16. Hukuk Dairesi

03.12.2021 REDDİNE ISTINAFHUKUK HUKUK Tüketici Hukuku 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Hükümsüzlük Halleri” başlıklı 43/a maddesindeki düzenlemeyle tescil edilen tasarımın 554 sayılı KHK’nın 5. – 10. maddelerinde belirtilen koruma şartlarına sahip olmaması halinde başvuru üzerine yetkili mahkeme tarafından tescilli tasarımın hükümsüz sayılacağı yasa koyucu tarafından kaleme alındığını, 554 sayılı KHK’nın 5. maddesinde yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların belge verilerek korunacağı belirtildikten sonra, 6. maddede “yeniliğin” ve 7. maddede ise “ayırt ediciliğin” ayrıntılarının düzenlendiğini, dolayısıyla, bu hükümler kapsamında ancak yeni ve ayırt edici özellikteki tasarımların hukuken korunabileceğini, 554 sayılı KHK’nın 6/1 maddesinde, “yenilik” kavramı açısından dünyada yenilik (mutlak yenilik) ölçütünün esas alındığını, buna göre, tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa söz konusu tasarımın yeni kabul edileceğini, tasarımın yeniliğini belirlemede, tasarımın insan bilgi veya tecrübe hazinesine yaptığı katkının büyüklüğü ve niteliği önem arz edeceğini, ayrıca tasarımların sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edileceğini, 554 sayılı KHK’da “ayırt edicilik” kavramının tespitinde, tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yarattığı etkinin ölçüt olarak alındığını, buna göre, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcıda oluşturduğu genel izlenim ile diğer tasarımların böyle bir kullanıcıda oluşturduğu genel izlenim arasında belirgin bir farklılık varsa, söz konusu tasarımın ayırt edici nitelikte sayılacağını, burada, ayırt edici nitelik açısından kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok, ortak özelliklerine ağırlık verildiğini, ancak her koşulda, bilgilenmiş kullanıcı açısından ayırt edicilik değerlendirilirken ürünün tümü üzerindeki etkinin dikkate alındığını, nitekim; yerleşik Yargıtay kararları ve doktrin görüşleri ile de sabit olduğu üzere, yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşımayan endüstriyel tasarımlar tescil edilemez; tescil edilse dahi talep halinde hükümsüzlüklerine karar verilmesi gerektiğini, bu hususta; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de E. 2011/15463, K. 2013/8 ve 2.1.2013 tarihli emsal kararında da yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını barındırmayan ve karşılaştırmaya konu tasarımla arasındaki benzerliklerin teknik zorunluluklardan kaynaklanmadığı anlaşılan tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini isabetli olarak belirtmiş ve aynı kanaatteki yerel mahkeme kararını onadığını (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E. 2011/15463, K. 2013/8 ve 2.1.2013 tarihli emsal kararı) belirterek, ilk olarak müvekkili tarafından üretilip satışa sunulan, tüketici nezdinde de beğenilirliği ve yaygın tanınırlığı olan şişenin birebir aynısının, hiçbir yenilik ve ayırt edici özellik bulundurmaksızın davalı tarafından TPE nezdinde tescil edilmiş olması haksız ve hukuka aykırı olup müvekkilinin bu sebeple uğradığı mevcut ve muhtemel zararlarının giderilmesine ilişkin maddi-manevi tazminat ve sebepsiz zenginleşme talepleri saklı kalmak kaydıyla, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Hükümsüzlük Halleri” başlıklı 43/a maddesi uyarınca, davalının tescil ettirdiği 2015/03904 no’lu tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine ve işbu kararın ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili; müvekkili şirketin tasarımlarının ayırt edicilik ve yenilik kriterlerini sağladığını, müvekkilinin 2015/03904 sayılı tasarım belgesine konu tasarımlarının konusunun şişe olduğunu, bahse konu tasarımın 2011 yılında üretildiği iddia edilmekte ise de; 2013 yılında bahse konu şişeye ilişkin olarak dava dışı şirkete ürünün satılıp faturalandığını iddia ettiğini, bu konuda 29/01/2013 tarihli teknik çizim ve 30/01/2013 tarihli faturanın davacı tarafından delil olarak sunulduğu, bu belgelerin hukuki bir kıymetinin bulunmadığı, zira 30/01/2013 tarihli faturanın sipariş tarihi olarak 21....2012 gösterildiğini, faturanın konu edildiği iddia edilen tasarıma ilişkin teknik çizime ise 29/01/2013 tarihinin atıldığını, anılan belgeler çerçevesinde dava dışı şirketin davacı şirketin ürün gamında olmayan herhangi bir çizimi de bulunmayan bir ürüne ilişkin sipariş verdiğini, dolayısıyla bu hususun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının beyanlarının çelişki içerdiğini, 29/01/2013 tarihli teknik çizimin gerçekten anılan tarihte atılıp atılmadığının hukuken tartışmalı olduğu gibi söz konusu faturaların da dava konusu endüstriyel tasarıma ilişkin olarak düzenlendiğinin hukuken kabulünün mümkün olmadığını, müvekkilinin tasarımlarının ayırt edicilik niteliğine sahip olup davacının dayanak tasarımlarından belirgin farklılıklar içerdiğini bildirerek davanın reddini istemiştir. Mahkemesince toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporlarına göre; " dava konusu uyuşmazlığın şişe tasarımından kaynaklandığı, tasarımcının seçenek özgürlüğünün kısıtlı olduğu, davalının tescilli tasarımı ile davacının tescilsiz tasarımının benzer olduğu, benzerlik karşılaştırmasının tescil belgesi üzerinden yapılacağı, tasarım tescilinde zorunlu olmayan tarifname üzerinden benzerlik karşılaştırması yapılmasının usule uygun olmadığı, davalının tasarım tarifnamesindeki tarifin bugüne kadar üretilmiş en anonim şişeyi tanımladığı, yenilik ve ayırt edicilik yönünden bir tanımlama getirmediği, davacı tarafın 10/08/2011 tarihli ... web sitesinde yayınlanan yazı ve 22/07/2011 tarihli youtube web sitesinde bulunan video gözetildiğinde davacının tescilsiz tasarımının davalının tescilli tasarımı ile benzer olduğu ve davalının tasarım tescilinden 3 yıl 10 ay önce kamuya sunulduğu, bilirkişi raporundaki bilişimci bilirkişinin içeriklerin değiştirilmediğine yönelik tespitinin de dikkate alınması gerektiği " gerekçeleriyle davanın ilan talebi dışında kabulüne, davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... başvuru numarası ile tescilli şişe tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hüküm kesinleştiğinde kesinleşme şerhli karar örneğinin TPMK'ya gönderilmesine, hükmün ilanı talebinin reddine karar verilmiş, karar davalı vekili ve feri müdahil vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı vekili istinafında; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemenin 11/12/2017 tarihli raporu esas almakla birlikte bu rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, raporda davalı tasarımı ile davaya mesnet tasarımın ağız kısmının farklılaştığı kabul edilmesine rağmen taban kısmına dair inceleme yapılmadığını, kaldı ki, 18/09/2017 tarihli raporda seçenek özgürlüğünün oldukça dar olduğu şişe tasarımı alanında müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını barındırdığının açık bir şekilde ifade edildiğini, mahkemenin davacının sunduğu sonradan oluşturulma ihtimali bulunan evraklar ile faturayı haklı olarak dikkate almadığı halde güvenilirliği konusunda ciddi şüpheler uyandıran bir kaç internet sayfasını hükme esas almasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının ilan talebinin reddine rağmen müvekkili yararına avukatlık ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, hükme esas alınan raporun kendisi içinde çelişkili olduğunu, seçenek özgürlüğünün derecesinin dikkate alınması gerektiğini, yine tasarımlar arasındaki farklılıklar değerlendirilirken bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenime bakılması gerektiğini, tasarımda kullanılan bazı unsurların kamuya arz edilmiş olmasının tasarımın diğer unsurlarının görmezden gelinmesi ve tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı anlamına gelmeyeceğini, müvekkiline ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşıdığını, mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunun daha önce alınan 18/09/2017 ve 03/02/2017 tarihli raporlar arasındaki çelişkiyi gidermesi gerektiğini, ancak bu konunun dikkate alınmadığını, dolayısıyla çelişkinin giderilmediğini, 18/09/2017 tarihli raporda müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşıdığının belirtildiğini, 11/12/2017 tarihli raporda ise bu farklılıkların tamamen ele alınmadığını, sadece şişe tasarımının ağız bölmesindeki açık tasarım farklılığının değerlendirilerek konunun geçiştirildiğini, oysa her iki şişe arasındaki tek farklılığın ağız bölmesi olduğu kabul edilse bile şişelerin farklı yöntemler ile açılması ve açıldığında ağız kısmının tamamen farklı tasarlanmış olmasının müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdığının gösterilmesi açısından yeterli olduğunu, bütün yargılamanın salt internet üzerinde yapılan bir kaç reklam incelemesine dayalı olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosyada davanın kabulüne dayanak oluşturacak delil ve belge bulunmadığını, internet sitelerinin güvenirliliğinin kuşkulu olduğunu, bu konudaki itirazlarına rağmen herhangi bir inceleme yapılmadığını, dava kısmen reddedildiği halde lehlerine vekalet ücretine hükmedilmediğini bildirmiştir. Feri Müdahil vekili istinafında; 18/09/2017 tarihli rapora ilişkin beyanlarını sunduklarını, bu görsellerin müvekkili şirketin ... ismiyle satışa arz edilen içeceğin piyasaya sunulmasından ibaret olup videoda yer alan görsellerde şişe tasarımına değil müvekkilinin markasına dikkat çekildiğini, 03/02/2017 tarihli raporda atıf yapılan web sitesindeki görselin yenilik ve ayırt ediciliği giderici özelliğinin bulunmadığını, somut olayda yenilik kriterinden ziyade ayırt edicilik unsurunun olup olmadığının incelenmesi gerektiğini, 18/09/2017 tarihli raporda tespit edildiği üzere davalının tasarımının ayırt edicilik unsurunu taşıdığından tescilinin hukuka uygun olduğunu, davacının sunduğu teknik resim ve faturanın delil olarak kabul edilemeyeceğinin tüm bilirkişi raporlarında açıkça tespit edildiğini, buna göre davanın reddi gerektiğini bildirmiştir. TPE tarafından mahkemeye gönderilen 08/03/2016 tarihli cevabi yazıda dava konusu tasarım tescil dosyasının onaylı suretlerinin gönderildiği, tasarımın şişe tasarımı olduğu, tasarımın tescil edildiği ve 01/07/2015 tarihli bültende yayınlandığı, 6 aylık itiraz süresi içinde itirazda bulunulmadığı takdirde tasarım tescilinin kesinlik kazanacağının bildirildiği görülmüştür. Yargılama sırasında alınan 03/02/2017 tarihli bilirkişi raporunda; "davalı ...'ne ait ... no'lu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki tasarımın başvuru tarihi olan 22.05.2015 tarihinden evvel kamuya sunulduğu; bu sebeple, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın “yenilik” ve “ayırt edicilik” kriterlerini ihtiva etmediği" yolunda görüş bildirildiği görülmüştür. Yargılama sırasında alınan 18/09/2017 tarihli bilirkişi raporunda; "... numaralı endüstriyel tasarımın davalı adına tescilli olduğuna, 10.08.2011 tarihinde www...com.tr web adresinde yayınlanmış haber içeriğinin değiştiğine/güncellendiğine (update) dair bir bilginin yer almadığına, 09.07.2013 tarihinde www.youtube.com web adresinde yayınlanan ve video adresinin kök raporda yazan adres ile aynı olduğu, incelemeye özetle davaya konu adreste yer alan videonun değiştirilmediği ya da silinip tekrar yüklenmediğine, davalı ... A.Ş. firmasına ait ... numaralı endüstriyel tasarımın, davacının davaya mesnet sunduğu tasarımlardan farklı olması sonucu 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu K554 md.5 K6100 md.1 K554 md.10 K554 md.6/1 HMK md.353