Danıştay 10. Daire Başkanlığı

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/1093 E.  ,  2023/1152 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

DAVANIN_KONUSU : 07/01/2023 tarihli 32066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile değiştirilen Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek 5. maddesi, 1.fıkrası, (ı) bendinin 1. cümlesindeki "yıllık sözleşme yapmak suretiyle ilgili branşta ruhsatı bulunan" ibaresinin, 2. cümlesinin, 3. cümlesindeki "sözleşme yaptığı hastanelerin birinde" ibaresinin, 4. cümlesindeki, belirli durumlarda vaka bazlı özel izin verilebileceğine ilişkin düzenlemenin, 5. cümlesinin, 6. cümlesindeki “ve hastanın bilgileri tedavi olacağı özel hastaneye, Muayene Bilgi Yönetim Sistemi (MBYS) üzerinden Bakanlıkça belirlenen form ile gönderilir.” ibaresinin, 7. cümlesinde yer alan “özel hastanenin ilgili birim sorumlusu ve mesul müdür” ibaresinin, ayrıca anılan bendin hukuka aykırılığı ve noksan içeriği nedeniyle tamamının;

2.maddesi ile değiştirilen Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Geçici 20. maddesindeki, "sözleşme yapacakları hastanenin birinde" ibaresinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleme ile davacı arasında menfaat ilgisinin bulunması nedeniyle davanın esasının incelenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (c) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesi, 3. fıkrası, (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesi, 1 fıkrası, (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır. İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır. Dava dilekçesinin incelenmesinden; davacının hâlihazırda kamuda mecburi hizmetini yapmakta olan uzman bir doktor olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, muayenehanesi bulunan hekimlerin, muayenehanelerine müracaat eden hastalarının teşhis ve tedavisini özel hastanelerde yapma koşullarını içeren dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin, davacının kişisel menfaatini doğrudan etkilemesinin söz konusu olmadığı ve hükmün iptalini istemekte halihazırda kişisel ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı, bu haliyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi, 3. fıkrası, (c) bendi ve 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendi uyarınca ehliyet yönünden DAVANIN REDDİNE,

2.Aşağıda ayrıntısı gösterilen …TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3.Kullanılmayan …TL yürütmenin durdurulması harcı ile artan posta ücretinin isteği halinde davacıya iadesine,

4.Kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/03/2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. (X)-KARŞI OY :

Dava, 07/01/2023 tarihli 32066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile değiştirilen Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek 5. maddesi, 1.fıkrası, (ı) bendinin 1. cümlesindeki "yıllık sözleşme yapmak suretiyle ilgili branşta ruhsatı bulunan" ibaresinin, 2. cümlesinin, 3. cümlesindeki "sözleşme yaptığı hastanelerin birinde" ibaresinin, 4. cümlesindeki, belirli durumlarda vaka bazlı özel izin verilebileceğine ilişkin düzenlemenin, 5. cümlesinin, 6. cümlesindeki “ve hastanın bilgileri tedavi olacağı özel hastaneye, Muayene Bilgi Yönetim Sistemi (MBYS) üzerinden Bakanlıkça belirlenen form ile gönderilir.” ibaresinin, 7. cümlesinde yer alan “özel hastanenin ilgili birim sorumlusu ve mesul müdür” ibaresinin, ayrıca anılan bendin hukuka aykırılığı ve noksan içeriği nedeniyle tamamının;

2.maddesi ile değiştirilen Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Geçici 20. maddesindeki, "sözleşme yapacakları hastanenin birinde" ibaresinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1 fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaati ihlal edilenlerin iptal davası açabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Kamuda mesleğini icra eden bir hekim olan davacının ileride kamudaki görevinden ayrılarak muayenehane açma imkanının bulunduğu, bu halde dava konusu düzenleme nedeniyle mesleğini serbest olarak ifa etmekte zorlanacağı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemeden dolayı davacı bakımından menfaat ihlalinin söz konusu olduğu anlaşıldığından davanın esasının incelenmesi gerektiği oyuyla, davanın ehliyet yönünden reddine dair verilen Daire kararına katılmıyorum.