğunun tespit edildiğini, oksitlenme hasarı teminat kapsamı dışında olduğundan, diğer 2 rulo olan ... SP ve ... SP nolu rulolarda tespit edilen 15.976 MT fiziksel hasar nedeniyle müvekkili şirket tarafından sigorta poliçesi kapsamında sigortalısına 20.03.2020 tarihinde 5.813,81 Euro tazminat ödendiğini, davalı nakliye sırasından taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olduğunu, bu nedenle sigortalıya ödenen tazminatın Türk Lirası karşılığının rücuen tazmini için davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2020/... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine girişildiğini, davalı takibe, borca ve ferilerine itiraz ettiğini, davalının itirazının haksız ve dayanaksız olduğunu, bu nedenle davalının itirazlarının iptali ile takibin devamına, davalının 41.203,05 TL asıl alacağa, ödeme tarihinden takip tarihine kadar işlemiş 1.367,32 TL faize ve borcun ferilerine yaptığı itirazının iptali ile takibin takip talebindeki şartlarla devamına, davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle uyuşmazlığın deniz taşımasına ilişkin olması nedeniyle mahkemenin görevsiz olduğunu, davalının ... isimli geminin donatanı/maliki/işleteni/kiracısı olmaması nedeniyle sorumluluğu bulunmadığından, emtianın satım akdinde belirtilen teslim şekline göre riskin yükün alıcısına geçmesi nedeniyle davacının talep hakkı bulunmadığından, eşyanın yüklenmesi ve istiflenmesine ilişkin sorumluluğun Taşıma Sözleşmesinde gösterilmesi ve davacı tarafından sözleşmenin süresi içinde dosyaya sunulmaması nedeniyle iddianın ispat edilemediğinden, bahisle davanın reddinin gerektiğini, görevsiz mahkemede açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, riskin eşyanın alıcısında bulunması nedeniyle davacı Sigortacının lütuf (ex gratia) ödemesi yaptığının kabulü ile rücu kabiliyeti bulunmadığından davanın esastan reddine, hasara ilişkin sorumluluğun ispat edilemediğinin kabulü ile davanın esastan reddine, davacının 2004 sayılı İİK m.67/2 uyarınca dava değerlerinin %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/03/2021 tarih ve ... sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce dava dışı ... A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması için ... 1 ATM'ye talimat yazılmıştır. Bilirkişi ... tarafından tanzim edilen raporda; 2019 yılına ait defter beratlarının yasal süresi içerisinde verildiği, Dava konusu emtianın satış faturası düzenlenerek ihraç edildiği ve bedelinin banka yoluyla tahsil edildiğini bildirmiştir.

Mahkememizce aldırılan raporda, hasarın teknik açıdan sebebi, emtianın gemi ambarına uygun ve yeterli nitelikte istifleme yapılmamasından kaynaklı olduğu, Gemi kaptanın nezaret görevi kapsamında yükleme sırasında yükümlülüklerini yerine getirmediği ve dolayısıyla yük hasarına münhasır olmak üzere yapılan hatalı istiften dolayı Davalı taşıyanın sorumluluğuna devam ettiği ve Davalı akdi taşıyanın Davacıya karşı sorumlu olduğu, Toplam hasar miktarının 5.813,84 EUR olduğu, talep edilen miktarın kadru maruf bulunduğu, Hasar ihbarının TTK m.1184 hükmü kapsamında usulüne uygun yapıldığı, talebin hak düşürücü süre içinde ileri sürüldüğü bildirilmiştir. Mahkememizin 04/10/2022 tarih ve ... sayılı kararı Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin talebi üzerine İstinaf Mahkemesine gönderilmiş olup,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 27/03/2025 tarih ve 2022/2320 Esas 2025/505 Karar sayılı ilamıyla ; dosyada davacı vekiline ... barkod numaralı e-tebliğ mazbatasıyla tebliğ edilen bilirkişi raporunun 27/06/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporu olduğu; davacı vekilinin de kendisine 06/07/2022'de tebliğ edilmiş olan rapora ilişkin olarak 17/08/2022 tarihinde sunduğu, dilekçesiyle müvekkili lehine olan rapor doğrultusunda talepleri gibi karar verilmesini talep ettiği, mali müşavir bilirkişi raporunun tebliğ edilmediği belirtilerek Mahkememiz kararı kaldırılmış ve dosya iade edilerek yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

Mahkememizce yeniden yapılan yargılamada 21/04/2022 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekilinin rapora karşı beyan dilekçesinin sunulduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizin 16/09/2025 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; davacının istinaf dilekçesi ekinde sunmuş olduğu 9.170,00 Euro tutarlı dekontun dava konusu mal ile ilgili, dava dışı alıcı tarafından düzenlenen faturaya istinaden ödeme yapılmış olduğu tespit edilmiştir.

CFR satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlı ve dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile aldırılan bilirkişi raporunda mal bedelinin banka yoluyla tahsil edildiği tespit edilmiş ise de sigortalının alıcıya hasar ödemesi yaptığı anlaşıldığından satıcının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunduğu, buna göre davacının aktif husumet ehliyetine haiz olduğu kabul edilmiştir.

Davacının sigortalısı ... San. AŞ İspanya'da yerleşik ... firmasına satılan 84 Rulo soğuk çelik rulo saç emtiasının Türkiye'den İspanya'ya nakliyesi deniz yolu ile davalı tarafından gerçekleştirilmiştir. 84 rulo emtia (Net 1.489,340 MT, Brüt 1.499,760 MT) 19.03.2019-21.03.2019 tarihleri arasında MV ... isimli gemiye 21.03.2019 tarihli konşimentoda "clean on board" kaydı ile yüklenmiştir.10.04.2019 tarihinde İspanya Sagunto Limanında tahliye çalışmaları sırasında 6 adet rulonun ambar içerisinde hasarlandığı tespit edilmiş ve ... firması tarafından gemi ambarında bulunan rulolarla ilgili hasar raporu tanzim edilmiştir. İlk yapılan tespitte gemi ambarına toplamda 84 adet rulo yüklenmekle birlikte sadece geminin bir numaralı ambarında bulunan altı adet ruloda hasar meydana geldiği , 1 numaralı ambarda önden ilk sıranın (beş rulo) kargo kaymasından etkilendiği, bu durumun bir sonucu olarak, altı rulonun dış ambalajının hasar gördüğü, detaylı incelemede sadece üç ruloda ciddi hasarlanma olduğu diğer üç rulodaki hasarın ambalajla sınırlı kaldığı, hasarlı üç rulodaki hasarın ikisinin sacların kenarlarından deformasyon, yırtılma vb fiziksel bir hasar olduğu birinin ise korozyon hasarı olduğu tespit edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda gemiye hasarsız yüklenen 84 rulodan sadece 6 tanesinde hasar meydana gelmesi ve tek bir ambarda yan yana duran rulolarda meydana gelmesi hasarın genel olarak taşımacılık kaynaklı bir sorundan dolayı değil sadece hasarın oluştuğu ambardaki istifleme hatasından kaynaklandığına işaret ettiği, hatalı istiflemenin sonucu olarak deniz taşımacılığı sırasında olağan sarsıntılar nedeniyle istifin kayması sonucu devrilmeler ve çarpma etkisi ile hasar oluştuğu tespit edilmiştir.

Dosyaya sunulan bağlama notunda FIOS kaydı bulunmakta olup bu kayıt sözleşmede "FIOS l/S/d hükümleri: yük, kiracının yükleme işçileri tarafından, gemiye herhangi bir masraf çıkarmadan örf ve âdete uygun bir şekilde bağlanacak ve boşaltılacak, yük koruma materyali üzerine istiflenecek ve güvenlik altına alınacaktır. Maliklerin/Kaptanın lüzumu halinde ekstra bağlama, yük koruma materyaline istiflenme veya güvenlik altına alma masrafı oluşursa, bu masraflar Maliklerin hesabına yazılacaktır ve ek bağlama, yük koruma tahtasına istifleme ve güvenlik altına alma süresi demurajdan sayılmayacaktır." şeklinde açıklanmıştır. Buna göre sözleşmede yükün gemi ambarına yüklenmesinin ve boşaltılmasının maliyetinin davacı sigortalısına ait olduğu belirtilmiştir.

Yanı sıra bunun için gemiden bir ücret talep edilmeyeceği, buna karşın bu aşamada geminin ve yükün emniyeti açısından gemi kaptanının süreci yöneteceği, kaptanın tüm taleplerinin de mal sahibi tarafından karşılanacağı açık bir şekilde yazılıdır.

TTK'nın 1178. maddesinde (1) taşıyanın, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, (2) taşıyanın, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1091. maddesi"(1) Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır. (2) Kaptan, denizcilikte geçerli olan kurallar uyarınca; geminin aşırı derecede yüklenmemesine, geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmış olmasına dikkat etmek zorundadır." şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun tarzda yapılmasına nezaret etme görev ve sorumluluğu bulunmakta olup Fios kaydı bulunsa bile kaptanın nezaret görevi devam etmektedir. Eldeki davada kaptanın yükümlülüklerini yerine getirdiği davalı tarafça ortaya konulamadığından oluşan hasardan davalının sorumlu olması gerektiği kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle meydana gelen hasardan davalı taşıyanın sorumluluğunun bulunduğu, davacının ödediği tazminatı davalı taşıyana rücu edebileceği anlaşıldığından davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.