16. Hukuk Dairesi

22.10.2020 KALDIRILMASINA ISTINAFHUKUK HUKUK Ticaret Hukuku 7155 sayılı Kanun ile TTK'ya eklenen 5/A madde uyarınca, Kanunu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 6102 sayılı TTK''nin 5. maddesine eklenen 5/A maddesi de arabuluculuğa tabi ticari davaların bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davaları olarak tanımlanacağı, bu nedenle, bu davalarda türü itibariyle arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olduğu, buna göre dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olmasının 7155 sayılı Kanunu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 6100 sayılı HMK'nin 114/(2) ve 115. maddelerine göre dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar verilmiştir.Söz konusu kararı davacı vekili istinaf etmiş olup, istinaf dilekçesinde özetle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07/12/2011 tarih, 2011/13-576 E.-2011/747 K.sayılı ilamında; gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı davanın, menfi tespit davası olarak adlandırıldığını, İİK 72.maddesine göre, borçlunun, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabileceğini, bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibinin iptal edileceğini ve borcu ödemekten kurtulacağını, borçlunun borcunu icra dairesine ödemesinden sonra, artık menfi tespit davası açılamayacağını, işbu davanın icra takibinden önce açılmış menfi tespit davası olduğunu, TTK'nın 5/A maddesine göre, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğunu, davanın konusunun, dava dilekçesindeki talep sonucu esas alınarak belirleneceğini, talep sonucu bir para alacağının tahsili veya tazminat olduğu durumlarda, arabulucuya başvuru yapılmış olmasının dava şartı olduğunu, menfi tespit davalarında, bir miktar alacağın tahsili talebi olmadığını, yani ticari dava niteliğindeki menfi tespit davalarının açılabilmesi için arabulucuya başvuru zorunluluğu bulunmadığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesini istemiştir.Dava hukuki niteliği itibariyle, İİK'nın 72. maddesi uyarınca, borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.Öncelikle, menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit davası İcra ve İflas Kanunu 7155 sayılı Kanun 6100 sayılı HMK'nın 137, 138 ve 140. maddedeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtildiği, bu hükümler her aşamada dava şartlarının incelenebileceğine dair 115. madde düzenlemesine inceleme zamanı bakımından en erken zaman olarak sınır çizen bir düzenleme olmayıp incelemenin en geç ne zaman yapılması gerektiğini gösterdiği, 6100 sayılı HMK.nın 30. maddesine göre, Hakimin gereksiz masraf yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu, 6100 sayılı HMK.nın 138. madde ile öncelikle dava şartları ile ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verileceğinin hükme bağlandığı, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 6102 sayılı Kanun 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu HMK md.353/1 K6325 md.115 K7155 md.20 İİK md.72 K6325 md.1 K6325 md.140 HMK md.114/2 HMK md.137 HMK md.115 K6325 md.5 K6100 md.30 K6100 md.138 TTK md.5 K6102 md.4 HMK md.353 HMK md.114