5.Daire         1996/1542 E.  ,  1998/2383 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

Davanın Özeti: ... Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğünde görev yapan ve bakmakla yükümlü olduğu eşi insüline bağımlı diapetes mellitus (şeker hastası) olan davacı, 17.4.1996 günlü, 22614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Tedavi Yardımına ilişkin 1996 Mali Yılı 8 Seri Nolu Bütçe Uygulama Talimatında ödenmesi gereken tedavi yardımları listesinde kan şekeri ölçüm cihazı ve çubuklarına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin; şeker hastasının alacağı insülin miktarını ayarlayabilmek için kan şekeri ölçüm çubuklarını kullanmak zorunda olduğunu, bu malzemelerin tedavi edici nitelikli olmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, kullanılması gerektiği sağlık raporunda belirtilen ve hayati önemi haiz olan bu malzemelerin bedellerinin verilmemesinin kanuna aykırılık teşkil ettiğini ileri sürerek iptalini ve kan şekeri ölçüm cihazları için dava tarihinden itibaren yapacağı harcamaların ödenmesine hükmedilmesini istemektedir.

Savunmanın Özeti: 657 sayılı Kanunun 209. maddesinde tedavi giderlerinin ödenmesinin öngörüldüğü, kan şekeri ölçüm cihazlarının ise tedavi edici niteliğinin bulunmadığı, bir ölçüm aleti olduğu, bu malzemelerin protez ve ortez niteliğinde de olmaması nedeniyle protez ve ortezler listesi içinde de yer alamayacağı, 1996 Mali Yılı Bütçe Kanununu ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesiyle bütçe ve harcamalar konusunda Maliye Bakanlığına tanınan yetki çerçevesinde ülkenin ekonomik şartları da dikkate alınarak ithal edilen ve bütçeye önemli yük getirecek olan bu malzemelerin bedellerinin ödenmemesi yönünde düzenleme yapıldığı, kaldı ki, sözkonusu ölçümlerin hastanelerde belli aralıklarla yapılarak takip edildiği, hastanın kendi kendine yaptığı ölçümün yeterli olmadığı, yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği yolundadır.

Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesince duruşma için önceden belli edilen 21.10.1998 günü davacı ve Maliye Bakanlığını temsilen Hukuk Müşaviri ...'ın geldikleri görülerek Danıştay Savcısı ... hazır olduğu halde açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne göre söz verilip dinlendikten ve savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi. Dosyadaki tüm bilgi ve belgeler de incelenerek işin gereği düşünüldü: ... Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğünde görev yapan ve bakmakla yükümlü olduğu eşi insüline bağımlı diapetes mellitus (şeker hastası) olan davacı, 17.4.1996 günlü, 22614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Tedavi Yardımına ilişkin 1996 Mali Yılı 8 Seri Nolu Bütçe Uygulama Talimatında ödenmesi gereken tedavi yardımları listesinde kan şekeri ölçüm cihazı ve çubuklarına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptalini ve kan şekeri ölçüm cihazları için dava tarihinden itibaren yapacağı harcamaların ödenmesine hükmedilmesini istemektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Tedavi Yardımı" başlığını taşıyan değişik 209. maddesinin 1. fıkrasında "Devlet memurları ile eşlerinin veya bakmakla yükümlü oldukları ana, baba ve çocuklarının hastalanmaları halinde, evlerinde veya resmi veya özel sağlık kurumlarında ayakta veya yatarak tedavileri kurumlarınca sağlanır. Ancak tedavi giderleri ve yol masraflarının ödenebilmesi için, tedaviye resmi tabip raporu ile lüzum gösterilmesi şarttır." hükmü öngörülmüş;

210.maddesinin 2. fıkrasında da, 209. madde... hükümlerinin Maliye ve Sağlık Bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmeliğe göre uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan 1996 Mali Yılı Bütçe Kanununun 13. maddesinde, Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri dahil) genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle döner sermayeli kuruluşlara ait tedavi kurumlarında yapılan tedavilerine ait ücretlerin Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınaca tesbit edilecek miktarlar ve esaslar çerçevesinde ödeneceği belirtilmiş, Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesinde de, kamu harcamalarında tasarruf sağlanması, tutarlı, etkili ve dengeli bir bütçe politikasının yürütülmesi amacıyla kamu istihdam politikası ve giderlerle ilgili kanun, tüzük, kararname ve yönetmeliklerin uygulanmasını düzenlemek,.... yürürlükte bulunan mevzuatın mali hükümlerinin uygulanmasını yönlendirmek, bu konuda ortaya çıkacak her türlü meseleyi çözmek ve tereddütleri gidermek konusunda Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. 657 sayılı Kanunun 210/2. maddesi uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Tedavi Yardımı ve Cenaze Giderleri Yönetmeliğinin Değişik Ek 1. maddesinde de; bu Yönetmelikte öngörülen yurtiçi ve yurtdışı tüm tedavi ücretlerini ve işitme cihazı, tekerlekli sandalye, gözlük, suni aza, organ protezi, diş tedavisi ve protez gibi cihaz ücretlerini kapsayacak şekilde gerekli sınırlamaların konması, günün şartlarına göre her iki yılda bir ve dengeli bir şekilde birim fiyatlarının saptanması, Maliye, Milli Savunma, Dışişleri ve Sağlık Bakanlıklarınca müştereken yapılır, hükmü öngörülmüştür.

Kanunların uygulanmasını göstermek üzere çıkartılan tüzük, yönetmelik, talimatname gibi yazılı hukuk kurallarının dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı düzenlemeler içeremeyecekleri idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. 657 sayılı Kanunun 209. maddesinde Devlet memurlarının tedavi giderlerinin ödenmesi konusunda tedaviye resmi tabip raporuyla lüzum gösterilmesi gerektiği dışında başkaca bir koşul ya da sınırlamaya yer verilmemiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleriyle tedavi giderleri konusunda Maliye Bakanlığına tanınan düzenleme yetkisinin ise çeşitli cihazların ücret ve niteliklerinde zaman içinde oluşacak deşikliklere uyum sağlanması, gözlük çerçevesi gibi bir kısım alımlarda gereksiz ve lüks tüketimin önlenmesi, uygulamada doğabilecek tereddütleri gidererek, uygulama birliğinin temin edilmesi gibi usulü konularla sınırlı olduğu açık olup, Maliye Bakanlığına 657 sayılı Kanunun anılan 209. maddesinde öngörülen tedavi giderlerinin ödenmesini kısıtlayıcı bir yetki tanınmamıştır.

Dosyada bulunan ve 1996 Mali Yılı Bütçe Uygulama talimatına esas olmak üzere diyabetli hastaların tedavi giderlerinin karşılanması hususunda alınan 30.11.1995 günlü Ulasal Diyabet Danışma Kurulu toplantı tutanağında; iyi takip edilmeyen ve tedavisi aksatılan diyabetik hastalarda organ bozukluklarının daha yüksek oranda görüldüğü, bu şekilde oluşan organ bozukluğu tedavisinin ise insülin ve şeker ölçüm çubuklarına ait masrafa nazaran çok yüksek olduğu, bu tür hastalara insülin ve şeker ölçüm çubuklarıyla iyi tedavi ve iyi izlem olanağı sunulmasının çok daha ekonomik olduğu ifade edilerek insülin kullanan diyabetik hastaların ayakta ve meskende tedavileri sırasında sağlık kurulu raporu ile tevsik edilmek şartıyla katkı payı alınmaksızın, kan şekeri ölçüm cihazı ve stribler'in ödenmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.

Anılan Ulusal Diyabet Danışma Kurulu kararından da görüldüğü üzere insüline bağlı diabetes mellitus (şeker hastası) olan kişilerin ayakta ya da meskende tedavilerinde kan şekeri ölçüm cihazı ve çubuklarını kullanmalarının hastalıklarının iyi tedavisi ve izlemi açısından gerekli olduğu ve bu nedenle anılan cihaz ve çubukların tedavi işleminin bir parçası durumunda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Belirtilen hukuki durum karşısında, diyabetli hastaların kullanmak zorunda oldukları kan şekeri ölçüm cihazı ve çubuklarının 657 sayılı Kanunun anılan 209. maddesi kapsamında yer alan tedavi giderleri içinde kabul edilmesi gerekmekte olup, bu duruma göre esasen bu cihaz ve çubuk bedellerinin ödenmesi için bu hususa Bütçe Uygulama Talimatında yer verilmesi şartı gerekmemekle birlikte uygulamada oluşabilecek tereddüt ve farklı uygulamalara neden olunmaması bakımından sözkonusu cihaz ve çubuklara Tilamata ekli ödenmesi gerekli tedavi giderlerine ilişkin araç-gereç ve malzemeler içinde yer verilmemesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Herne kadar davacı, dava tarihinden sonra kan şekeri ölçüm cihazı için yapacağı masrafların ödenmesine hükmedilmesini de istemekte ise de, henüz gerçekleşmemiş bir masrafa ilişkin olan ileriye dönük bu talep hakkında bu aşamada bir karara yer bulunmamaktadır. Ancak, davacının dava tarihinden sonra resmi tabip raporuna dayalı olarak bu konuda yapacağı masrafların ödenmemesi durumunda ayrıca dava açabileceği de açık bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Tedavi Giderine ilişkin 1996 Mali Yılı 8 Seri Nolu Bütçe Uygulama Talimatında ödenmesi gereken araç-gereç ve malzemeler içinde kan şekeri ölçüm cihazı ve çubuklarına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptaline, davacının dava tarihinden sonra yapacağı şeker ölçüm cihaz ve çubuklarına ilişkin masrafların tazmini talebi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına, aşağıda dökümü gösterilen ...- lira yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, eksik yatırılan ...- lira posta pulu ücretinin davacıya tamamlattırılmasına, 21.10.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi.