8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi kapsamında bedelsiz iade talebine dayalı tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince verilen karar, yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince bozulmuştur. İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik , süre , temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

1.Asıl davanın davacıları vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri olan davacıların murisi ...’nin tapudaki kayda istinaden ... ili Üsküdar ilçesi ... Mahallesi 46 parsel sayılı 255 m2 yüzölçümündeki taşınmazı 18.12.1969 tarihinde ... ’dan satın aldığını, taşınmazın tapu kaydının orman sınırlarında kaldığından bahisle mahkeme kararı ile iptal edildiğini, taşınmazın kadastro çalışmaları esnasında dava dışı ... ’na ait 45 parselle birleştirilerek 369 ada 1 parsel numarası aldığını ve 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine adına tescil edildiğini, ..., dava dışı ... , ... ..., ...’in zilyetliğinde olduğu şerhi düşülerek 01.04.2013 tarihinde askı ilana çıkarıldığını, bu tespite ... Anadolu 2. Kadastro Mahkemesi’nin 2013/501 Esas sayılı dosyasında dava konusu olduğunu ve davanın halen derdest olduğunu, davacılarca 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un (6292 Sayılı Kanun) 7 nci maddesi uyarınca her iki taşınmazın aynı oluğu sadece numaralarının değiştiği belirtilerek taşınmazın bedelsiz iadesinin talep edildiğini, ancak davalı tarafından taşınmazların farklı taşınmazlar olabileceği ve bu nedenle tespite yapılan itirazın sonuçlanması gerektiğinden bahisle talebin işleme alınmadığını ileri sürerek, gerekirse kadastro mahkemesinin kararının bekletici mesele yapılması suretiyle 46 parsel taşınmaz ile 369 ada 1 parselde bulunan taşınmazın ... Caddesi cepheli olan kısmının aynı taşınmaz olduğunun tespiti ile bu durumun tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesini, davacılar muris ... mirasçıları olduklarından taşınmazın davacılara bedelsiz iadesini ve adlarına tescilini talep etmiştir.

2.Birleşen davanın davacıları vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri olan davacıların murisi ... ’nun ... ili Üsküdar ilçesi ... Mahallesi 45 parsel sayılı 255 m2 yüzölçümündeki taşınmazı 04.04.1970 tarihinde satın aldığını, üzerine 5 katlı bina inşa ettiğini, o tarihten beri kullanıldığını, taşınmazın orman olduğundan bahisle mahkeme kararıyla tapularının iptal edildiğini, kadastro çalışmaları ile davacıların binasının 369 ada 1 parsel içerisinde kaldığını, dava dışı ... mirasçıları tarafından kadastro mahkemesinde dava açıldığını, davanın 08.12.2015 tarihinde kesinleşerek ... Caddesine bakan kısmının dava dışı ... mirasçılarının, diğer tarafın ise davacıların zilyetliğinde olduğunun tespit edilerek tapuya tescil edildiğini, davacılar tarafından 12.02.2016 tarihinde 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince bedelsiz iade talep edilmişse de başvurunun süresinde yapılmadığından bahisle bedelli olarak satın alınabileceği belirtilerek talebin reddedildiğini, kadastro mahkemesi kararının 22.01.2016 tarihinde tapuya tescilin yapıldığını, başvurunun da ancak Hazine adına tescili sonrasında yapılabileceğini, öncesinde yapılacak başvurunun da bu sebeple reddedileceğinin sabit olduğunu, Milli Emlak Müdürlüğü’nce de kararın kesinleşmesi sonrası başvurulması gerektiğinin beyan edildiğini ileri sürerek, eski 45 parsel ile yeni 369 ada 1 parselin aynı parseller olduğunun tespiti ile tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesini, 369 ada 1 parselin 6292 sayılı Kanun uyarınca ... mirasçıları adına bedelsiz iadesini ve Hazine adına olan tapunun iptali ile hisseleri oranında davacılar adına tescilini talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili her iki dosyaya ayrı ayrı sunduğu cevap dilekçelerinde; haksız ve mesnetsiz davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin 17.03.2016 tarih ve 2014/350 Esas, 2016/104 Karar sayılı önceki kararı ile, 08.12.2015 tarihinde kesinleşen Kadastro Mahkemesi kararının ... mirasçıları ve Hazine ile diğer zilyetler hasım tutularak karar verildiğinden ve fiili kullanım belirlenip kesinleştiğinden davacıların dayandığı, eski 46 parselin davacıların murisi tarafından 18.12.1969 tarihinde ... 'dan satın alınmış olduğundan, kök tapunun 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi kapsamında kaldığı ve bedelsiz iadeye tabi yerlerden olduğu, davadan evvel de davacı idareye başvurulduğunun açıklandığı ve Kadastro Mahkemesindeki tespite itiraz davası gösterilmek sureti ile talebin karşılanmadığı ve işleme alınmadığı, bu konuda ısrarlı pek çok teskere yazılmasına karşın cevap alınamadığı, davalı Hazine vekili tarafından taşınmazın öncesinin 6292 sayılı Kanun'un 2/a maddesine göre taşınmazın ilk tesisinin hazine adına olduğu, özel mülkiyete konu olmadığı, özel kanunlar gereğince devlet tarafından kişilere dağıtılan trampa edilen, iskanen verilen özelleştirme sureti ile satılan yerlerden olmadığı, bu sebeple bedelsiz iadeye tabi olmadığı belirtilmiş ise de 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde bu ayrıma gidilmediği, "tapuda halen kişiler adına" kayıtlı cümlesi ile orman sınırlarına alınmadan önceki özel tapu kaydının muhafazası yoluna gidildiğinin kabul edildiği, gerekçesiyle davanın kabulü ile; Ümraniye 369 ada 1 parselin 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince 16578/35638 payının hazineden iptali ile Tevsiyan 66312/142552 pay kabul edilerek, 16578/142552 payın ..., 8289/142552 payının ..., 8289/142442 payın ..., 8289/142442 payın ... , 8289/142442 payın ..., 8289/142442 payın ..., 8289/142442 payın ... adına kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin 17.03.2016 tarih ve 2014/350 Esas, 2016/104 Karar sayılı kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2.Temyiz incelemesi neticesinde, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 14.05.2018 tarih ve 2017/7210 Esas, 2018/3727 Karar sayılı ilamıyla; " davacılarca 18.12.1969 tarih 58 sıra nolu tapuda kayıtlı taşınmazının orman sınırları içinde kalması nedeni ile tapusunun iptal edildiği iddiasıyla, 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz iade istemiyle dava açıldığı , mahkemece taşınmazın 2/B alanında kalıp kalmadığı ve dayanılan tapu kaydının 6292 sayılı Kanunun 7/1-b maddesinde sayılan tapulardan olup olmadığı yönünde araştırma yapılmaksızın karar verildiği davacı yanın dayanağı tapunun tüm tedavülleri ile getirilip zemine uygulanmadığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu yörede yapılan tüm orman kadastrosu çalışmalarına ilişkin evraklar ve tahdit haritasının getirilerek taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumunun belirlenmediği, bu hali ile taşınmazın evveliyatı hakkında yapılan araştırmanın yeterli olmadığı açıklanarak, öncelikle, dayanılan tapu kaydının tüm gittileri ile getirtilmesi, kadastro sırasında herhangi bir taşınmaza revizyon görüp görmediği belirlenmesi, usulüne uygun araştırma yapılarak taşınmazın kesinleşen orman sınırı içinde kalıp kalmadığının belirlenmesi, taşınmazın 2/B alanında kalıp kalmadığı ve dayanılan tapu kaydının 6292 sayılı Kanunun 7/1-b maddesinde sayılan tapulardan olup olmadığının tartışılması ondan sonra bir karar verilmesi " gereğine değinilerek, İlk Derece Mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozma ilamına Uyularak Verilen Karar

Bozma ilamı doğrultusundan yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Yargıtay bozma ilamı gereğince yapılan araştırma ve birleştirilen dosya ile iş bu dava dosyasında aldırılan bilirkişi raporları doğrultusunda, davacıların dayandığı ... tarafından 04.04.1970 tarihinde satın alınarak iktisap edilen 45 parsel ve ... tarafından 18.12.1969 tarihinde satın alınarak iktisap edilen 46 parsel sayılı taşınmazların evveliyatının 09.10.1957 tarih Cilt No: 137, Sayfa 22, Sıra 33 de kayıtlı eski zabıt kaydına dayandığı, bu kaydın da geldisinin Ağustos 296 tarih, Cilt 5, Sayfa 103, Sıra 384 kaydına dayandığı, bu itibarla söz konusu taşınmazların iskanen dağıtılan taşınmazlardan olmadığı, kayıtların tapulama çalışmalarında 1930 ve 1931 parsellere revizyon görerek kayıt malikleri adına tespit edilmişseler de, daha sonra yapılan kadastro çalışmalarında orman sınırları dışına çıkarılan alan içinde kalması nedeni ile Hazine adına tescil edildiği, dava konusu yerin 6292 sayılı Kanun'un 1/a bendi kapsamında kaldığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulü ile; dava konusu ..., (Eski Üsküdar), Ümraniye, Ihlamurkuyu Mah. 369 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın; asıl dava dosyasında; 16578/142552 payın ..., 8289/142552 payın ..., 8289/142552 payın ..., 8289/142552 payın ...,8289/142552 payın ..., 8289/142552 payın ...,8289/142552 payın ...,birleşen dava dosyasında; 19060/142552 payın ..., 19060/142552 payın ...,19060/142552 payın ..., 19060/142552 payın ... adına 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin 1/a bendi gereğince bedelsiz iadesine, bu şekilde tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırma inceleme ile karar verildiğini, 6292 sayılı Kanunda belirtilen süre geçirildikten sonra dava açıldığı ve bedelsiz iade kapsamında kalan taşınmazlardan olmadığı hususlarının dikkate alınmadığını, mahalli bilirkişi dinlenilmediğini, taşınmazın evveliyatına ilişkin yeterince araştırma yapılmadığını, tüm gittilerin getirilmediğini revizyon görüp görmediğinin araştırılmadığını belirterek, bu nedenler ve resen dikkate alınacak sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince bedelsiz iade talebine dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6292 sayılı Kanun'un 7 inci maddesi,

3.Değerlendirme

1.6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar " başlıklı 7 nci maddesinde; "(1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde; "a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.

b)Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.

c)Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar. (2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz. (3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir. (4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda izah edilen 6292 Sayılı Kanun'un 7 nci maddesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, idareye geniş takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir. Zira, idarece iade başvurusu yerinde görülerek taşınmaz iade edilebileceği gibi onun yerine rayiç bedelini ödeyebileceği veya rayiç bedeline uygun başka taşınmaz verebileceği hatta idarenin kanunda belirtilen gerekçelerle taşınmazı iade etmeyebileceği anlaşılmaktadır.

2.Bu noktada kısaca idari eylem ve idari işlemi tanımlamak gerekirse; idari eylem, kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı olumlu veya olumsuz davranış ve fiillerden ibarettir. İdari işlem ise, idari kanunlara dayanılarak yapılan muamelelerdir. İdarenin eylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücünü (kamu otoritesini) kullanarak, idare hukuku kural ve gerekleri uyarınca yaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir.

3.Somut olayda; asıl davanın davacıları vekili dava dilekçesinde, müvekkilleri olan davacıların murisi ...’nin tapudaki kayda istinaden ... ili Üsküdar ilçesi ... Mahallesi 46 parsel sayılı 255 m2 yüzölçümündeki taşınmazı 18.12.1969 tarihinde ... ’dan satın aldığını, taşınmazın tapu kaydının orman sınırlarında kaldığından bahisle mahkeme kararı ile iptal edildiğini, taşınmazın kadastro çalışmaları esnasında dava dışı ... ’na ait 45 parselle birleştirilerek 369 ada 1 parsel numarası aldığını ve 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine adına tescil edildiğini, ..., dava dışı ... , ... ..., ...’in zilyetliğinde olduğu şerhi düşülerek 01.04.2013 tarihinde askı ilana çıkarıldığını, bu tespite ... Anadolu 2. Kadastro Mahkemesi’nin 2013/501 Esas sayılı dosyasında dava konusu olduğunu ve davanın halen derdest olduğunu, davacılarca 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un (6292 Sayılı Kanun) 7 nci maddesi uyarınca her iki taşınmazın aynı oluğu sadece numaralarının değiştiği belirtilerek taşınmazın bedelsiz iadesinin talep edildiğini, ancak davalı tarafından taşınmazların farklı taşınmazlar olabileceği ve bu nedenle tespite yapılan itirazın sonuçlanması gerektiğinden bahisle talebin işleme alınmadığını ileri sürerek, gerekirse kadastro mahkemesinin kararının bekletici mesele yapılması suretiyle 46 parsel taşınmaz ile 369 ada 1 parselde bulunan taşınmazın ... Caddesi cepheli olan kısmının aynı taşınmaz olduğunun tespiti ile bu durumun tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesini, davacılar muris ... mirasçıları olduklarından taşınmazın davacılara bedelsiz iadesini ve adlarına tescilini; birleşen davanın davacıları vekili ise, dava dilekçesinde, müvekkilleri olan davacıların murisi ... ’nun ... ili Üsküdar ilçesi ... Mahallesi 45 parsel sayılı 255 m2 yüzölçümündeki taşınmazı 04.04.1970 tarihinde satın aldığını, üzerine 5 katlı bina inşa ettiğini, o tarihten beri kullanıldığını, taşınmazın orman olduğundan bahisle mahkeme kararıyla tapularının iptal edildiğini, kadastro çalışmaları ile davacıların binasının 369 ada 1 parsel içerisinde kaldığını, dava dışı ... mirasçıları tarafından kadastro mahkemesinde dava açıldığını, davanın 08.12.2015 tarihinde kesinleşerek ... Caddesine bakan kısmının dava dışı ... mirasçılarının, diğer tarafın ise davacıların zilyetliğinde olduğunun tespit edilerek tapuya tescil edildiğini, davacılar tarafından 12.02.2016 tarihinde 6292 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince bedelsiz iade talep edilmişse de başvurunun süresinde yapılmadığından bahisle bedelli olarak satın alınabileceği belirtilerek talebin reddedildiğini, kadastro mahkemesi kararının 22.01.2016 tarihinde tapuya tescilin yapıldığını, başvurunun da ancak Hazine adına tescili sonrasında yapılabileceğini, öncesinde yapılacak başvurunun da bu sebeple reddedileceğinin sabit olduğunu, Milli Emlak Müdürlüğü’nce de kararın kesinleşmesi sonrası başvurulması gerektiğinin beyan edildiğini ileri sürerek, eski 45 parsel ile yeni 369 ada 1 parselin aynı parseller olduğunun tespiti ile tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesini, 369 ada 1 parselin 6292 sayılı Kanun uyarınca ... mirasçıları adına bedelsiz iadesini ve Hazine adına olan tapunun iptali ile hisseleri oranında davacılar adına tescilini talep etmiş olup, eldeki davanın hukuki dayanağının ve sebebinin 6292 sayılı Kanun’un 7 nci maddesindeki bedelsiz iade müessesesi olduğu anlaşılmaktadır.

4.Konuya ilişkin olarak yukarıda değinilen kanun hükümleri ve davacıların eldeki davadaki talepleri ile bunun dayanağı birlikte irdelendiğinde; dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz olarak iade şartlarını taşıyıp taşımadığı, idareye yapılan başvuruların sonucunun ne olduğu hususlarının saptanması ve sonrasında dayanak tapunun 7/1-a ve b bentlerinde belirtilen nitelikleri taşıyıp taşımadığı, tapu kaydı belirtilen nitelikleri taşısa bile, taşınmazın bedelsiz iade edilebilecek nitelikte olup olmadığı, taşınmazın yerine rayiç bedelin ödenmesi ya da rayiç bedele uygun taşınmaz verilip verilmeyeceği yönünden ayrıca bir belirleme yapılması şeklindeki faaliyetlerin birer idari işlem olduğunun kabulü gerekmektedir ve aynı zamanda talep, bedelsiz iadeye ilişkin idari işlemlerin icrasına yöneliktir. Dolayısıyla işin esasının da idare hukuku ilkelerine göre incelemeye uygun olduğu; davanın kökeninde, çözüme kavuşturulmamış mülkiyet, kadastro vs. gibi hukuki ilişkinin bulunmadığı görülmektedir.

5.Bu durumda, açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2 nci birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtildiği üzere; “İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları” ve “İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları” kapsamında, idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 25.02.2019 tarihli ve E.2018/820, K.2019/117 ve 28.05.2020 tarihli ve E.2020/56, K.2020/309 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

6.Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, asıl davanın davacılarının ve birleşen davanın davacılarının davalarının az yukarıda açıklanan gerekçelerle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle ; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi hükmünün 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 sayılı Kanunun 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Taraflarca 1086 sayılı Kanunun 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.