6. Hukuk Dairesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı itirazın iptali davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak nedeniyle yapılan takibe vaki itirazın iptali istemidir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde, 5 adet tarla vasfındaki taşınmazını 14.08.2006 tarihli kira sözleşmesi ile davalıya kiraya verdiğini, kira sözleşmesi 5. maddesi gereğince devlet tarafından ödenen yıllık destekleme parasının kendisine ödenmesi gerektiği halde davalının ödemediğini, buna ilişkin alacağın tahsili istemi ile yapılan takibe de davalının itiraz ettiğini, itirazın haksız olduğunu belirterek itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir. Davacı kira sözleşmesinin bir yıl süreli olduğunu ve ilk yıl Doğrudan Gelir Desteği almadığını, sonraki yıllar için ise taraflar arasında anlaşma olmadığını ayrıca desteğin devlet tarafından çiftçiye verildiğini belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece bilirkişiden alınan raporda Çiftçi Kayıt Sistemi verilerine göre Sisteme kayıtlı olan davalının 2006-2010 yılları arasında “Doğrudan Gelir Desteği”, “Ayçiçek Prim Desteği”, “Hububat Prim Desteği” ve “Mazot ve Kimyevi Gübre Desteği” olarak takibe konu dönemde toplam 6686,00 TL tarımsal üretim desteği hak ettiği hesap edilmiş, Mahkemece bilirkişi raporuna göre taleple bağlı kalarak 2655,66 TL toplam alacağa yönelik itirazın iptaline karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki kira sözleşmesi, 12.08.2007 başlangıç tarihli bir yıl süreli olup hasılat kira sözleşmesidir. B.K.287.maddesi uyarınca hasılat kirasında süresi bittiği halde kiralayanın açık veya zımni muvafakatıyla kiracının kiralananı kullanması veya sözleşmede öngörülen ihbarı iki taraftan birinin yapmaması halinde akit seneden seneye yenilenmiş sayılır. Bu nedenle sözleşme hükümleri yenilenen senelerde de tarafları bağlar. Bu sebeple davalı kiracının sözleşme hükümleri ilk yıl için tarafları bağlayacağına ilişkin itirazları yerinde değil ise de, taraflar arasındaki kira sözleşmesi 5. maddesi “......parseller 12.08.2006-12.08.2007 döneminde icara almış bulunduğu yerlerin devlet dönüm başına kaç TL verirse mal sahibine kiracı tamamını ödemek şartıyla mal sahibi M.. Ö..'e verecektir.” Şeklinde olup ilgili maddede devlet tarafından ödenen her türlü desteğin kiralayana ödeneceğine ilişkin bir açıklık olmadığı gibi, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere “Hububat Prim Desteği” ve “Ayçiceği Prim Desteği” dönüm başına yapılan bir destek olmayıp, yapılan üretim miktarı üzerinden yapılan bir devlet destekleme şeklidir. Mahkeme kararında ise alacağın “Doğrudan Gelir Desteği” alacağı olduğu belirtilmiş, bilirkişi raporuna göre de “Doğrudan Gelir Desteği ödemesinin de sadece 2007 yılında “236,00 TL” olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan bilirkişi raporunda, davalının hak ettiği devlet desteğinin tamamını, davalının devletten tahsil ediliğine ilişkin bir açıklık da bulunmaktadır.

Mahkemece, öncelikle sözleşmenin 5. maddesindeki hükmünden ne anlaşılması gerektiği üzerinde durulmalı ve sözleşmenin imzalandığı tarihte devletin “dönüm başına” yaptığı destek kalemleri belirlenmeli ve tarafların sözleşme imzalandığı tarihte hangi desteklerin kiraya verene ödeneceğini kararlaştırdıkları taraflara açıklattırılmadır. Bu konuda tarafların ihtilafa düşmesi halinde ise, farklı kalemlerde ve adlarda yapılan devlet desteğinin verilme amaçları değerlendirilerek, sözleşmenin yapıldığı tarihte devletin mevzuat çerçevesinde yaptığı çiftçi desteklerinin neler olduğu, söz konusu destek kalemlerinin hangilerinin dönüm başına, hangilerinin üretim miktarına göre belirlendiği, sonraki yıllarda farklı adlarda getirilen çiftçi destekleri var ise, davacının bunların da kendisine ödenmesini talep edip edemeyeceği, ayrıca davalı devlet tarafından kendisine destek ödemesi yapılması halinde davacıya ödeme borcu muaccel olacağından, davacının kendisine ödenmesini talep edebileceği destek ödemlerine ilişkin davalı kiracıya devlet tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının da değerlendirilmesi amacıyla bilirkişiden Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak, davalının davacıya ödemesi gereken devlet desteğinin hangisi olduğu ve buna göre ne miktarda ödeme yapması gerektiği tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.