Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/9889 E.  ,  2023/4276 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsat ve eklerine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı Bakırköy Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı karar ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, kararda yer verilen gerekçeler doğrultusunda 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesinin 2.fıkrası uyarınca 310.586,45.-TL ve aynı maddenin 3.fıkrası uyarınca 4.649,14-TL olmak üzere toplam 315.235,59-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı Bakırköy Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu yapıdaki aykırılıklara yönelik ilk olarak düzenlenen … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağına istinaden 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi hükmü uyarınca para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Encümen Kararının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile yapı tatil tutanağının denetime elverişsiz olması nedeniyle para cezasına ilişkin encümen kararının iptaline karar verilmesi üzerine, … tarih ve … sayılı … cilt numaralı yapı tatil tutanağının düzenlenerek … tarih ve … sayılı Encümen Kararı ile 3194 sayılı Kanunun 42 maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca para cezası verildiği, anılan Encümen Kararının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı karar ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, kararda yer verilen gerekçeler doğrultusunda davaya konu … tarih ve … sayılı Encümen Kararı ile toplam 315.235,59-TL imar para cezası verildiği, para cezasının 2018 yılına ilişkin olarak belirlenen miktar üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, 2019 yılına ilişkin olarak belirlenen miktar üzerinden hesaplama yapıldığı, aykırılıktan etkilenen alan 964 m2 olarak belirlenmekle birlikte para cezasının 2019 yılı için öngörülen miktar (146,44 TL) üzerinden hesaplanması nedeniyle temel para cezası miktarının hatalı belirlendiği, öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrasında; bu Kanunun 32. maddesindeki mükellefiyetlerin yerine getirilmediğinin yeni bir tespit yapılmak suretiyle saptanması gerektiği halde yeni maddi olgunun tespit edilmesine ilişkin herhangi bir değerlendirme sürecinin gerçekleştirilmediği belirlendiğinden para cezasının bu kısmında da hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçeleriyle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanununa uygun olarak tesis edildiği, bu nedenle dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının ... kısmının bozulması, ... kısmının değişik gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bodrum+ zemin +2 normal kat + çatı kat bulunan betonarme yapının, Gayrimenkul eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun … tarih, … sayılı kararı ile tescil edildiği, … tarih ve … sayılı karar ile koruma grubunun 2. grup olarak belirlendiği, 2981 sayılı Kanun kapsamında … tarih ve … sayılı Yapı Kullanım Belgesi düzenlendiği, yapıda 11/09/1982 tarihli onaylı mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle düzenlenen … tarihli, … sayılı ilk yapı tatil tutanağına istinaden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve …sayılı encümen kararının; … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "dayanak yapı tatil tutanağı denetime elverişsiz olduğundan, yapı tatil tutanağı esas alınarak tesis edilen para cezasına ilişkin encümen kararında hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesiyle iptaline karar verilmesi üzerine, yapıdaki aykırılıklara ilişkin yeniden düzenlenen … tarih ve … cilt/sahife nolu (2.) yapı tatil tutanağında; İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve KUDEP'ten izinsiz olarak inşai faaliyet yapıldığı, tüm katlarda ara duvarlarda değişiklik yapıldığı, bodrum kat ön cephede yapıya pencereler ilave edildiği, tabi zeminin hafredilerek pencerelerin açığa çıkarıldığı, 1. bodrum kat ile zemin arasına ilave merdiven yapıldığı, 1. kattan 2. kata çıkan yuvarlak merdivenin kaldırıldığı belirtilerek aykırılıktan etkilenen alanın yaklaşık 1000 m² olduğu tespitine yer verilmiş, bu tutanağa istinaden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 585.791,12-TL ve aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca 4.649,14-TL olmak üzere toplam 590.440,26-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı Bakırköy Belediye Encümeni Kararı verilmiştir. … tarihli, …sayılı Encümen kararının iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı karar ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, kararda yer verilen gerekçeler doğrultusunda dava konusu … tarih ve …sayılı Encümen Kararı ile 964 m2, V. Sınıf D grubu yapıya 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının a bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına (c) bendinin 5. ve 10 fıkraları ile aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca toplam 315.235,59-TL imar para cezası verilmiştir. Bunun üzerine söz konusu Encümen Kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

Bakırköy Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesi aykırılıktan etkilenen alanın 964 m2 olduğunun tespit edildiği, temel para cezası, aykırılıktan etkilenen alanın mevcut durumdan daha fazla olacak şekilde ve mevzuata aykırı olarak hesaplandığından, idari para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği; 3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin 3.fıkrası uyarınca 4.649,14-TL maktu idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı bakımından ise davacının 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde belirtilen mükellefiyeti yerine getirmediğinden bahisle verilecek maktu para cezasının, fiilin işlendiği 2018 yılı için belirlenen miktarda verilmesi gerekirken 2019 yılı için belirlenen maktu para cezası verilmesinde isabet görülmediğinden dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen para cezasının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmıyla ilgili olarak; 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde belirtilen ruhsata uygun hale getirmeme veya ruhsat almama fiiline ilişkin somut bir tespitin bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında belirtilen gerekçe ile reddine karar verildiği, anılan kararın Dairemizin 01/02/2022 tarih ve E:2021/2308, K:2022/921 sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden onanması, 3194 sayılı İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının ise bozulması üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile bozma kararına uyularak, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının kaldırılarak, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmında davanın reddine karar verilmiş, anılan karar Dairemizin 02/05/2023 tarih ve E:2022/6565, K:2023/4277 sayılı kararı ile onanmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun “Ruhsatsız yapı yasağı” başlıklı 16. maddesinde; “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır.” kuralına yer verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya Valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilerek inşaat derhal durdurulur, durdurma yapı tatil zaptının yapı üzerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının ruhsata uygunluğu inceleme sonucunda anlaşılırsa mühür belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı, 3. fıkrasında ise; "18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın; 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesinden,

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, korunması gereken kültür varlıklarında her türlü inşai faaliyetin yetkili kurullarca verilecek izinler çevresinde, ilgili belediyesinin kontrolü altında izin ve ruhsata bağlanarak yapılması gerektiği aksi davranışın 3194 sayılı Kanun uyarınca cezalandırılacağı görülmektedir.

Diğer yandan, ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi sonrası, bu yapı tatil tutanağına dayanılarak verilen para cezasının iptal edilmesi veya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmaması durumunda, yapıdaki aykırılıkların tespit edilmesine ilişkin yeni bir yapı tatil tutanağı düzenlenmesi üzerine, yeni tutanak esas alınmak suretiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca para cezası verilebileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, …Mahallesi, … ada, … parsel sayılı, 2. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli yapıda, onaylı mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle düzenlenen … tarihli, … sayılı ilk yapı tatil tutanağına istinaden … tarih ve …sayılı encümen kararı ile verilen para cezasınını iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dayanak yapı tatil tutanağı denetime elverişsiz bulunarak encümen kararının iptaline karar verilmesi üzerine, yapıdaki aykırılıklar yönünden yeniden düzenlenen … tarih ve … cilt/sahife nolu (2.) yapı tatil tutanağına istinaden alınan idari para cezası verilmesine ilişkin … tarihli, …sayılı Bakırköy Belediye Encümeni Kararına karşı açılan davada verilen yürütmenin durdurulması kararı sonrası ise yürütmenin durdurulması kararında yer verilen gerekçeler doğrultusunda ve … tarihli, … cilt/sahife nolu yapı tatil tutanağı esas alınmak suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, ilk tespit sonrasında ruhsat ve eklerine aykırılıkların devam ettiğinin 20/03/2019 tarihli denetimde tespit edilerek (2.) yapı tatil tutanağı düzenlenmesi üzerine, 2. tespit tarihinde geçerli idari para cezalarının uygulanmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu durumda, dava konusu … tarih ve … sayılı Encümen Kararının, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen imar para cezasına ilişkin kısmının esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. Kararın; 3194 sayılı İmar Kanunun 42/3. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca maktu para cezası verilebilmesi için; yapı sahibinin 32. maddedeki mükellefiyetlerini yerine getirmemiş olması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, bu nedenle ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapının mühürlenerek inşaatın durdurulmasından itibaren, yapı sahibine yükümlülüklerini yerine getirmek üzere bir ayı geçmemek koşulu ile bir süre verilmesi durumunda, bu sürenin, herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda anılan madde uyarınca maktu para cezası verilebileceği açıktır.

Kanunda, para cezasının verilebilmesi için yasal sürenin bitimini takiben davalı idare tarafından yapıdaki imara aykırılıkların giderilip giderilmediği yolunda yeni, ikinci bir tespit yapılmasına gerek bulunmamakta olup, bu süre içerisinde imara aykırılıkların giderilerek, imkan varsa ruhsata bağlanması hususundaki mükellefiyetin tamamı ile ilgililere geçtiği sonucuna ulaşıldığından, 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde belirtilen ruhsata uygun hale getirmeme veya ruhsat almama fiiline ilişkin somut bir tespitin bulunmadığı gerekçesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Olayda, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ve aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı Bakırköy Belediye Encümeni Kararının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı yürütmesinin durdurulması kararı üzerine, mahkeme kararı gereği dava konusu işlemin tesis edildiği, yukarıda açıklandığı üzere … tarihli, …sayılı encümen kararının iptali istemiyle açılan davanın, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen para cezasının iptali, aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca idari para cezasına ilişkin kısmının ise davanın reddi ile sonuçlandığı anlaşıldığından, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden mahkeme kararının uygulanması için yeni bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı, aksi halde aynı aykırılık nedeniyle davacı adına mükerrer işlem tesis edilmesine sebep olacağından, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline ilişkin kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,

2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA, aynı Kanunun 42/3. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X) : Dava, 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesinin 2.fıkrası uyarınca 310.586,45.-TL ve aynı maddenin 3.fıkrası uyarınca 4.649,14-TL olmak üzere toplam 315.235,59-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı Bakırköy Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır. 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca maktu para cezası verilebilmesi için; yapı sahibinin 32. maddedeki mükellefiyetlerini yerine getirmemiş olması gerekmekte olup, bu nedenle ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapının mühürlenerek inşaatın durdurulmasından itibaren, yapı sahibine yükümlülüklerini yerine getirmek üzere bir ayı geçmemek koşulu ile bir süre verilmesi durumunda, bu sürenin, herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda anılan madde uyarınca maktu para cezası verilebileceği, para cezasının verilebilmesi için yasal sürenin bitimini takiben davalı idare tarafından yapıdaki imara aykırılıkların giderilmediğinin tespiti halinde anılan fıkra uyarınca para cezası verilebileceği, imara aykırılıkların giderildiği hususundaki mükellefiyetin ilgililere yüklenemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmının aynen onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.