9. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

Av. ...,

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında 19/01/2016 tarihinde istasyonlu bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmenin konusunun müvekkili şirket tarafından davalı adresinde bulunan kayıtlı akaryakıt istasyonu ve müştemilatında satış yapmak üzere akaryakıt bayiliği verilmesi ve davalı şirketin, müvekkili şirketin kurumsal kimliği altında satış faaliyetinin yürütülmesi olduğunu, davalı şirketin müvekkilinin bayisi olmasından ötürü ve aralarındaki sözleşme uyarınca satışa arz edeceği akaryakıtı müvekkili şirketin belirleyeceği yerden almakla mükellef olduğunu, davalı tarafın müvekkilinden satın aldığı ürünlerin bedelini vadeli olarak ödediğini, ürünleri ise davalı şirketçe nakliyatını sağlayacak tankerin, aracın plakasının müvekkiline bildirmek suretiyle ... Ofisi rafinesinden teslim aldığını, ancak davalı şirketin müvekkilinden almış olduğu ürünlerin bedelini ödemediğini, 01/01/2016-31/12/2016 tarihleri arasında cari hesap ekstresinde ve faturalarından da anlaşılacağı üzere müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla 1.000,00.TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ayrıca 07/11/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 360.336,40.TL arttırmak suretiyle, toplam 361.336,40.TL hizmet ve mal bedeli alacağının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 11/06/2020 tarihinde maddi hata düzeltme dilekçesi ile talebini 247.840,40.TL sözleşme edimlerinden kaynaklanan alacak, 75.000,00.TL yazılım, malzeme, emtia kurulum bedeli, 2.000,00.USD karşılığı olan 11.496,00.TL nakliyat söküm ve diğer giderler olmak üzere toplam 334.336,40.TL olarak düzeltmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle iş bu davada Hatay Mahkemelerinin yetkili olacağını belirterek yetkisizlik kararı verilmesini talep etmiş, ayrıca davacının iddia ettiği gibi bir alacağının bulunmadığını, davacı ile müvekkili arasında nakit ve çek karşılığı mal alım satımı olduğunu, hiçbir şekilde cari hesap çalışılmadığını, her ürün karşılığının ya nakit aktarıldığını ya da çek verildiğini, ayrıca ticari deftere dayanan sözde alacaklı davacının HMK'nin 109. maddesi gereği talep konusunun bölünebilmesinin mümkün olamayacağını, davacının kötü niyetli ve haksız olduğunu belirterek, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davalının tüm taleplerine rağmen davacının sözleşmeye uygun olarak akaryakıt tedarikinde bulunamadığı, bu nedenle davalı tarafından Adana 7. Noterliği'nin 28/06/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmenin haklı olarak feshedildiği, taraflar arasındaki sözleşme ve sözleşmenin eki niteliğinde bulunan ariyet senedi ve protokol kapsamında davacının, davalıdan sadece malzeme ve teçhizatın söküm, nakliye ve diğer giderleri için 200,00.USD karşılığı olan 11.496,00.TL talep edebileceği gerekçesi ile iş bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; sözleşmenin davalı tarafça Adana 7. Noterliği'nin 28/06/2016 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle haksız bir şekilde feshedildiğini, taraflar arasındaki sözleşmeyi dikkate almadığı gibi somut hiç bir delile dayanmadan verdiği kararda objektif davranmadığını, yanlı bir tutum sergilediğini, yerel mahkemenin bilirkişinin sunduğu raporda müvekkili davacı lehine olan hususları da dikkate almadan hüküm tesis ettiğini, davalının mahkemeye feshi haklı kılacak bir neden sunmamasına rağmen mahkemece davalının müvekkilinden talep edilen akaryakıt tedarikinin sağlanmadığını, bu noktada davalının ihtar çekerek müvekkili davacıdan olumsuz cevap alması gerekçe gösterilerek sözleşmenin haklı fesih nedeni kabul edilmesinin hukuka aykırı ve mesnetsiz olduğunu, sadece bu sebebin varlığının dahi davanın haklı olduğunu gösterdiğini, ariyet ve bayilik sözleşmesine dayanarak müvekkili davacı tarafından davalıya teslim edilen komple kurumsal kimlik malzeme ve tesisatının teslim edilmemesine ilişkin ariyet sözleşmesinin 4. maddesinde "malzeme, emtia ve kurulum bedelinin 75.000,00.TL..." talep edildiğini, bu talebin mahkemece hiç bir dayanak gösterilmeden reddedildiğini, mahkemece tarafların aralarında yaptığı sözleşmeye dayanarak karar verildiğini, bu sözleşme hükümleri ile çelişen karar verildiğini, sözleşme maddeleri uyarınca müvekkili davacının söz konusu malzemeye ve emtiayı isteme ya da sökme gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, aksine davalı tarafın derhal iade ve teslim yükümlülüğünün bulunduğunu, malzemeyi ve emtiayı almak istediklerinde davalının engel olduğuna yönelik herhangi bir ispat yükümlülüğünün bulunmadığını, aksine teslim ve iade yükümlülüğünün derhal yerine getirildiğinin ispatının davalı tarafa ait olduğunu, bilirkişinin ek raporunda taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ve ariyet taahhütnamesine göre müvekkili davacının davalı şirketten yazılı malzeme, emtia ve kurulum bedeli olarak 75.000,00.TL'nin ve malzeme ve teçhizatın söküm, nakliye ve diğer giderleri için 2.000,00.USD karşılığı Türk Lirasının ödenmesini talep edebileceğinin belirtildiğini, cezai işlemin sözleşmeden kaynaklı talep edilmiş olan kar mahrumiyeti olduğunun göz ardı edildiğini, kastedilen cezai işlemin cezai şart değil kar mahrumiyeti olduğunu, yerel mahkemece kurulan hükümde bilirkişi raporu ve müvekkili davacının defter kayıtlarını ya da taraflar arasında akdedilen sözleşmeleri dikkate almadan hüküm kurduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı tarafa hiçbir borcunun olmadığını, müvekkilini mağdur etmek ve istasyon üzerindeki farklı emellerini hayata geçrimek maksatlı olara davacı tarafın müvekkiline akaryakıt vermeye başladığını, şifahi görüşmelerin sonuç vermediğini, akaryakıtın verilmemesi üzerine ihtar çekildiğini, bu durumun sonuçsuz kalması ile sözleşmenin feshi için ihtarname gönderildiğini, daha sonra ihtarname gönderilerek davacı tarafa ait kurumsal kimlik teçzihatı giydirmelerin sökülerek alınması ihtarında bulunduğunu, davacı tarafın buna rağmen ariyetleri sökmediğini ve almadığını, davacı tarafın müvekkili aleyhine icra takibi başlattığını, davacının bu kötü niyetinin korunmaması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi uyarınca cari hesap ilişkisinden kaynaklı müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu belirterek cari hesap alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı taraf sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup, iş bu karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, davacının ilk etapta cari hesaptan kaynaklanan alacağı için dava açtığı, ancak bilirkişi raporundan sonra ortaya çıkan ve raporda belirtilen cari hesap ekstresinde yer alan ceza-i şart alacağı, pano giydirme bedeli ve hizmet bedellerinin hangi gerekçeyle talep edildiğinin açıklanmadığı, sözleşmede ceza-i şart alacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, raporda yer alan hesap ekstresinde satıştan kaynaklı bir alacak da bulunmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan bila tarihli ariyet senedinin 1. maddesine göre malzeme ve teçhizatın sözleşmenin sona ermesinden itibaren 3 gün içinde davacı tarafından sökülerek teslim alınacağının düzenlendiği, bu konuda davalıya yüklenen yükümlülüğün sadece söküm ve nakliye giderlerini ödemek olduğu, sökümün davacı tarafından yapılacağının kararlaştırıldığı, mahkemece bu doğrultuda davalının sorumlu olduğu söküm ve nakliye giderleri bedeli olan 2.000 USD nazara alınarak davanın iş bu değer üzerinden kabulüne karar verilmesinde her hangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, nitekim davalı tarafından davacıya gönderilen Hatay 6. Noterliği'nin 13/07/2016 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile iş bu ariyetlerin sökülerek götürülmesinin talep edildiği, neticede inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurularının ayrı ayrı esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

1.-Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararına karşı davacı ve davalı vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,

2.-a)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 59,30.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 368,30.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

b)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 785,29.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 129,30.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 655,99.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3.-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince taraflar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde BIRAKILMASINA,

4.-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

5.-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesi'nce İADESİNE,

6.-6100 sayılı HMK'nin 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesi'nce taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince karar tarihindeki kabul edilen dava değerinin 378.290,00.TL'nin altında olması nedeniyle kesin olmak üzere 09/02/2024 tarihinde karar verildi. ...