Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Asıl davanın davacısı vekilinin 02.11.2019 tarihli dava dilekçesinde öztele ve birleşen ...

1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/695 E., ...

13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/624 E., ...

10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/652 E. ...

12.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/659 E., ...

1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/646 E., ... 3 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/698 E. Ve ...

6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/649 E.sayılı dava dosyalarında yer alan dava dilekçelerinde özetle; Davacı şirket ile davalı şirket arasında “... Santralleri Mühendislik Tedarik ve Yapım Yüklenici Sözleşmesi'nin” imzalandığı, Sözleşme kapsamında yapılacak işin “yüklenici tarafından GES tesisinin ve GES'in gerçekleşebilmesi için yerine getirilmesi gereken işleri, yerel mühendislik hizmetlerini gerekli malzemenin temin edilerek sahaya sevk edilmesi, hafriyat, gerekirse zemin güçlendirmesi drenaj ve inşaat işlerinin yapılması, GES tesisinin kurulumu ve planlanan performans kriterlerini sağlayacak şekilde devreye alınması, ...'ın onayı doğrultusunda ...'a enerji verilerek fatura edilmesi ve ... geçici kabulünün yapılması sürecindeki tüm işleri ifade eder” olarak tanımlandığı, Davalı Şirketin sözleşmenin 7.3 maddesinde yer alan “GES tesisi için yapılan tüm çalışmaları, sipariş emirlerini fatura kopyalarını, sigorta belgelerini, garanti belgelerini yatırımcıya aktarma yükümlülüğünü ” yerine getirmediği, yine benzer şekilde “Yüklenici satın almayı planladığı malzeme için en az 3 tedarikçiden teklif alacak ve malzemenin özelliklerini ve teklif bedelini yatırımcıların onayına sunacaktır. ” yükümlülüğüne aykırı davrandığını, böyleve davalının sözleşmenin 7.10 maddesinde yer alan eğitim yükümlülüğünü yerine getirmediği, sözleşmenin 5.2 maddesinde sözleşmenin süresinin iş emri sözleşmesinin imzasından itibaren madde 11'de belirtilen mücbir sebepler hariç 120 gün olarak belirlendiğini, sözleşmenin 9. Maddesindeyse iş bitiş tarihinin belirtilen iş süresini aşması durumunda yüklenicinin her gün için MWP başına 100 USD gecikme cezası ödeyeceğinin kabul edildiği, davalı şirketin ... geçici kabulünü 04/01/2018 tarihine kadar yapması gerekirken 04/04/2018 tarihinde gerçekleştirdiği belirtilerek; bu kapsamda sözleşmeye geç teslim nedeniyle aykırılık sebebiyle sözleşmenin 9. maddesi kapsamında hesaplanan 9.000 USD'den şimdilik 5.000 USD'nin ve geç teslim kapsamındakı üretim kaybına ilişkin olarak 5.000 USD”'nin davalı şirketten tahsılıne karar verilmesi, sözleşmenin 13.3 maddesi kapsamında ... kabulünden sonraki 2 yıllık süre içinde Enerparc tarafından hazırlanan bakım onarım şartnamesine uygun olarak davalı tarafından bakım onarım hizmeti verileceği ancak buna rağmen davalının bakım onarım hizmeti vermediği ve bu kapsamda söz konusu hizmetin başka firmalara yaptırılmak zorunda kaldığından, şimdilik 50 USD bakım hizmet bedelinin davalı şirketten tahsile karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle, Davalı vekili cevap asıl dava ile birleşen, ...

1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/695 E., ...

13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/624 E., ...

10.Aslıye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/652 E., ...

12.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/659 E., ...

1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/646 E., ...

3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/698 E., ...

6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/649 E sayılı dava dosyalarına sunulan cevap dilekçelerinde özetle; Eserin teslimi için kararlaştırılan geciktirici koşulun doğmadığını, zira ortada akdedilen bir iş emri sözleşmesinin olup olmadığının şüpheli olduğu, davacı tarafından sözleşmede yer alan 120 günlük sürenin asıl sözleşmeye göre hesaplandığı, davalı tarafından gerçekleştirilen ifanın davacı tarafından cezai şart alacağı saklı tutulmaksızın kabul edildiği, davacı tarafından talep edilen üretim kaybının sözleşme kapsamındaki geciktirici koşulun gerçekleşmemesi sebebiyle talep edilemez olduğu, zira davacılar tarafından muaccelilyet bildirimi ile üretim kaybının talep edilmediğini, davacılar tarafından davalının temerrüte düşürülmediği, eserin süresinden önce teslim edildiği, zararın hatalı hesaplandığı, bakım onarım şartnamesinin davacılar veya Enerparc tarafından davalıya iletilmediği, bakım onarımın ancak talep ve ücreti mukabilinde gerçekleşeceği ancak davalının santrale gitmesine rağmen davacının işçileri tarafından içeri alınmadığı ve bu hususun bir ihtarla davacılara bildirildiği, bakım onarımın gerçekleştiği diğer tesislere ilişkin bakım onarım faturalarının bu yönde taleple olmaması sebebiyle davacılar tarafından iade edildiği belirtilerek davaların reddine karar verilmesi talep edilmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; Taraflar arasında imzalanan enerji santralleri mühendislik ve tedarik yapım sözleşmesi kapsamında, yüklenici davalı şirketin yükümlülüklerini tam ve eksiksiz olarak zamanında yerine getirip getirmediği, davacının geç teslime dayalı gecikme cezası, üretim kaybına dayalı tazminat ile bakım ve onarım taahhüdünün yerine getirilmemesine dayalı tazminat alacağı hakkının doğup doğmadığı, doğdu ise miktarının tespitinden ibarettir.

Yargılama sürecinde tarafların gösterdiği deliller toplanılmış, bu kapsamda; taraflar arasında imzalanan Güneş enerjisi mühendislik, tedarik ve yapım yüklenici sözleşmesi, dava dışı ...'ın düzenlediği geçici kabul tutanakları karşılıklı ihtarnameler, dava dışı BEDAŞ tarafından sistem kullanım yazışmaları ve faturalar ile davalılara ait abone bilgileri, taraflar arasındaki mail yazışmaları Sosyal Güvenlik Merkezinden çalışanlara dair SGK hizmet dökümleri dosyaya temin edilmiş, mahkememizce atanan bilirkişi heyetinden 12/01/2023 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

Davacı şirketler asıl ve birleşen davalarda, davalı yüklenici şirketin işi geç teslim ettiğini ve bu nedenle gecikme cezası ödemesi gerektiğini, üretim kaybı nedeniyle ayrıca oluşan zararı karşılaması gerektiğini ve sözleşme kapsamında üstlendiği bakım hizmetini yerine getirmemesi nedeniyle tazminat ödemesi gerektiğini iddia etmektedir.

Bilirkişi raporunda özetle; Dosya kapsamında uyuşmazlığa konu GES’ler kapsamında GESler teslim alınırken her hangi bir çekince konulduğuna ilişkin bir belgeye tesadüf edilememiştir.

Bu kapsamda geç ifa sebebiyle cezai şartın talep edilemeyeceği, sözleşmenin 13.2 maddesi incelendiğinde bakım ve onarım hizmetinin ücretsiz yapılacağına dair bir düzenleme olmadığı gibi dava dışı Enerparc tarafından hazırlanacak bakım ve onarım şartnamesinin hazırlanıp davalıya bildirilmesinin gerektiği, dosya kapsamında Enerparc tarafından hazırlanmış olan Bakım Onarım Şartnamesine tesadüf edilemediği, bu kapsamda davalıya Enerparc tarafından hazırlanmış olan Bakım Onarım Şartnamesinin bildirildiğine dair dosyada bir bilgi bulunmaması ve ayrıca taraflar arasındaki sözleşmede bakım onarım hizmetinin bedelsiz olacağına dair bir hüküm bulunmaması sebebiyle heyetimizce davacının yukarıda bahsi geçen bedeli talep edemeyeceği değerlendirildiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Davacı şirketler ile davalı arasında 06/09/2017 tarihinde sözleşme düzenlenmiştir. Bu sözleşmeye göre dava dışı şirket tarafından yapılmış olan mühendislik çalışmaları doğrultusunda güneş enerji santralleri yapılacak ayrıca işletmeye alma işlemleri de tamamlanarak davacılara teslim edilecektir. Dava konusu tesisler yan yana bulunan iki parsel üzerine kurulacaktır. Tesisler aynı sözleşmede tarif edilmiş ve bütün süreçleri birlikte işletilmiştir.

Davanın işe fiilen ne zaman başladığı ve işi ne zaman teslim ettiğini gösterir taraflarca imzalanmış bir belge bulunmamaktadır. Davalı yüklenicinin taahhüdü altındaki GES tesisinin geçici kabulünün ... tarafından 11/05/2018 tarihinde yapıldığı, davalının yapımını tamamlayarak davacı şirketlere teslim ettiği GES ile ilgili olarak davacı şirketlerle dava dışı BAŞKENT Enerji A.Ş. Arasında 04/06/2018 tarihinde sistem kullanım anlaşması imzalanarak santrallerin elektrik üretim sistemine dahil edildiği müzekkere cevaplarından anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin 5.maddesinde davalı yüklenicinin "iş emri sözleşmesinin" imzalanmasına müteakip 15 gün içinde karşılıklı mutabakatla işe başlayacağı ve iş emri sözleşmesinin imzalanmasından itibaren sözleşmenin 15.maddesinde belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün içinde işi teslim edeceği kabul edilmiştir. Sözleşme hükmü incelendiğinde 120 günlük sürenin başlaması için "iş emri sözleşmesi" düzenlenmelidir. Taraflar arasında iş emri sözleşmesi düzenlenmediğinden 120 günlük sürenin hangi tarihti başladığı ve işin tamamlanma tarihine göre belirlenen sürenin aşılıp aşılmadığının tespiti mümkün değildir. Her iki tarafta tacir olup basiretli davranmakla mükelleftirler. İş süresinin başlangıcı "iş emri sözleşmesi" düzenlenmesine bağlandığı için tarafların öncelikle "iş emri sözleşmesini" imzalamaları ve 120 günlük sürenin bu şekilde başlatılması gerekirken işin fiilen başladığı tarih gözetilerek süre aşımının söz konusu olup olmadığının belirlenmesinin sözleşmeye aykırılık oluşturacağı, davalının iş emri sözleşmesi imzalanmadan önce işe başlamasının henüz işe başlama yükümlülüğü doğmadığı halde taahhüdünü kararlaştırılan tarihte yerine getirmek amaçlı ön hazırlıkları ve bir kısım imalatları yapmak amacıyla olduğu değerlendirildiğinden davacı tarafın bu yöndeki iddiasına itibar edilmeyerek davalının işi geciktirmediği bu nedenle geç teslime dayalı olarak gecikme tazminatı ve üretim kaybı zararının talep edilemeyeceği gibi bunun yanında, Sözleşmenin 9.maddesinde kararlaştırılan gecikme cezasının, ilgili hüküm incelendiğinde TBK.179/2.maddesinde yer alan ifaya ekli ceza niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir. Davacılar tarafından söz konusu imalat teslim alınırken her hangi bir çekince konulmadığı için TBK.179/2.madde kapsamında davacının artık cezai şart talep edemeyecekleri mahkememizce değerlendirilmiştir.

Davacıların diğer bir talebi, ...'ın kabulünden sonraki iki yıl süreyle bakım ve onarım hizmetinin davalı tarafça verileceği, buna rağmen davalının bakım ve onarım hizmeti vermediğine dayalı tazminat istemi olup, sözleşmenin 13.3.2.maddesi incelendiğinde bakım ve onarım hizmetinin ücretsiz yapılacağına dair bir düzenleme olmadığı gibi dava dışı Enerparc tarafından hazırlanacak bakım ve onarım şartnamesinin hazırlanıp davalıya bildirilmesinin gerektiği ve bu koşulunda yerine getirilmediği anlaşıldığından işbu nedene dayalı tazminat talebininde reddinin gerektiği değerlendirilmiş ve neticede tüm talepler yönünden asıl ve birleşen davaların reddine dair aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur, vekalet ücreti hesabında ... Karar sayılı ilamında kabul edildiği üzere karar tarihindeki TCMB'nın açıkladığı efektif satış kur karşılığı esas alınmıştır.

Davalı vekili tarafından emsal nitelikte sunulan ... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin kararının incelenmesinde aynı içerikteki sözleşmeye dayalı dava konusu taleplerin yorumu yönünden; iş sahibinin gecikme cezası talep edemeyeceği, bakım onarım hizmetinin yerine getirilmediği iddiası ile tazminat istenemeyeceği, buna karşılık üretim kaybı tazminatının sözleşme koşulu olarak işin bitim süresi 120 gün olup 6 gün geç bitirildiği 6 gün için üretim kaybı talep edilebileceği kabul edilmiştir. Ancak sözleşmenin incelenmesinde Bölge Adliye Mahkemesi kararında sözleşmenin 5. maddesinde "işin süresi sözleşmenin imzalanmasından itibaren 15. maddede belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gündür" düzenlemesine göre işin geç teslim edildiği kabul edilmiş ise de; sözleşme maddesinde "işin süresi, iş emri sözleşmesinin imzalanmasından itibaren 15. maddede belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gündür" şeklinde düzenlendiği ve davacı yükümlülüğünde olan iş emri sözleşmesinin düzenlenmediği, davacı tarafından buna ilişkin bir kanıt sunulmadığı anlaşılmakla işin geç teslim edildiğinin kabul edilemeyeceği değerlendirilmiş, davacı yanın üretim kaybı isteminin reddi gerekmiştir. Emsal mahkeme ve BAM kararları ile bilirkişi raporundaki tespitler gereği, açık ve ayrıntılı bilirkişi raporu hükme esas alınarak, asıl ve birleşen davaların reddi gerekmiştir.

1.Davanın asıl dava yönünden; REDDİNE, birleşen ... 1. ATM'nin 2019/695 E, ... 3. ATM'nin 2019/698 E., ... 9. ATM'nin 2019/675 E., ... 6. ATM'nin (Mahkememiz) 2019/649 E., ... 10. ATM'nin 2019/652 E., ... 12. ATM'nin 2019/659 E., ... 13. ATM'nin 2019/624 E. Dosyalarının REDDİNE,

2.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

3.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

6.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 1. ATM'NİN 2019/695 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 3. ATM'NİN 2019/698 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 9. ATM'NİN 2019/675 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 6. ATM'NİN 2019/649 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 10. ATM'NİN 2019/652 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 12. ATM'NİN 2019/659 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

BİRLEŞEN ... 13. ATM'NİN 2019/624 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN

1.Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 179,90-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 807,09-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

2.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5.Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.