Zilyetliğin Korunması Talepleri: 2026 Yılı Emsal Karar Rehberi
Zilyetliğin korunması taleplerinde görevli mahkeme, davanın kapsamı ve ispat yüküne ilişkin güncel içtihatlara dayalı kapsamlı rehber. Emsal karar blokları ve pratik bilgilerle, avukatlar için yol haritası.
Zilyetliğin Korunması Davalarının Hukuki Çerçevesi
Zilyetlik, bir eşya üzerindeki fiili hakimiyetin hukuken korunmasıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 981 ve devamı maddelerinde düzenlenen zilyetliğin korunması davaları, zilyetliğe yapılan haksız müdahalelerin önlenmesini ve gasp edilen zilyetliğin iadesini amaçlar. Bu davalarda zilyetliğin hakka dayandırılması gerekmeyip, davacı yalnızca fiili zilyetliğini ispatlamakla yükümlüdür. Zilyetlik koruması, taşınır ve taşınmaz mallar için geçerli olup, uygulamada özellikle taşınmazlarda sıkça başvurulan bir hukuki yoldur.
20. Hukuk Dairesi, E. 2015/7244, K. 2015/8752, T. 08.10.2015
Zilyetliğin korunması davasında, zilyet yalnızca fiili zilyetliğine dayanarak dava açabilir; bu davada zilyetliğin hakka dayandığını ispat yükü bulunmaz ve Sulh Hukuk Mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Ancak, dava sadece zilyetliğin korunması isteminden ibaret değilse, talebin niteliğine göre farklı değerlendirme yapılır.
Zilyetliğin Korunmasında Davanın Kapsamı ve Talepler
Zilyetliğin korunması davaları genellikle zilyetliğin gaspı veya saldırıya uğraması halinde açılır. Bu davalarda amaç, haksız müdahalenin önlenmesi ve zilyetliğin eski hale getirilmesidir. Talep sadece zilyetliğin korunmasına yönelikse, basit yargılama usulü uygulanır ve mahkeme davacının zilyetliğini esas alır. Ancak tapu iptali ve tescil gibi taleplerle birlikte açılan davalarda, zilyetliğin korunması isteminin yanında hakka dayalı talepler de yer alıyorsa, mahkeme talepleri ayırarak değerlendirme yapar.
17. Hukuk Dairesi, E. 2013/5620, K. 2013/8567, T. 07.06.2013
Tapu iptali ve tescil istemiyle açılan davanın, zilyetliğin korunması talebinden tefrik edilerek, zilyetliğin korunmasına ilişkin kısmının Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanında olduğu değerlendirilmiştir. Davanın mahiyeti dikkate alındığında, taleplerin ayrılması gerekmektedir.
Zilyetliğin Korunmasında Görevli Mahkeme
Zilyetliğin korunması davalarında görevli mahkeme temel olarak Sulh Hukuk Mahkemesidir. Dava yalnızca zilyetliğin korunmasına ilişkin ise, Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Ancak davanın konusu veya talep edilen hakka dayalı ise, Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir. Görev hususu özellikle taşınmazlar ve kira ilişkilerinde önem taşımaktadır.
20. Hukuk Dairesi, E. 2016/5186, K. 2016/6715, T. 09.06.2016
Zilyetlik hakkına dayalı elatmanın önlenmesi talepli davada, Sulh Hukuk Mahkemesi davanın zilyetliğin korunması davası olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Asliye Hukuk Mahkemesi ise zilyetliğin korunması hükümlerine göre görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna karar vermiştir.
17. Hukuk Dairesi, E. 2013/5620, K. 2013/8567, T. 07.06.2013
Zilyetliğin korunmasına yönelik davalarda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Ancak davanın mahiyeti ve taleplerin ayrıştırılması gerekmektedir.
8. Hukuk Dairesi, E. 2014/26267, K. 2016/16899, T. 13.12.2016
Zilyetliğe dayanan kişiler, TMK 981 ve devamı uyarınca zilyetliğin korunması davası açabilir ve bu davalarda Sulh Hukuk Mahkemeleri yetkilidir.
(Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, E. 2010/11196, K. 2011/2686, T. 25.03.2011
Kira hakkına dayalı açılan zilyetliğin korunması davalarında, dava değeri olan yıllık kira bedeli dikkate alınarak görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. Salt zilyetliğe değil, hakka dayalı taleplerde görev farklılaşabilir.
Zilyetliğin Korunmasında İspat Yükü ve Deliller
Zilyetliğin korunması davalarında davacıdan beklenen, yalnızca zilyetliğin fiili olarak kendisinde bulunduğunu ispatlamaktır. Zilyetliğin hakka dayandığına dair bir ispat yükü bulunmamaktadır. Bu nedenle, tanık ifadeleri, tapu kayıtları, belediye kayıtları gibi delillerle zilyetliğin fiili olarak sürdürüldüğü ortaya konulabilir. Yine de, talepler karmaşıklaştıkça (örneğin tescil talebi de varsa) ispat yükü ve delil kapsamı genişleyebilir.
20. Hukuk Dairesi, E. 2015/7244, K. 2015/8752, T. 08.10.2015
Zilyetliğin korunması davasında, zilyetliğin hakka dayandığını ispat yükü aranmaz. Yalnızca zilyetliğe dayanarak Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir.
Hak Düşürücü Süreler ve Zamanaşımı Kuralları
Zilyetliğin korunması davalarında, TMK'nın 984. maddesine göre, saldırının veya gaspın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde dava açılması gerekir. Bu sürenin geçirilmesi durumunda dava hak düşürücü süre nedeniyle reddedilir. Özellikle taşınmazlarda zilyetliğe yönelik saldırıların tespit ve ispatında, olay tarihinin ve öğrenme tarihinin belirlenmesi büyük önem taşır. Davanın diğer talepleriyle birleşmesi halinde ise (örneğin tapu iptali ve tescil talepleri), o taleplere ilişkin farklı süreler uygulanabilir.
(Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi, E. 2012/8473, K. 2012/10438, T. 18.09.2012
TMK'nın 982. ve 983. maddelerinde düzenlenen zilyetliğin gaspı ve saldırısı davalarında, yasal sürelerin gözetilmesi gerekir. Sadece zilyetliğin korunmasına ilişkin davalarda hak düşürücü süreler uygulanır.
Zilyetliğin Korunmasında Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, zilyetliğin korunması davası ile hakka dayalı (örneğin tapu iptali ve tescil) taleplerin birbirine karıştırılmasıdır. Dava dilekçelerinde taleplerin net ayrıştırılmaması, görevli mahkemenin yanlış belirlenmesine ve görevsizlik kararlarına yol açabilmektedir. Ayrıca, süresinde dava açılmaması veya zilyetliğin fiili olarak ispatlanamaması da davanın kaybedilmesine neden olabilir. Zilyetliğin korunması davasının hakka dayalı taleplerden farklı olduğu, karar örneklerinde de açıkça vurgulanmıştır.
20. Hukuk Dairesi, E. 2015/7244, K. 2015/8752, T. 08.10.2015
Talep sadece zilyetliğin korunmasına ilişkin değilse, örneğin tapu tescili de isteniyorsa, başvurulan dava türü ve görevli mahkeme değişir. Dava konusunun doğru tespit edilmemesi, görevsizlik kararlarına yol açabilir.
Zilyetliğin Korunması Davalarında Hesaplama ve Değer Esasları
Sulh Hukuk Mahkemelerinde açılan zilyetliğin korunması davalarında dava değeri genellikle taşınmazın veya çatışma konusu eşyanın değeriyle doğrudan bağlantılı değildir; esas olan fiili zilyetliktir. Ancak dava kira ilişkisine dayanıyorsa, yıllık kira bedeli esas alınarak dava değeri belirlenir. Özellikle taşınmazlarda, tescil veya tapu iptali talepleriyle birleşen davalarda ise, taşınmazın rayiç değeri dikkate alınır ve görevli mahkeme buna göre değişir.
(Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, E. 2010/11196, K. 2011/2686, T. 25.03.2011
Kira hakkına dayalı zilyetliğin korunması davalarında, yıllık kira bedeli dava değeri olarak esas alınır ve bu husus görevli mahkemenin belirlenmesinde önemlidir.
Zilyetliğe Saldırı ve Elatmanın Önlenmesi Davaları
Zilyetliğin korunması davaları çoğu zaman elatmanın önlenmesi ve zilyetliğin eski hale getirilmesi taleplerini içerir. Zilyetliğe haksız şekilde müdahale eden kimselere karşı açılan bu davalarda, davacı salt zilyetliğini ispat etmekle yükümlüdür. Hak sahibi olunmasa dahi, fiili zilyetliğe yönelik saldırıların önlenmesi hukuken mümkündür.
20. Hukuk Dairesi, E. 2016/5186, K. 2016/6715, T. 09.06.2016
Zilyetlik hakkına dayalı elatmanın önlenmesi davalarında, zilyetliğin korunması kapsamında Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu; ancak dava konusunun açıkça tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
8. Hukuk Dairesi, E. 2014/26267, K. 2016/16899, T. 13.12.2016
Zilyetliğe dayalı açılan elatmanın önlenmesi davalarında, TMK 981 ve devamı hükümleri uygulanmakta ve Sulh Hukuk Mahkemesi yetkili olmaktadır.
Zilyetliğin Korunmasına İlişkin Karar Segment Karşılaştırması
| Platform Segmenti | Arşiv Büyüklüğü | Yıllık Fiyat (2026) | Arama Modları |
|---|---|---|---|
| İçtihat Pro | 10.819.580 karar | 2.866 TL | Klasik, Yapay Zekalı, Anlamsal |
| Yerleşik İçtihat Platformları | Genellikle <6 milyon karar | 34.200–48.000 TL | Klasik/kelime tabanlı |
| Yapay Zeka Odaklı Platformlar | Belirtilmiyor | 60.000–80.000 TL | Yapay zekâ temelli |
İçtihat Pro ile Zilyetliğin Korunması Kararlarında Hızlı ve Derin Arama
Zilyetliğin korunması davalarında aradığınız emsal kararları bulmak, bazen saatler sürebilir. İçtihat Pro, 10.819.580 karar arşivi, 976 kanun metni ve üç benzersiz arama modu (klasik, yapay zekâlı ve anlamsal) ile, zilyetlik alanında da avukat meslektaşlarımıza büyük bir zaman avantajı sağlıyor. Anahtar kelime, doğal dil ya da semantik yaklaşımla /kararlar üzerinden arama yapabilir, ücretsiz kayıtla deneyebilir ya da tam erişim avantajına yıllık 2.866 TL ile ulaşabilirsiniz. Yüksek fiyatlı segmentlerle karşılaştırıldığında, emsal karar erişiminde hem ekonomik hem hızlı bir çözüm sunar.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıklarınızda profesyonel danışmanlık alınız.
Sık Sorulan Sorular
Zilyetliğin korunması davası nedir?
Zilyetliğin korunması davası, bir eşya veya taşınmaz üzerindeki fiili hakimiyetin (zilyetliğin) haksız müdahalelere karşı korunması için açılan ve sadece zilyetliğe dayalı olarak yürütülen davadır.
Zilyetliğin korunması davasında görevli mahkeme hangisidir?
Dava yalnızca zilyetliğin korunmasına yönelikse Sulh Hukuk Mahkemesi, hakka dayalı talepler de varsa Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir. Talebin içeriği görevli mahkemeyi belirler.
Zilyetliğin korunması davasında ispat yükü kime aittir?
Davacı, yalnızca fiili zilyetliğini ispatlamakla yükümlüdür; zilyetliğin hakka dayandığını kanıtlama zorunluluğu yoktur.
Bu davalarda zamanaşımı veya hak düşürücü süre var mı?
Evet, TMK 984. maddeye göre saldırının öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde dava açılması gerekir; aksi durumda hak düşürücü süre nedeniyle dava reddedilebilir.
İçtihat Pro’da zilyetliğin korunması kararlarını nasıl arayabilirim?
İçtihat Pro’da klasik, yapay zekâlı veya anlamsal arama modlarını kullanarak /kararlar sayfası üzerinden anahtar kelime veya doğal dil ile hızlıca ilgili kararları bulabilirsiniz.
