DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/574 E.  ,  2023/1292 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

2.… Köyü Muhtarlığı

3.…

4.…

5.…

6.…

7.…

8.…

9.…

10.…

11.…

12.…

13.…

14.…

15.…

16.…

17.…

18.…

19.…

20.…

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 06/12/2022 tarih ve E:2022/6077, K:2022/10672 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporunun, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararının ve 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliğinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 06/12/2022 tarih ve E:2022/6077, K:2022/10672 sayılı kararıyla;

Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planı Stratejik Çevresel Değerlendirme (KENHYP-SÇD) Raporu için davalı idare tarafından verildiği iddia edilen "ÇED Olumlu Kararı" ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin iptali istemiyle davacılar vekili tarafından 28/02/2022 tarihinde UYAP kaydına giren dilekçe ile açılan davada; Dairelerinin 18/05/2022 tarih ve E:2022/1677, K:2022/5952 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun olmayan dava dilekçesi ile dava açıldığı gerekçesiyle, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/d bendi uyarınca, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar verildiği,

Dairelerinin belirtilen kararının davacılar vekillerine tebliği üzerine, davacılar vekilleri tarafından UYAP sistemi üzerinden elektronik imzalı olarak 19/07/2022 tarihinde verilen yenileme dilekçesi ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin 6. maddesi uyarınca Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararı ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin iptalinin talep edildiği ve davanın Dairelerinin E:2022/5993 sayılı dosyasına kaydedildiği; buna karşın, aynı davacıların vekilleri tarafından UYAP sistemi üzerinden elektronik imzalı olarak 25/07/2022 tarihinde verilen ve Dairelerinin E:2022/5993 sayılı dosyasında görülmekte olan dava ile aynı içerikte istemlerin yer aldığı yeni bir yenileme dilekçesi daha sunulması üzerine, bu davanın da Dairelerinin E:2022/6077 sayılı dosyasına kaydedildiği,

Aynı işlemlerin iptali istemiyle aynı davacılar tarafından açılan davada, Dairelerinin 06/12/2022 tarih ve E:2022/5993, K:2022/10671 sayılı kararıyla davanın kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine ve kısmen ehliyet nedeniyle reddine karar verildiği, anılan davanın halen derdest olduğu ve işbu davanın da aynı istemle açılmış ve tarafları da aynı olan ikinci dava niteliğinde olduğu; dolayısıyla, davacıların ilk davadan sonra açılan işbu davayı açmakta derdestlik nedeniyle korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığı anlaşıldığından, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, aynı işlemlerin iptali istemiyle ikinci bir dava açma iradesinde olunmadığı, zira, ilk açılan davada verilen dilekçe ret kararı üzerine, ilk olarak UYAP üzerinden yenileme dilekçesi gönderildiği, daha sonra da davanın açılmasına yönelik harçların UYAP üzerinden yatırıldığı, iki adet dava dosyası üzerinden davanın görülmesinin anlaşılamadığı, dolayısıyla davanın incelenmeksizin reddine karar verilerek yapılan masrafların davacılar üzerinde bırakılmasında isabet bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davacıların ayrı bir dava açma iradesi bulunmadığı halde mükerrer olarak açıldığı anlaşılan işbu davaya ait dosyanın esas kaydının kapatılmasına karar verilmesi gerekmekte iken; davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesi ile davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen Daire kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle, "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış;

115.maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde ise aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. Öte yandan, dava açmaktaki yarar hukuki olmalıdır; ideal veya ekonomik yarar tek başına yeterli değildir. Dolayısıyla daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir. O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, "ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı" olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün olmadığından, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, derdestlik durumunun ortaya çıkabilmesi için uyuşmazlık hakkında birinci dava görülmekte iken ikinci kez dava açılmış olması gerekmektedir.

Dosyanın ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; davanın ilk olarak 12/01/2022 tarihinde … İdare Mahkemesinde açıldığı, anılan Mahkemece verilen dilekçe ret kararı üzerine, … İdare Vezne Ön Bürosu üzerinden 28/02/2022 tarihinde açılan davanın, Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğünün kayıtlarına 07/03/2022 tarihinde girdiği ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/1677 sayılı dosyasına kaydedildiği, belirtilen dosyada, 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddeleri uyarınca verilen dilekçe ret kararının davacılara tebliği üzerine, UYAP üzerinden 19/07/2022 tarihinde yenileme dilekçesinin havale edildiği, bu dilekçenin 25/07/2022 tarihinde, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/5993 sayılı dosyasına kaydedildiği, öte yandan yenileme dilekçesinin verildiği 19/07/2022 tarihinde, dava açılmasına ilişkin harçlar yatırılmadığından, 25/07/2022 tarihinde, aynı yenileme dilekçesinin UYAP üzerinden havale edilerek, yatırılamamış olan harçların yatırılması üzerine, bu kez 26/07/2022 tarihinde Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/6077 sayılı dosyasının oluşturulduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle, davacılar tarafından UYAP üzerinden Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/5993 sayılı dosyasına 09/09/2022 tarihinde sunulan dilekçede, anılan dosyada harcın yatırılmamış olarak göründüğü, zira iki kez dava açma iradesinde olunmamasına karşın iki ayrı dava dosyası oluşturulduğundan, belirtilen dosyada yeniden harç istenilmemesi gerektiğinin beyan edildiği halde, harçların kaydedildiği diğer dava dosyası olan işbu dava dosyasındaki harçların, E:2022/5993 sayılı dosyaya aktarılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle, Dairece, davacılardan eksik olan başvuru, karar ve yürütmeyi durdurma harçlarının istenildiği görülmektedir.

Bu durumda, Danıştay Altıncı Dairesince, davacıların ayrı bir dava açma iradesi bulunmadığı halde mükerrer olarak açıldığı anlaşılan işbu davaya ait dosyanın esas kaydının kapatılmasına karar verilmesi gerekmekte iken, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, temyize konu Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacıların temyiz istemlerinin kabulüne;

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 06/12/2022 tarih ve E:2022/6077, K:2022/10672 sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesine,

4.Kesin olarak, 07/06/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.