8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Davalı ... vekili asıl davada cevap dilekçesinde özetle, öncelikle usule ilişkin itirazlarında huzurdaki dava açılmadan önce davacının .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... Esas sayılı davanın 22.06.2020 tarihli duruşmasında davacı tarafa istirdat davası açılması için 2 haftalık süre verilmiş olduğunu ancak davacının anılan süreden sonra 22.07.2020 tarihinde huzurdaki davayı açmış olduğunu bu itibarla davacı tarafın süresinde davayı açmadığını, her ne kadar davacı taraf huzurdaki davayı açma öncesinde arabuluculuğa başvurmuş bulunsa da huzurdaki çek istirdadı davasının zorunlu arabuluculuğa tabi bulunmadığını ve dava şartı olmadığını; davacı taraf somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çeklerin nasıl zayi olduğu hakkında bir açıklamada bulunmadığını, davacı tarafın dava dilekçesinde talebinin dayanağı bulunan vakaları tek tek, açık ve somut olarak göstermek ve her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğini somut olarak belirtmek zorunda olduğunu, oysa davacının dava dilekçesinin bu hususları içermediğini, esasa ilişkin savunmalarında da; davacı tarafın öncelikle dava konusu çeklerin rızası hilafına elinden çıktığını kesin ve inandırıcı delillerle ispatlamak zorunda bulunduğunu, huzurdaki davanın TTK 792. Maddesine göre açılan istirdat istemi olduğunu, nitekim Yüksek Mahkeme Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri içtihatlarının bu yönde bulunduğunu, davacı tarafın zayi olan çekin istirdadı nedeniyle iş bu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, bu yönde İstanbul BAM 13. H.D. 28.02.2018 tarih 2017/856 E. ve 2018/59 K. sayılı kararının mevcut olduğunu, dava konusu çeklerin kayıp mı bulunduğu yoksa çalındığının bile belirli olmadığını, iptal davasının ikame tarihi olan 24.07.2019 tarihinden huzurdaki davanın ikame edildiği 22.07.2020 tarihine kadar geçen sürede bu iddianın somutlaştırılmamış olmasının da şüphe uyandırdığını, davacı tarafın imzasını inkâr etmediği gibi dava konusu çekleri ciro ederek muhafaza ctmesinin ticari teamüllere aykırı bulunduğunu, davacı tarafın dava konusu çekleri tedavüle sokmasına rağmen bu gerçeği gizleyerek, rızası hilafına elinden çıktığından bahisle gerçek dışı iddialarda bulunarak açıkça MK'da tanımlanan dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, faktoring şirketinin dava konusu çekleri diğer davalıdan faktoring özleşmesi kapsamında iktisap ettiğini ve iyiniyetli olduğunu, kötüniyetli ve ağır kusurlu olduklarının ispat edilmesi gerektiğini, diğer davalıyla imzalanmış bulunan faktoring sözleşmesi, müşteri kabul beyanı, kefil kabul beyanı, aydınlatma metni, imza sirküleri, alacak bildirimi formu, ödeme araçları tevdi bordrosu ve ön ödeme talimatı, diğer davalı ... tarafından düzenlenen 23528 sayılı 88.997.76 TL'lık fatura bulunduğunu ve bu delilleri dava dilekçesi ekinde ibraz ettiklerini, kaldı ki davacı tarafın dava dilekçesinde kendilerinin kötüniyetli bulunduğu yönünde bir iddiada bulunmadığını, bu aşamadan sonra davacı tarafın iddiasını değiştirmesine ve genişletmesine muvafakatlerinin bulunmadıklarını, şirketin çeki iktisabında kusuru bulunmadığını, diğer davalı şirketin tanzim ettiği faturanın merkezi kayıt sistemine kayıtlı olup görselinin ekte sunduklarını, ayrıca mahkemenizce gerekli görülmesi halinde ilgili kuruma müzekkere yazılarak faturanın kayıtlı olup olmadığının mahkememizce sorulmasını, istihbarat çalışması doğrultusunda şirket elemanlarınca müşterinin ziyaret edildiğini bu hususa ilişkin görselin dilekçe ekinde sunduklarını, 6361 sayılı Faktoring, Finansal kiralama ve Finansman Şirketleri yasasını 9/2. Maddesi ve 6102 sayılı TTK'nın 790. Maddesinin kendilerine daha fazla araştırma yapma yükümlülüğü getirmediğini, dava konusu çeklerin takasa ibraz edilerek bedellerinin tahsil edildiğini, davacı tarafça ödemeden men kararı için teminat yatırmamış olmasının da şüphe uyandıran bir unsur olduğunu, sonuç olarak dilekçede izah edilen gerekçeler, sunulan deliller ve re'sen dikkate alınacak hususlar ışığında haksız davanın reddine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine mahkemenizce karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili birleşen davada cevap dilekçesinde özetle; öncelikle usule ilişkin itirazlarında her ne kadar huzurdaki dava çek istirdadı olarak nitelendirilmiş isc de esasen dava TTK 792.Maddesi uyarınca açılmış çek istirdadı olmayıp alacak davası olduğunu, zira davacı tarafça ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı çek iptali dava dosyasına giren ...A.Ş.'nin 10.11.2020 tarihli cevabi yazısında bahsi geçen çekin şirket tarafından tahsil edildiğinin net bir şekilde anlaşıldığını, dava tarihi olan 01.12.2020 tarihi itibariyle şirketin çeki elinde bulunduran konumunda bulunmadığını, çekin kıymetli evrak vasfını yitirdiğini, şirketin dava tarihinde çeki bulunduran sıfatına sahip olmadığını, davacı tarafın somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çekin nasıl zayi olduğu hakkında bir açıklamada bulunmadığını, davacı tarafın dava dilekçesinde talebinin dayanağı bulunan vakıaları tek, tek, açık ve somut olarak göstermek ve her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğini somut olarak belirtmek zorunda olduğunu, oysa davacının dava dilekçesinin bu hususları içermediğini, esasa ilişkin savunmalarında da; davacı tarafın öncelikle dava konusu çeklerin rızası hilafına elinden çıktığını kesin ve inandırıcı delillerle ispatlamak zorunda bulunduğunu, huzurdaki davanın TTK 792. Maddesine göre açılan istirdat istemi olduğunu, nitekim Yüksek Mahkeme Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri içtihatlarının bu yönde bulunduğunu, davacı tarafın zayi olan çekin istirdadı nedeniyle iş bu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, bu yönde İstanbul BAM 13. H.D. 28.02.2018 tarih 2017/856 E. ve 2018/59 K. sayılı kararının mevcut olduğunu, dava konusu çeklerin kayıp mı bulunduğu yoksa çalındığının bile belirli olmadığını, iptal davasının ikame tarihi olan 24.07.2019 tarihinden huzurdaki davanın ikame edildiği 22.07.2020 tarihine kadar geçen sürede bu iddianın somutlaştırılmamış olmasının da şüphe uyandırdığını, davacı tarafın imzasını inkâr etmediği gibi dava konusu çekleri ciro ederek muhafaza etmesinin ticari teamüllere aykırı bulunduğunu, davacı tarafın dava konusu çekleri tedavüle sokmasına rağmen bu gerçeği gizleyerek, rızası hilafına elinden çıktığından bahisle gerçek dışı iddialarda bulunarak açıkça MK'da tanımlanan dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, faktoring şirketinin dava konusu çekleri diğer davalıdan faktoring özleşmesi kapsamında iktisap ettiğini ve iyiniyetli olduğunu, kötüniyetli ve ağır kusurlu olduklarının ispat edilmesi gerektiğini, diğer davalıyla imzalanmış bulunan faktoring sözleşmesi, müşteri kabul beyanı, kefil kabul beyanı, aydınlatma metni, imza sirküleri, alacak bildirimi formu, ödeme araçları tevdi bordrosu ve ön ödeme talimatı, diğer davalı ... tarafından düzenlenen 23528 sayılı 88.997.76 TL'lık fatura bulunduğunu ve bu delilleri dava dilekçesi ekinde ibraz ettiklerini, kaldı ki davacı tarafın dava dilekçesinde kendilerinin kötüniyetli bulunduğu yönünde bir iddiada bulunmadığını, bu aşamadan sonra davacı tarafın iddiasını değiştirmesine ve genişletmesine muvafakatlerinin bulunmadıklarını, şirketin çeki iktisabında kusuru bulunmadığını, diğer davalı şirketin tanzim ettiği faturanın merkezi kayıt sistemine kayıtlı olup görselinin ekte sunduklarını, ayrıca mahkemenizce gerekli görülmesi halinde ilgili kuruma müzekkere yazılarak faturanın kayıtlı olup olmadığının mahkememizce sorulmasını, istihbarat çalışması doğrultusunda şirket elemanlarınca müşterinin ziyaret edildiğini bu hususa ilişkin görselin dilekçe ekinde sunduklarını, 6361 sayılı Faktoring, Finansal kiralama ve Finansman Şirketleri yasasını 9/2. Maddesi ve 6102 sayılı TTK'nın 790. Maddesinin kendilerine daha fazla araştırma yapma yükümlülüğü getirmediğini, dava konusu çeklerin takasa ibraz edilerek bedellerinin tahsil edildiğini, davacı tarafça ödemeden men kararı için teminat yatırmamış olmasının da şüphe uyandıran bir unsur olduğunu, sonuç olarak dilekçede izah edilen gerekçeler, sunulan deliller ve re'sen dikkate alınacak hususlar ışığında haksız davanın reddine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine mahkemenizce karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalı, ... İnş. Elektr. Malz. Rek. Mob. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından asıl ve birleşen davaya karşı herhangi bir yazılı beyanda bulunulmadığı anlaşılmıştır. DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçeleri ve ekleri, beyan dilekçeleri, cevabi yazı içerikleri, Birleşen ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyası mündericatı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bulunmaktadır. Mahkememizde açılan dava öncelikle, görev ve kesin yetki şartları açısından incelenmiş ve mahkememizin görevli ve yetkili olduğu anlaşılmış olduğundan davanın esasına geçilmiştir. Davaya konu somut olayda asıl dava konusu olan; ... A.Ş. ... Şubesine ait, 30.10.2019 keşide tarihli, E1-... numaralı 10.000,00-TL tutarlı çekin, Keşidecisinin, ... Mobilya ..., lehtar-cirantasının, ... San. Tic. Ltd. Şti., cirantasının ise ... İnş. Elekt. Malz. Rekl. Mobilya Tic. Ltd. Şti. olduğu; ... A.Ş. ... Şubesine ait, 30.11.2019 keşide tarihli, E1-... numaralı 10.000,00-TL tutarlı çekin, Keşidecisinin, ... Mobilya ..., lehtar-cirantasının, ... San. Tic. Ltd. Şti., cirantasının ise ... İnş. Elekt. Malz. Rekl. Mobilya Tic. Ltd. Şti. olduğu; ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 30.09.2019 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 30.000,00-TL tutarlı çekin, Keşidecisinin, ..., lehtar-cirantasının, ..., ve cirantalarının da sırasıyla; ..., ... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Elekt. Malz. Rekl. Mobilya Tic. Ltd. Şti. olduğu; Birleşen dava konusu olan; ... A.Ş. .../... şubesine ait, 30.01.2020 keşide tarihli, ... seri nolu, 9.000,00-TL tutarlı çekin, Keşidecisinin, A... Müh. Dan. Hiz. Mob. San. Tic. Ltd. Şti., lehtar-cirantasının, ..., Cirantalarının da sırasıyla, ..., ... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Elekt. Malz. Rekl. Mobilya Tic. Ltd. Şti. olduğu; Ve tüm çeklerin, aralarındaki faktoring sözleşmesi uyarınca, davalı ... ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davacıya hitaben düzenlenen 25/06/2019 tarih ve 88.997,96-TL tutarlı faturaya istinaden davalı ... ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ciro ile ...'e verilerek faktoring işlemine tabi tutulduğu, davacı tarafından çekin zayi edildiği iddiasıyla çek iptali davası açıldığı, çekin son hamil ... tarafından takasa vermek suretiyle tahsil ettiği anlaşılmaktadır. Asıl ve birleşen dava, çek bedellerinin 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak istirdatı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. maddesi; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" hükmünü içermektedir. Çek istirdatı davalarında davacının, çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmekte olup, çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü, çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Bu bağlamda, dava konusu somut olaya ilişkin olarak, taraflarca sunulan deliller ile başka yerden getirtilmesi gereken tüm deliller toplanmış, gelen yazı cevapları dosyamız içerisine alınmış, ön inceleme duruşması yapılarak tarafların iddia ve savunmaları, uyuşmazlık konusu, tarafların üzerinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, dava şartlarının bulunup bulunmadığı, ilk itiraz olup olmadığı, tarafların sulh olup olamayacakları ortaya konulmuş ve yargılama ön inceleme duruşmasında tarafların da onay verdikleri uyuşmazlık nitelendirmesi ile sonuçlandırılmış ve ayrıca mahkememizin 19/03/2021 tarihli ara kararı gereğince; iddia, savunma ve toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesi amacıyla dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınmıştır. SMM ... ve Faktoring konusunda uzman ...'den oluşan bilirkişi heyeti tarafından, 03/06/2021 tarihli rapor tanzim edilerek mahkememize ibraz edilmiş olup, bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "..Davalılar ... HİZMEİLERİ A.Ş. ile diğer davalı ... TİC. LTD. ŞTİ. arasında faktoring mevzuatına uygun olarak 17.07.2019 tarihli ve 200.000.TL tutarlı bir faktoring sözleşmesi tanzim edildiği, Davalı ve müşteri ... LTD. ŞTİ'nin davacı ...LTD. ŞTİ'nden doğan ticari satışa ilişkin faturalı alacağını temlik ettiği, aynı zamanda mevcut ticari ilişki dolayısıyla davacı şirketin ciroladığı dört adet çeki iktisap ettiği ve bu çekleri faktoring şirketine ciroladığı ve faktoring şirketinin takasa vermek suretiyle çek bedellerini tahsil ettiği, Davacı şirketin dava konusu çeklerin çalındığı veya kaybolduğu iddiasında bulunduğu, kıymetli evrakın zayii ve iptaline yönelik olarak dava dosyası içinde bulunan kıymetli evrakın zayi ve iptali konusunda .... Asliye Ticaret mahkemesi nezdinde ... Esas numaralı dosyası ile görülen kıymetli evrakın zayii ve iptali ile ilgili olarak dava açıldığı, anılan mahkeme tarafından yukarıda belirtilen esas no ve ... karar numarasıyla 24.07.2019 tarihinde huzurdaki davaya konu bulunan çeklerle ilgili olarak karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği, Davacı şirketin davalı ... şirketinin iktisap ettiği çeklerin çalıntı veya çeklerin kaybolduğu ve davalı ... şirketin kötüniyetli bulunduğu ve gerekli istihbarat araştırması yapmadığı iddiasına yönelik olarak; gerek dava dosyaları içinde görselleri bulunan belgeler ve gerekse inceleme esnasında bir kısmının onaylı örneklerinin sunulduğu belgeler çerçevesinde gerekli istihbarat çalışmasını gerçekleştirdiği kanaatine varıldığı, davacının davalı ... şirketinin kötüniyetli olduğu iddiasının ispata muhtaç bulunduğu, Ancak davalı müşteri tarafından davacıya kesilen ve sadece görseli bulunan irsaliyeli fatura üzerinde yapılan incelemede mevcut fatura altında yer alan teslim eden ve teslim alan kısımlarının boş olduğu, bu hususun faktoring işleminde esaslı bir unsur olan faturanın eksik olduğu ve işlemi sakatlayan bir olgu olup olmadığının sayın mahkemenin takdir alanında kaldığı, Gerçekleştirilen mali incelemede davalı ... şirketi nezdindeki ticari defterlerde çek kayıtlarının yer aldığı faktoring hizmeti doğrultusunda davalı müşteri ...'a hizmet faturası kesildiği ancak davacı şirket ticari defter ve kayıtları üzerinde kaybolduğu veya çalıntı olduğu iddia edilen çeklerle ilgili kayıtların yer almadığının tespit edildiği, aynı zamanda davacı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemede davacı tarafın ...'la ilgili ticari ilişkisine yönelik bir kayda rastlanmadığı..." şeklinde tespitler yapılmıştır. Bilirkişi heyeti raporunun incelenmesinde de, raporun hukuki yönleri ayrık olmak üzere, yapılan tespitler bakımından ayrıntılı, gerekçeli ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından, hükme esas alınmasına karar verilmiştir. Tüm bu açıklamalar ışığında, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde de;