Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/3180 E.  ,  2023/694 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

…

DAVANIN KONUSU : Mülkiyeti ... Holding A.Ş. adına kayıtlı Aydın ili, Didim ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parselde kayıtlı bulunan taşınmazın satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında gerçekleştirilen ihale sonucunda, en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine, en yüksek ikinci teklif sahibi olan davacı tarafından, taşınmaza ilişkin satış sözleşmesinin 26/04/2019 tarihine kadar imzalanması, imzalamaktan imtina edilmesi hâlinde geçici teminatının irat kaydedileceğine ilişkin …tarih ve …sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali ile yatırılan geçici teminatın iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Tamamen keyfi bir işlemle ihalenin üzerinden 1 yıl gibi uzun bir zaman geçtikten sonra kendisi için artık hiçbir yararı kalmayan taşınmaz için satış bedelini ödemesi istenerek hukukla bağdaşmayan işlem tesis edildiği, tam kusurlu olan idarenin kendi kusurunu görmezden gelerek ihaleden 1 yıl sonra bir anda ortaya çıkarak taşınmazı almasını istediği, işlemin hukuk mantığıyla bağdaşmayan, idareye duyulan güveni sarsan, beklentileri boşa çıkaran, ticaretin sürdürülebilirliğini sekteye uğratan bir işlem olduğu, ihaleye katılan bir kişinin 1 yıl sonra bu ihaleden herhangi bir beklentisi olmayacağından ve ihalenin kendi adına sonuçlanmasının da kendisine bir yararı kalmayacağından ekonomik olarak sermayesini bu süre boyunca da doğal olarak belirsiz bir sonuç için elinde tutamayacak olduğu, hayatın olağan akışı içerisinde kimseden böyle bir şey beklenmeyecek olup geçen süre zarfında ihaleden hiçbir ümit ve beklentisi kalmamışken sözleşmeye davet edilmesi ile mağdur edildiği ve idarenin ihmâli sebebiyle zarara uğradığı, İhale Şartnamesinde makul gecikme süreleri dışında ucu açık bırakılan gecikmelerin ölçülülük ilkesine aykırı olup kabul edilemez olduğu, gecikmelerin azami sürelerinin belirtilmeyip ucu açık bırakıldığı, makul sürede işlemlerin yapılacağı güvenine dayanarak teklif verildiği, ihaleden 14 ay sonra teklif yapılmasının makul addedilemeyeceği, üstelik ihale alıcısı da değil, en yüksek 2. teklifi veren kişi olduğu, ihale alıcısının satış bedelini ödeyerek taşınmazı alması söz konusu olduğundan kendisine satış yapılacağının kesin olarak bilinmediği, bu sürenin 1 ay da 10 yıl da olabileceği, sürenin uzaması ve ihaleden beklentisi kalmadığından hazırda beklettiği ihale bedelini kullandığı, bu nedenle sözleşme imzalamasının da mümkün olmadığı ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, dava konusu işlemin davet yazısı niteliğinde olup kesin, icrai ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüş;

Esasa ilişkin olarak ise, ihalede en yüksek teklifi veren şirketin finansman sıkıntısı nedeniyle taşınmazı satın alamayacağını bildirmesi üzerine davacıya sözleşmeye davet yazısı gönderildiği, tamamen komisyon kararı ve komisyon kararını onaylayan 631 sayılı Cumhurbaşkanı kararında belirtilen hususlar doğrultusunda hareket edildiği, taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin İhale Şartnamesinde yer alan esaslar doğrultusunda davacının herhangi bir hakkının bulunmadığı, İhale Şartnamesi'nin 3. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca davacının talebinin karşılanmasının hukuken mümkün olmadığı, davacının Şartnamenin 12. maddesi uyarınca sözleşmeye davet edildiği ve sözleşmeyi imzalamaması üzerine teminatının irat kaydedildiği, davacının Şartnameyi bütünüyle tetkik edip bütün maddeleri aynen kabul ve taahhüt ederek ihaleye teklif verdiği, taleplerinin karşılanmasının mümkün olmadığı savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; Aydın ili, Didim ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parselde yer alan 1.958,29 m2 taşınmazın "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında yapılan ihale sonucunda, en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine, en yüksek ikinci teklif sahibi olan davacı tarafından, anılan taşınmazla ilgili varlık satış sözleşmesinin 26/04/2019 Cuma günü saat 15:00'e kadar imzalanması, imzalamaktan imtina edilmesi hâlinde geçici teminatın idare lehine irat kaydedileceğine ilişkin davalı idarenin …tarih ve …sayılı işleminin iptali ile yatırılan geçici teminatın iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrası hükmü ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye, işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir. Anayasa'nın 125. maddesinde de, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin "yazılı bildirim" tarihinden başlayacağı belirtilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, idare mahkemelerinde idari işlemlere karşı dava açma süresinin "altmış gün" olduğu kurala bağlanmış, 20/A maddesinde ise ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin "otuz gün" olduğu ve bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

İlgililere herhangi bir yazılı bildirimin yapılmadığı ve idari işlemin bir şekilde öğrenilmesi üzerine dava açıldığı durumda, bu kişilerin kaç gün içinde hangi merciye başvuracaklarını bilmeleri beklenemeyeceğinden, dava açma süresinin hesabı açısından öğrenme tarihinin başlangıç alınması ve aynı şekilde özel dava açma süresinin değil genel dava açma süresinin işletilmesi gerekir. Bu itibarla, ivedi yargılama usulüne tâbi olan bu uyuşmazlıkta dava açma süresinin otuz gün olduğu yolunda kendisine yazılı bildirim yapılmayan davacının, altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde açtığı davanın süresinde olduğunun kabulü gerekir.

Uyuşmazlık bu çerçevede ele alındığında, davacı tarafından davaya konu …tarih ve …sayılı işlemin en geç, bu işleme karşı davalı idareye ihtarname gönderildiği 17/04/2019 tarihinde öğrenildiği, bu tarihten itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi geçirildikten sonra 26/07/2019 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmekte ise de, işin esası yönünden de düşünce verilmesi gerekli görülmüştür.

Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 3. maddesinin (g) bendinde, ihale şartnamesi, ihale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belge olarak tanımlanmış;

10.maddesinde, ihale şartnamesinin, ihale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya idarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceği ve gerekli görülen diğer hususları içereceği açıklanmış;

19.maddesinde ise, ihale sonuçlarının onaylanmasından sonra idare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulacağı, idarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebileceği, idareden kaynaklanan sebeplerle, verilen süre içerisinde sözleşmenin imzalanamaması durumunda, birden fazla ek süre verilebileceği, idarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması hâlinde alınan teminatların idare lehine irat kaydedileceği ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usulün uygulanacağı belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının Aydın ili, Didim ilçesi, …ada, …parseldeki taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin ihaleye katıldığı, …tarih ve …sayılı komisyon kararı ile, satışa konu taşınmazın 6.600.000.-TL bedelle en yüksek teklif veren …Gıda Turizm Mimarlık İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye satılmasına, anılan teklif sahibinin sözleşme imzalamaktan imtina etmesi veya yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine, 6.500.000,00-TL bedelle ikinci teklifi veren davacıya satılmasına karar verildiği, satış işleminin 15/01/2019 tarih ve 631 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanarak 16/01/2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı, en yüksek teklifi veren birinci sıradaki teklif sahibinin maddi sıkıntı yaşadıklarından bahisle sözleşme imzalamaktan imtina etmesi üzerine …tarih ve …sayılı sözleşmeye davet yazısı ile davacının sözleşmeye davet edilerek, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceğinin bildirildiği, davacı tarafından …tarih ve …no.lu ihtarname ile itiraz edilerek, geçen süre dikkate alındığında ihalede bir yarar kalmadığından bahisle yatırılan teminatın iadesinin istenildiği, 30/04/2019 tarihli işlemle teminatın irat kaydedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Aydın İli, Didim İlçesi, …Ada, …Parseldeki Taşınmazın Özelleştirilmesine İlişkin İhale Şartnamesi'nin, "İhalenin onayı" başlıklı 3. maddesinde, komisyon tarafından verilen satış kararının idare veya Kurulun onayına sunulacağı, sözleşmenin imzalanmasının verilecek karara bağlı olduğu, teklif sahibi/alıcının, idare veya kurul kararının çıkmaması veya gecikerek çıktığından bahisle zarar, ziyan ve benzeri ad altında talepte bulunamayacağı, ihalenin idare veya Kurul tarafından onaylandıktan sonra kesinleşeceği ve Resmî Gazete'de yayımlanacağı düzenlemesine yer verildikten sonra "Geçici ve Ek Geçici Teminat" başlıklı 12. maddesinde, "İdare tarafından verilecek süre içerisinde sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi" hâlinde geçici ve varsa ek geçici teminatların irat kaydedileceği ifade edilmiştir.

Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname hükümlerine göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen idare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname hükümlerinin bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun ve Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuatta yer almayan ve bunlara aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak şartname hükümlerinin esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Olayda, davacının ihale şartnamesindeki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldığı ve en avantajlı ikinci teklifi verdiği, ihale sonucunun Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasının ardından sözleşme imzalamaya davet edilen en avantajlı ilk teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine yatırdığı teminatın irat kaydedilmesinin ardından en avantajlı ikinci teklifi veren davacının satış sözleşmesini imzalamaya davet edildiği görülmektedir.

Bu durumda, ihale uhdesinde kalan davacının, ihalenin Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasından sonra, ihale dokümanında belirlenen usule göre satış sözleşmesini imzalamaya davet edilmesine rağmen sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi hâlinde geçici teminatının irat kaydedileceği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın öncelikle süre yönünden, bu hususun kabul görmemesi hâlinde ise esas yönünden reddi gerektiği, düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ :

Aydın ili, Didim ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parselde bulunan 1.958,29 m2 yüzölçümlü taşınmazın "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla 20/02/2018 tarihinde teklif sahiplerinin katılımıyla yapılan görüşmede nihai teklifler alınmış, …tarih ve …sayılı İhale Komisyonu kararıyla taşınmazın en yüksek teklifi veren …Gıda Turizm Mimarlık İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına, anılan şirketin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine, en yüksek ikinci teklifi veren davacıya İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına (...) karar verilmiştir. 16/01/2019 tarih ve 30657 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ... tarih ve ... sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, söz konusu İhale Komisyonu kararının onaylanmasına ve bu karar çerçevesinde taşınmaz satış sözleşmesinin imzalanması ile karar gereklerinin yerine getirilmesi hususlarında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın yetkili kılınmasına karar verilmiştir. …tarih ve …sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işlemiyle en yüksek teklif sahibi …şirketi 26/04/2019 Cuma günü saat 15:00'e kadar sözleşme imzalaması için sözleşmeye davet edilmiş, anılan şirket tarafından davalı idareye gönderilen 21/02/2019 tarihli dilekçeyle maddi sıkıntılar nedeniyle taşınmazın alınamayacağı bildirilmiştir. Devamında ... tarih ve ... sayılı işlemle ... şirketinin geçici teminatının irat kaydedilmesine ve sözleşme imzalanabilmesi için ihalede en yüksek ikinci teklifi veren davacıya çağrıda bulunulmasına karar verilmiştir. ... tarih ve ... sayılı işlemle, ... tarih ve ... sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla taşınmazın İhale İlanı ve İhale Şartnamesi'nde belirtilen hususlar kapsamında davacıya satışına karar verilmiş, söz konusu karara istinaden satış sözleşmesinin imzalanabilmesini teminen satış bedelinin ne şekilde ödeneceğinin 02/04/2019 Salı günü saat 15.00'e kadar yazılı olarak bildirilmesi, verilen süre içerisinde taşınmazın satış bedelinin ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceği belirtilerek sözleşme imzalanması için 26/04/2019 Cuma günü saat 15.00'te belirtilen adreste hazır bulunması gerektiği davacıya bildirilmiştir.

Davacı tarafından davalı idareye gönderilen 17/04/2019 tarihli ihtarnameyle, ihaleden 1 yıl sonra sözleşmeye davet edilmesi ile mağdur edildiği, kendisi için yararı kalmamış ihale sonucunu kabul etmediği, ihale için yatırılan teminatın tarafına iadesi gerektiği belirtilerek söz konusu sözleşmeye davet yazısına itiraz edilmiş, başvuruya cevap verilmemiştir. Bunun üzerine davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yatırılan geçici teminatın iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin dava konusu işlemin kesin, yürütülmesi gereken ve icrai nitelikte bir işlem olmadığı ve davanın süresinde açılmadığına ilişkin usule yönelik itirazları geçerli bulunmamıştır. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu;

2.maddesinde, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra, son fıkrasında, Kanun'da yer verilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usûllerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği;

3.maddesinde, kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamanın Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiş; ''Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri'' başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, özelleştirme yöntemleri belirlenmiş; (C) bendinde, (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği;

37.maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır. 09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ...

3.maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı'na veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kuralına yer verilmiştir. İhale tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, özelleştirme uygulamalarında değer tespiti ve ihaleye ilişkin işlemleri düzenlemektir. "; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu yönetmelikte geçen; ... g) İhale Şartnamesi: İhale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belgeyi, ... ifade eder."; 'İhale Şartnamesi" başlıklı 10. maddesinde, "İhale şartnamesi; ..., e) Ödeme koşullarını, ..., g) İhaleye katılmak için İdarece belirlenecek geçici teminatın miktarı ile niteliklerini, h) İhale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya İdarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde geçici teminatın irat kaydedileceğini, ... kapsar."; "Sözleşmeye Davet'' başlıklı 19. maddesinde, "İhale sonuçlarının onaylanmasından sonra İdare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulur. İdarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebilir. İdareden kaynaklanan sebeplerle, verilen süre içerisinde sözleşmenin imzalanamaması durumunda, birden fazla ek süre verilebilir. İdarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması, hâlinde alınan teminatlar İdare lehine irat kaydedilir ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usul uygulanır. " kuralı yer almıştır.

Aydın ili, Didim ilçesi, ... ada, ... parseldeki taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin ihale şartnamesinin "İhalenin Onayı" başlıklı 3. maddesinde, "Komisyon tarafından ihale sonucunda verilen nihai satış kararı idare veya Kurul'un onayına sunulacak olup, sözleşmenin imzalanması idare veya Kurul'un vereceği karara bağlı olacaktır. Teklif sahibi/alıcı, idare veya Kurul kararının çıkmaması veya gecikerek çıktığı bahsi ile zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt eder. İhale, idare veya Kurul tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir ve ihale sonuçları Resmî Gazete'de yayımlanır."; "İhale Şartnamesi ve Tanıtım Dokümanı" başlıklı 4. maddesinde, "Bedelini ödeyerek Şartname ve Tanıtım Dokümanı alınmadan ihaleye katılarak teklif verilemez. ... Katılımcı/teklif sahibi/alıcı ihale ilanı ve Şartname'deki hükümleri aynen kabul etmiş sayılır."; "Geçici ve Ek Geçici Teminat" başlıklı 12. maddesinde, "Açık artırma ihalesine katılabilmek için teklif sahibi tarafından verilmesi gereken geçici teminat tutarı 60.000,00-TL'dir. Belirtilen tarih ve saate kadar geçici teminatın verilmemesi durumunda teklif sahibi açık artırma ihalesine katılamayacaktır. ... e) Geçici ve ek geçici teminatların irat kaydedilmesi ve diğer teklif sahiplerine çağrı yapılması; Şartname'de özel olarak belirtilen durumlar saklı kalmak ve bunlara ilave olmak üzere, ihale sonucunda verilen nihai kararın onayına ilişkin Kurul veya idare kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasını müteakip Kurul veya idare kararında satışın kendisine yapılmasına karar verilen teklif sahibinin idare tarafından verilecek süre içerisinde; ... (v) Sözleşme imzalamaktan imtina etmesi hâllerinden birinin gerçekleşmesi durumunda geçici ve var ise ek geçici teminatları idare lehine irat kaydedilir ve teklifi dikkate alınmaz. Bu durumda Kurul veya idare kararında yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırasıyla çağrıda bulunularak aynı usul ve şartlar uygulanır." kuralına yer verilmiş; "Devir ve Teslim" başlıklı 17. maddesinde, taşınmazın alıcıya devir işlemine, ihale bedelinin tamamının veya peşin kısmının ödenerek, bakiyesi için gerekli teminatın verilmesi ve sözleşmenin imzalanmasını müteakip başlanacağı belirtilmiştir.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:

Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname kurallarına göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen idare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname kurallarının bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak şartname kurallarının esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Aktarılan mevzuat ile şartname kuralları bir arada değerlendirildiğinde, ihale komisyonu tarafından ihale sonucunda verilen nihai satış kararının idare veya Kurul'un onayına sunulacağı, sözleşmenin imzalanmasının idare veya Kurul'un vereceği karara bağlı olacağı, teklif sahibi/alıcının, idare veya Kurul kararının çıkmaması veya gecikerek çıktığı bahsi ile zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt ettiği, ihalelere katılan tüm isteklilerin Şartname'deki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldıkları, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatlarının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır. İhaleye teklif veren isteklilerin basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiği açık olup, ihale onay sürecinin uzaması, piyasa şartlarındaki olumsuzluklar ve mevzuat değişiklikleri gibi sebeplerden kaynaklı olarak yükümlülüklerin yerine getirilmemesi mümkün değildir.

Bu itibarla, ihale sonucunun Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasının ardından ihalede en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaması üzerine davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, ihale şartnamesinde Komisyon tarafından ihale sonucunda verilen nihai satış kararının idare veya Kurul'un onayına sunularak sözleşmenin imzalanmasının idare veya Kurul'un vereceği karara bağlı olacağı, teklif sahibi/alıcının, idare veya Kurul kararının çıkmaması veya gecikerek çıktığı bahsi ile zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt ettiğinin belirtildiği, dolayısıyla davacı tarafından Şartnameye itiraz edilmediği ve şartnamedeki hususlar kabul edilerek ihaleye iştirak edildiği dikkate alındığında, satış sözleşmesinin 26/04/2019 tarihine kadar imzalanması, imzalamaktan imtina edilmesi hâlinde geçici teminatının irat kaydedileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, 60.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği açıktır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.DAVANIN REDDİNE,

2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4.Posta gideri avansından artan tutar ile istemi hâlinde ... -TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 20/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.