DANISTAYKARAR

13.Daire         2005/1658 E.  ,  2005/5950 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

Davanın Özeti: 03.01.2004 tarih ve 25335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 29.12.2003 tarih ve 2003/6668 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, 5. maddesinin (a) fıkrasında yer alan taahhütname koşulunun, 6. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, Karar ekinde yer alan taahhütnamenin ve davacının, ... Bankası'nda (Banka) bulunan mevduat hesabında yer alan tutarın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (FON) yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ve 5021 sayılı Kanun'un Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için ... Mahkemesi'ne başvurulması, mevduat tutarının, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

Başbakanlık'ın Savunmasının Özeti: Dava süresi içinde açılmamış ise bu yönden davanın reddine karar verilmesi, davacının durumu Bakanlar Kurulu kararı'na uygun ise mevduat idare tarafından ödeneceğinden davanın konusunun kalmadığı, gerçekleşmiş bir zararı bulunmadığı, esas yönünden ise Türkiye İmar Bankası ile ilgili olarak idarenin kendisine yüklenen denetim ve gözetim yetkisini kullanarak hareket ettiği, Bakanlar Kurulu kararı'nın hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) Savunmasının Özeti : 4969 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinin 1. fıkrası ile mevduat hesaplarının ayrı bir tüzel kişiliğe sahip Fon'ca ödeneceği belirtildiğinden hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği, denetim ve gözetim görevinin yerine getirilmediği iddiasının gerçeklerle bağdaşmadığı, 5021 sayılı Yasanın davada uygulanacak norm olmaması nedeniyle ... Mahkemesi'ne başvurulması isteminin dayanağı bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun (FON) Savunmasının Özeti: 5020 sayılı Yasa uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde ... İdare Mahkemesi yetkili bulunduğundan davanın yetki yönünden reddi gerektiği, Fon tarafından kanunlar ve Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde ödeme yapılması zorunlu olduğundan husumet yöneltilemeyeceği, davacının hesabının dava dışı ... Ltd. nezdinde değerlendirilmekte iken, Bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırılmasından önce devlet güvencesinden yararlanmak amacıyla kaydî-fiktif olarak havale edilmiş gösterilerek dava konusu hesabın açıldığı, hesabın off-shore olarak değerlendirildiği dönemde sigorta pirimi kesilmediğinden mudinin hiçbir katkı sağlamadığı sistemden parasını talep edemeyeceği, davacının hesabını Fon'ca sağlanan mevduat güvencesi kapsamına almak amacıyla Bankanın yurt içi hesabına aktardığı, Fon açısından iptali talep edilebilecek bir idari işlem bulunmadığı, Fon ile Bankanın ayrı tüzel kişilikler olduğu, iddialarını tüzel kişiliği devam eden Banka aleyhine ileri sürebileceği, 5021 sayılı Yasa'nın Anayasa'ya uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü; Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi:

Dava, 03.01.2004 tarih ve 25335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 29.12.2003 tarih ve 2003/6668 sayılı Bakanlar Kurulu kararı'nın 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, 5. maddesinin (a) fıkrasında yer alan taahhütname koşulunun, 6. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, Karar ekinde yer alan taahhütnamenin iptali ile davacının Banka'da bulunan mevduat hesabındaki tutarın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvuruların zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali, 5021 sayılı Kanun'un Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için ... Mahkemesi'ne başvurulması, ... YTL mevduat tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının ... (...) bankasında hesap açtırdığı, daha sonra bu hesabını mevduat hesabına dönüştürdüğü ve uyuşmazlığın bu konudan doğduğu, dolayısıyla davacının hukukunu etkileyen kuralın Bakanlar Kurulu kararının 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinde yer alan kural olduğu anlaşıldığından, anılan kural dışında kalan Bakanlar Kurulu kararının diğer maddelerinin iptali isteminde davacının hukuki yararı bulunmamaktadır.

27.12.2003 tarih ve 25329 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5021 sayılı "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bankalar Kanunu Hükümlerine İstinaden Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme İzni Kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketi Hakkında Tesis Edilecek Bazı İşlemler Hakkında" Kanun'un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasıyla; "18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 14 üncü maddesinin (3) numaralı fıkrası veya (5) numaralı fıkrasının (a) bendinin (aa) alt bendi uyarınca bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bankalarda bulunan tasarruf mevduatı sigortası kapsamındaki tasarruf mevduatı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ödenir. Mevduat tutarlarına bağlı olarak defaten veya taksitler halinde ödeme, taksitler halinde ödemede faiz uygulanması durumunda esas alınacak faiz oranları, ödemelerle ilgili olarak mudiler ve hak sahiplerinden alınacak taahhütnamelerde yer alacak hususlar ile ödemelere ilişkin diğer hususlar Hazine Müsteşarlığı ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun müşterek önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir." hükmü getirilmiştir.

Maddenin son paragrafında yer alan kuralla, kıyı bankalarında hesap açtıran, ancak Türkiye'deki bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten itibaren geriye doğru bir ay içinde bu hesaplardaki paraların karşılıkları muhabir banka ya da bir başka banka aracılığıyla Türkiye'deki bankada karşılıksız olarak açılan mevduat hesaplarının Fon tarafından ödenmeyeceği belirtilerek kıyı bankalarındaki hesaplar Kanun kapsamı dışında bırakılmıştı. Bu kural, 23.06.2005 tarih ve 25854 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ... tarih, E: ..., K: ... sayılı ... Mahkemesi kararıyla, BDDK'nun bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten geriye doğru bir ay içinde kıyı bankalarındaki hesaplarında bulunan mevduatı, bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bankaların yurt içi kayıtlarına muhabir banka veya diğer bankalarca karşılığı nakden ödenmeksizin aktarılan mevduat sahiplerinin, söz konusu mevduatlarının Türkiye'deki muhatabı olduğu bankaya ödenip ödenmediğini takip etme zorunluluklarının bulunmadığı, muvazaalı olduğu Fon tarafından tespit edilen hesaplar için Fon'ca herhangi bir ödeme yapılmayacağı, bu konuda uyuşmazlık çıkması durumunda da konunun yargı organlarınca karara bağlanacağının kuşkusuz olduğu, bu nedenlerle, mudinin bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten geriye doğru bir ay içinde karşılığı ödenmeksizin aktarılan hesaplarının Fon'ca ödenmeyeceğinin kurala bağlanmasının hukuk devletinde kuralların sonuçlarının öngörülebilir olmasını gerektiren hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmadığı, kıyı bankalarındaki hesaplarından bankacılık işlemi yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bankaların yurt içi kayıtlarına karşılığı nakden ödenmeksizin aktarılan mevduat sahipleriyle aynı bankanın diğer mevduat sahipleri arasında Fon'dan yararlanma açısından bir fark bulunmadığından, bunlar arasında muvazaalı durumlar dışında ayırım yapılması eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu gerekçeleriyle, Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 8.07.2005 günlü E:2005/3760, K:205/3421 sayılı kararıyla da, 5021 sayılı Yasanın verdiği yetki uyarınca ve Yasa hükmüne koşut olarak Bakanlar Kurulunca düzenlenen dava konusu kararın 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinde yer alan, "Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun Bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznini kaldırdığı tarihten geriye doğru bir ay içinde (3.6.2003 tarihi dahil) kıyı bankalarındaki hesapları Fon'ca sağlanan mevduat güvencesi kapsamına almak amacına matuf olarak Bankanın yurt içi kayıtlarına muhabir bankaca karşılığı nakden veya Bankanın dışındaki bir başka banka aracılığıyla ödenmeksizin aktarıldığı tespit edilen hesaplar" kuralı, dayanağı Yasa kuralının ...Mahkemesince iptal edilmesi sonucunda hukuki geçerliğini yitirdiği gerekçesiyle iptal edilmiştir. Bu durumda, davacının Bakanlar Kurulu kararının 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. Davacının, kıyı bankasındaki hesabından mevduat hesabına dönüştürülen tutarının ödenmesi istemine gelince:

Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü tutulmuştur. Buna göre, idarenin hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanmış bir işlemi sonucunda bir hakkın ihlâline neden olması durumunda sorumlu tutulması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Bu bağlamda, davacının kıyı bankasındaki hesabının, Banka'nın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırılmasından önce, Bankanın yurt içi hesabına aktarılarak mevduat hesabına dönüştürüldüğünün dosyada bulunan mevduat cüzdanı örneğinden anlaşılması ve bu işlemin muvazaalı olduğunun idarece kanıtlanamaması nedeniyle davacının zararının mevduat hesabındaki tutar karşılığı, iptal edilen düzenleyici işlemi tesis eden Bakanlar Kurulu'nu temsilen Başbakanlık ve yasal düzenleme uyarınca tasarruf mevduatını ödemekle yükümlü bulunan Fon tarafından tazmin edilmesi gerekmektedir. Davacının mevduat hesabı tutarının faiziyle birlikte ödenmesi isteminin cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin davalı idareler işlemleri hakkında ise, davacının mevduat hesabından kaynaklanan zararı tazmin edileceğinden karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın, Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendi ile davacının mevduat hesabındaki tutarın ödenmesi isteminin zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali istemine ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Bakanlar Kurulu kararının diğer maddelerinin iptali istemine ilişkin kısmının reddine, davacının tazminat isteminin kabulüyle mevduat hesabındaki ... YTL'nın Başbakanlık ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından davanın açıldığı, 08.01.2004 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin faiz isteminin reddine, hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan ... YTL nispî karar harcından peşin yatırılan ... YTL düşüldükten sonra kalan ... YTL nispî karar harcının davacıya tamamlatılmasına, aşağıda dökümü yapılan ... YTL yargılama giderlerinin haklılık oranı dikkate alınarak ... YTL'sının davacı üzerinde bırakılmasına, geriye kalan ... YTL'sı ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... YTL avukatlık ücretinin Başbakanlık ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'ndan alınarak davacı vekiline verilmesine, davanın reddedilen kısmı nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... YTL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelerden Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu vekiline verilmesine, davacının, mevduat tutarının faiziyle ödenmesi isteminin zımnen reddine ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu vekili için avukatlık ücretine hükmedilmemesine, artan posta ücretinin istemi halinde davacıya iadesine, 14.12.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.