Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2015/5038 E.  ,  2016/3053 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

İstemin_Özeti : ... İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek ve 2577 sayılı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:

Dava; organik tarım desteğinden yararlandırılan davacının, yurtdışına ihraç edildikten sonra iade edilen organik kayısı numunelerinde kalıntı çıkması nedeniyle kendisine yapılan destekleme ödemelerinin geri alınarak beş yıl boyunca hiçbir destekleme programından yararlandırılmamasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Battalgazi İlçe Tahkim Komisyonu kararının iptali istemiyle

Malatya İdare Mahkemesince; yurtdışına ihraç edilen organik ürünlerin ihracattan iade edildiğinde 5262 sayılı Organik Tarım Kanunun 9. maddesi gereği analize tabi tutulamayacağından, bu yasal düzenlemeye aykırı olarak ihracattan iade olan kayısıların analize tabi tutulmak suretiyle elde edilen analiz sonucuna göre davacının destekten haksız olarak yararlandığından bahisle 2013/13 sayılı Organik Tarım Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğin 16. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Davalı idare tarafından, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek anılan Mahkeme kararının temyizen incelenip bozulması istenilmektedir. 5262 sayılı Organik Tarım Kanunun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, tüketiciye güvenilir, kaliteli ürünler sunmak üzere organik ürün ve girdilerin üretiminin geliştirilmesini sağlamak için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu;

3.maddesinde, organik ürün, organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilmiş ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürün olarak tanımlanmış;

9.maddesinde, "İhracat sertifikası olmayan organik ürün veya girdiler, organik ürün veya organik girdi adı altında ihraç edilemez. İhraç edilen fakat alıcısı tarafından iade edilen ürün ve girdiler, mahrecine iade olarak kabul edilir. Söz konusu ürünler ve girdiler, ithalatta yapılan kontrol ve belgelerden muaf olup, gümrük idareleri tarafından sadece ayniyat tespiti yapılarak, ilgili mevzuat çerçevesinde yurda girişlerine izin verilir." 11. maddesinde "Bu Kanunun uygulanmasında; yetkilendirilmiş kuruluşlar, işletmeler ve müteşebbisler ile kontrolör ve sertifikerlerin denetimi Bakanlık tarafından yapılır" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Organik Tarım Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğin 16. maddesinde, "Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. Bu destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar" düzenlemesi yer almaktadır.

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünce çıkarılan, Bitkisel Gıda ve Yemin İhracatında Sağlık Sertifikası Düzenlemesi ve İhracattan geri dönen Ürünler İçin Uygulama Talimatının "İhracattan Geri Dönen Ürünler" başlıklı 11. maddesinin 2. fıkrasında "Bilgi ve belgelerin tamamlanmasının ardından, ihracattan geri dönen ürünün ihraç edilen ürün olduğundan sonra geri dönme nedeni de dikkate alınarak ürün resmi kontrole tabi tutulur. İnsan, hayvan ve bitki sağlığı açısından tehlike oluşturacağı düşünülen veya şüpheli hallerde üründen numune alınır" hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, Malatya ili, Battalgazi ilçesi sınırlarında bulunan ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerde organik tarım ürünü üreterek 2011 ve 2012 yıllarına ait organik ürün desteğinden faydalandığı, ürettiği bu organik ürünlerden İngiltere'ye ihraç ettiği ürünlerin bir kısmının satılamaması nedeniyle iade edildiği, iade edilen ürünlerden alınan numuneler üzerinde gümrükte yapılan analizde 'dithiocarbarmate' kalıntısı tespit edildiği, ihracattan dönen kayısıların "organik" unvanı kaldırılarak ülkeye girişinin yapıldığı, durumun Mersin Tarım İl Müdürlüğünce davacının faaliyette bulunduğu Malatya iline bildirilmesi sonrasında, 2013/13 sayılı Organik Tarım Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğin 16. maddesi uyarınca, haksız yere yapılan desteklemenin ödeme tarihinden itibaren gecikme zammı ile ödenmesine ve aynı zamanda beş yıl boyunca ilgili Bakanlığın destek programından yararlandırılmamasına ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Battalgazi İlçe Tahkim Komisyonu kararının alındığı, bakılan davanın bu işlemin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, dosyadaki bilgi ve bulgulara göre davacının organik kayısı üretiminde bahçe, taşıma, işleme ve ambalajlama konularında mevzuata uygunluk sağlamak ve yükümlülüklerini yerine getirmek yönünde faaliyetler gösterdiğinin sertifikasyon kuruluşunun çeşitli zaman dilimlerinde gerçekleştirdiği denetim raporlarından anlaşıldığı, bu denetim raporları ve diğer belgelere dayalı olarak denetim ve belgelendirme şirketinin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği, kayısı numunelerinde saptanan kalıntılardan 'dithiocarbamate fungisit' olarak kullanılan bir pestisit olduğu, zirai ilaç olarak kullanımı olduğundan malın ihracatı aşamalarında kayısıya bulaşması olası olmadığı, bir ağır metal olan kurşunun (Pb) ise genellikle egzoz gazında, büyük şehirlerde gözlenen kirli havada, kurşun bazlı boyalarda ve pestisitlerde bulunduğundan buralardan toprağa, yaprağa ve meyveye bulaşabileceği, ancak, usulüne uygun olarak üretilmiş ve ambalajlanmış kayısı numunelerinin söz konusu kaynaklardan kontamine olmasının olanaklı görülmediği, kalıntı bulunmasının muhtemel sebepleri arasında, konvansiyonel kükürtlü kayısının işlenmesinden sonra temizliğin usulünce yapımamasından dolayı bulaşının/kontaminasyonun olması ihtimalinin kesin hükümlü olmamak şartı ile mümkün olduğu, böyle bir durumun vuku bulmuş olması ürünün analizinde söz konusu kalıntıların bulunmasını mümkün kılabilileceği, ancak, var olan bilgi ve belgelerlerden kusurlu temizlik yapıldığını söylemenin mümkün olmadığı, MSM Özel Kontrol Laboratuvarında 14/08/2012 tarihinde yapılan analizlerde 'dithiocarbarmate' kalıntısı saptandığı, ilgili kurum ve kuruluşlarda şahit numunenin yasal süresi içerisinde imha edilmesinden dolayı şahit numunenin bulunmaması ve davacının yapılan analiz sonuçlarına itiraz etmeyeceğini beyan etmesine bağlı olarak yapılan kalıntı analiz sonuçlarının yasal olarak doğruluğunun ve geçerliliğinin bulunduğu, yeniden yapılacak analizin (farklı kayısı örnekleri incelenecek olması nedeniyle) doğru ve kabul edilebilir olmayacağı görüş ve kanaatlerine yer verilmiştir.

Aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; organik tarım ürünü üretiminin tüm aşamalarının Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının denetim ve gözetiminde yapılacağı, ihraç edilen fakat alıcısı tarafından iade edilen ürün ve girdilerin mahrecine iade olarak kabul edileceği, söz konusu ürün ve girdilerin ithalatta yapılan kontrol ve belgelerden muaf olup, gümrük idareleri tarafından sadece ayniyat tespiti yapılarak, ilgili mevzuat çerçevesinde yurda girişlerine izin verileceği, organik tarım uygulamasında denetim makamı olan Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca da; destekleme ödemesi yaptığı tarım ürünü bakımından ihracattan dönen ürünlerden numune alınarak analize tabi tutulmasına yasal engel bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla; yurtdışına ihraç edilen organik ürünlerin ihracattan iade edildiğinde analize tabi tutulamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan; davacı tarafından üretilen kayısılar üzerinde idarece yapılan denetimler, inceleme ve analiz sonuçlarından kayısıların organik ürün vasfında bulunmadığı sonucuna ulaşılmış, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda da bu sonucu destekleyen ifadelere yer verilmiş, bu nedenle kayısıların "organik" unvanı kaldırılarak ülkeye girişi yapılmış olup, netice itibariyle artık "organik" vasfı bulunmayan ürünler bakımından davacının "organik tarım desteklemesi" almasının da mümkün bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda; organik tarım desteğinden yararlandırılan davacının, yurtdışına ihraç edildikten sonra iade edilen organik kayısı numunelerinde kalıntı çıkması nedeniyle kendisine yapılan destekleme ödemelerinin geri alınarak beş yıl boyunca hiçbir destekleme programından yararlandırılmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi uyarınca temyiz isteminin kabulü ile, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine 06/06/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.