|
TARIMSAL
ARAZİ EDİNDİRME İŞ VE İŞLEMLERİ
HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1)
Bu Yönetmeliğin amacı; 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak
Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen; tarım amaçlı arazi
ediniminin kolaylaştırılması, tarımsal arazi piyasasının düzenlenmesi,
mülkiyetten kaynaklanan ihtilafların giderilmesi, tarım arazilerinin
değerinin tespiti, tarımsal üretimde kullanılmayan arazilerin üretime
kazandırılması, arazi sahiplerinin satış talebi ve alıcıların alım
taleplerinin değerlendirilip, tarafların birbirleriyle ilişkilendirilmesi
ve işletmelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğüne ulaştırılması veya
daha da artırılmasını sağlamak amacıyla tarımsal arazi edindirme iş ve
işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8/K
maddesinde belirtilen tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri ile ilgili
hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1)
Bu Yönetmelik 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve
Arazi Kullanımı Kanununun 24 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1)
Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Alıcı: Tarımsal
arazi mülkiyetini devir almak isteyen gerçek ya da tüzel kişiyi,
b) Bakanlık: Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Çiftçi: Mal
sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim
dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel
kişileri,
ç) Fiili
kullanıcı: Herhangi bir tarım arazisini hâlihazırda yasal haklara uygun
olarak kullanmakta olan mal sahibi, kiracı, ortakçı ve yarıcı gibi gerçek
ya da tüzel kişiyi,
d) İl müdürlüğü: Gıda,
tarım ve hayvancılık il müdürlüğünü,
e) İlçe müdürlüğü:
Gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünü,
f) Kanun: 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununu,
g) Kapitalizasyon oranı:
Taşınmazın yıllık ortalama net geliri ile gerçek satış değeri arasındaki
oranı,
ğ) Kiracılık:
Tarım arazisinin kullanımını, belirli bir sürede ve bedel karşılığında,
sahibi ile yapılacak sözleşmeye göre kullanılmasını,
h) Ortakçılık:
Toprağın işlenmesi sonucunda elde edilecek ürünün, toprak sahibi ile
toprağı işleyen arasında koşulları önceden belirlenen özel sözleşmeye göre
paylaşılmasına dayanan işletme biçimini,
ı) Proje alanı:
Arazi edindirme iş ve işlemleri ile arazi değerlemesi yapılacak yerlerin
sınırları içinde kalan alanı,
i) Satıcı: Üzerine
kayıtlı bulunan tarımsal arazi mülkiyetini devir etmek isteyen gerçek ya da
tüzel kişiyi,
j) Tarım
arazilerinin değeri: Tarım arazilerinden elde edilecek yıllık ortalama net gelirin, kapitalizasyon oranı
kullanılarak hesaplanan değerini,
k) Yarıcılık: Bir
tarımsal araziden elde edilen ürünün, girdilerin ortakçı tarafından
sağlanarak toprak sahibi ile ortakçı arasında yarı yarıya paylaşıldığı
üretim ilişkisini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Tarımsal
Arazi Edindirme İş ve İşlemleri
Uygulama
yapılacak yerler
MADDE 5 – (1)
Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri, gerçek ve tüzel kişilere ait olan
tarım arazilerinde Bakanlıkça yapılır ya da yaptırılır.
Tarım
arazilerinin değerinin tespiti
MADDE 6 – (1)
Tarım arazilerinin değeri ve kira bedelleri Bakanlıkça tespit edilir ya da
ettirilir.
Satış ve
kiralama listelerinin hazırlanması
MADDE 7 – (1)
Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemlerine konu edilmek üzere;
a) Hisselilik,
parçalılık, mülkiyet ihtilafı, tarımsal faaliyete son verilmesi ve göç gibi
nedenlerle işlenmeyen ve tarımsal üretimde kullanılmayan,
b) Ekonomik olarak
işletilememesi nedeniyle malikleri tarafından satışa çıkarılmak istenen,
c) Kiralama, ortakçılık
veya yarıcılık şeklinde değerlendirilmesi talep edilen,
ç) İntikali
yapılmamış, hisseliliğin giderilemediği ve intikal işlemleri çözülemeyen,
gerçek ve
tüzel kişilere ait tarım arazileri tespit edilir.
(2)Tarımsal arazi
edindirme iş ve işlemlerine konu edilmek üzere tespit edilen tarım
parselleri, maliklerinin veya hissedarların talebi üzerine muvafakat
alınmak kaydıyla mülkiyet bilgilerine de yer verilerek "Satışa
Çıkarılacak Parseller Listesine" veya "Kiralama Yapılacak
Parseller" listesine eklenir. Bu listeler, Bakanlığın kurumsal
internet sitesinde ve mahallinde on beş gün süre ile ilan edilir. İlan
usulü Bakanlıkça belirlenir.
(3) İlan edilen
listelerdeki parselleri satın almak veya kiralamak isteyen gerçek ya da
tüzel kişilikler belirlenerek alıcı ve kiracı listeleri oluşturulur.
(4) Öncelik
sıralaması ile arz ve talep dengesi de göz önünde tutularak listeler
eşleştirilir. Öncelik sıralaması aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) Ön alım hakkına
sahip olması,
b) Fiili kullanıcı
olması,
c) İşletmelerin
yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğüne ulaştırılması,
ç) Genç çiftçi
olması.
(5) Satışa ve
kiraya çıkarılan parseller ile alıcı ve kiracıların eşleştirildiği liste,
Bakanlığın belirleyeceği usullerle on beş gün süre ile ilan edilir.
(6) Eşleştirilen
listeye ilan süresi içinde varsa itiraz ve şikâyetler alınır. İtiraz ve
şikâyetler ilanın yapıldığı mahalle/köyün bağlı olduğu il/ilçe gıda tarım
ve hayvancılık müdürlüklerine yazılı olarak yapılır. İlan ve şikâyetlerin
değerlendirilmesini müteakip listede bir değişiklik yapılmışsa yeniden ilan
edilir. Bu ilan ile liste kesinleşir.
(7) Satış veya
kiralama ile ilgili gerekli tüm bilgi ve belgeler temin edilir. İhtiyaç
halinde devir işlemleri için taşınmazın malik veya hissedarlarından
vekâletname alınır.
Satış ve
kiralama işlemleri
MADDE 8 – (1)
Alıcı, satıcı veya vekilleri tarafından mahalli tapu müdürlüklerinde devir
işlemleri gerçekleştirilir. Tarafların talebi halinde, satışa çıkarılacak
parseller listesindeki taşınmazların alıcısı ile satıcıları arasındaki
satış işleminin gerçekleşmesine yönelik il/ilçe gıda tarım ve hayvancılık
müdürlüğünce aracılık işlemleri yapılır veya yaptırılır.
(2) Alıcı ve
satıcılar, tespit edilen arazi değerinden farklı bir değer üzerinde
anlaşırlarsa bu durumu yazılı olarak Bakanlığa bildirirler. Satış veya
kiralama işlemleri bu bedel üzerinden yürütülür.
(3) Arazi
ediniminde öz kaynak dışında kredi kullanmak isteyenlerin kredi
işlemlerinde Bakanlıkça teknik destek sağlanır.
(4) Kira
sözleşmeleri ile toprağın işlenmesi sonucu elde edilecek ürünün belirli bir
oranda toprak sahibi ile toprağı işleyen arasında paylaşılmasını öngören,
sözleşmeye dayanan ve yöre ve bölgelerdeki örf ve adetlere göre de değişen
ortakçılık ve yarıcılık işletmecilik şekillerine ilişkin tip sözleşmeler
Bakanlıkça hazırlanır ve önceden ilan edilir. Tarafların talebi halinde
aracılık işlemleri yürütülür.
Toplulaştırma
alanlarında arazi edindirme
MADDE 9 – (1)
Arazi toplulaştırma alanlarında yeni parsel planlarının tanziminden önce;
alım, satım, kiralama, hisseliliğin azaltılması, mülkiyetten kaynaklı
ihtilafların giderilmesi, ortakçılık ve yarıcılık gibi işlemlerde bu
Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(2) Arazi
toplulaştırma proje alanlarında çalışmaların başlamasını müteakip, arazi
edindirme iş ve işlemlerinin uygulamaları ile ilgili listeler hazırlanarak,
otuz gün süre ile mahallinde ilan edilir.
(3) Özel
toplulaştırma alanlarında çalışmaların başlamasını müteakip, özel
toplulaştırmayı yürüten idare tarafından toplulaştırma yapılan alan,
Bakanlığa bildirilir. Bakanlık tarafından arazi edindirme iş ve
işlemlerinin uygulamaları ile ilgili listeler hazırlanarak, otuz gün süre
ile mahallinde ilan edilir.
(4) Arazi
toplulaştırma çalışmaları kapsamında yeni edinilen araziler ile alıcıların
sahip oldukları parseller birlikte değerlendirilerek yeni parselasyon
planları oluşturulabilir.
Mülkiyetten
kaynaklanan ihtilafların çözülmesi ve kamulaştırma
MADDE 10
– (1) Bakanlık tarafından, Kanunun geçici 5 inci maddesi saklı
kalmak kaydıyla paylaşımı yapılamayan, intikal işlemleri çözülemeyen, satış
ve kiralama için muvafakat edilmeyen tarım arazilerinin, alıcısının
bulunması halinde Kanun ve üretim amaçları doğrultusunda değerlendirilmek
üzere kamulaştırılması için Maliye Bakanlığına talepte bulunulabilir.
(2) Kamulaştırma
talebinde bulunulan tarım arazilerinin, malik, varis ve fiili
kullanıcılarının, bedelinin ve alıcısının belirlenmesi, kamu yararı kararı
alınması ve taşınmazın tespit edilen bedelinin alıcısı tarafından Maliye
Bakanlığının belirttiği hesaba yatırılması işlemleri Bakanlıkça tamamlanır.
Müteakiben söz konusu tarım arazilerinin alıcısı adına kamulaştırılması
için Maliye Bakanlığından talepte bulunulur. Kamulaştırma bedeline
yapılacak itirazlar sonucunda, mahkemenin kamulaştırma bedelini tespit
edilen bedelden daha yüksek belirlemesi durumunda aradaki fark alıcı
tarafından ödenir.
(3) Alıcısı adına
kamulaştırma kararı alınması, arazi maliklerine 11/2/1959 tarihli
ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde tebligat yapılması,
yapılan tebligatta bedelin yatırılacağı hesap numaralarının bildirilmesi
halinde bedelin hesaba aktarılması, bildirilmemesi durumunda
kamulaştırılacak arazi ile özgülenerek açılacak banka hesabına yatırılarak
kamulaştırma işlemi gerçekleştirilmesi, ilgili parselin tapuda alıcı adına
tescili Maliye Bakanlığınca sağlanır.
Tarım
arazilerinin değerlemesinin yapılması
MADDE 11 – (1)
Tarım arazilerinin gelir değeri, değerleme tarihinde, arazilerin optimum koşullarda
işletilmesi halinde elde edilecek yıllık ortalama net gelire göre hesaplanır.
(2) Üretim
dönemlerine ait gayrisafi üretim değerlerinin hesaplanmasında, çiftçi eline
geçen ürün fiyatları ile verimler dikkate alınır. Çiftçi eline geçen ürün
fiyatlarında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ile Bakanlık
sistemlerindeki veriler esas alınır. Ürün deseni ve verimlerin hesabında,
değerlemesi yapılacak arazinin veya bu arazilere benzer özellik arz eden
yöredeki diğer arazilerin Bakanlık sistemlerindeki arazilerde yetiştirilen
ürünlerin münavebe dönemine göre yıllık kayıtları esas alınarak belirlenir.
(3) Değerleme
yapılan yıl içinde çiftçi eline geçen ürün fiyatlarıyla, arazilerde
yetiştirilen ürünlerin münavebe dönemine göre yıllık verim ortalamaları
çarpılarak araziden elde edilen yıllık gayrisafi üretim değeri hesaplanır. Bakanlıkça
değerlemesi yapılacak tarım arazilerinde mutat münavebeye giren ürünler
için yıllık üretim masraflarının, yıllık gayrisafi üretim değerinden
çıkartılması sonucu, ürünlerin yıllık net geliri tespit edilir.
(4) Değerlemesi
yapılacak arazide münavebeye giren ürünler dikkate alınarak, Bakanlık
kayıtlarındaki sözkonusu arazide yetiştirilen ürün verim
değerleri kullanılarak yıllık ortalama net gelir tespit edilir.
(5) Meyve
bahçelerinde; tesis, artış, normal üretim ve eksiliş dönemleri dikkate
alınarak, bu arazilerin ekonomik ömrü boyunca her yıla ait net
gelirlerinden yararlanılarak değerleri belirlenir. Meyvesiz ağaçlıklarda
ise net gelir; ilk tesis yılı ile kesim yılı arasında ağaçlıktan elde
edilen toplam gayrisafi üretim değeri ile aynı dönemde yapılan toplam tesis
ve bakım masrafları arasındaki fark kadardır. Bunların dışında kalan tarla
tarımı ürünlerinden uzun ömürlü olanlarında da ekonomik ömrü boyunca her
yıl elde ettiği gayrisafi üretim değeri ve yıla düşen masraflar dikkate
alınarak arazi değerlemesi yapılır. Meyveli ve meyvesiz ağaçlıklarda
hesaplanacak masraflar ve gelirler için Bakanlık verileri kullanılır.
(6) Tarımsal gelir
değerine yapılacak itirazlar; hesaplamada kullanılan arazilerdeki ürün
deseni ve verimleri, ürün maliyetleri ve çiftçi eline geçen fiyatlar
üzerinden yeniden değerlendirilir. Arazilerin ürün desenine, masraflarına
ve çiftçi eline geçen fiyatlara yapılacak itirazlarda Bakanlık ve TÜİK
sistemlerindeki kayıtlar esas alınır.
(7) Arazi
değerlemesinde kullanılacak kapitalizasyon oranı Bakanlık
sistemindeki kayıtlar ile Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerinden temin
edilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
İstisnalar
MADDE 12
– (1) Bu Yönetmelik kapsamında tarım işletmelerinin ölçeğinin
büyütülmesi ve ekonomik açıdan verimli kılınması amacıyla yapılan
devirlerde, 31/12/2014 tarihli ve 29222 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik ve
11/6/1985 tarihli ve 85/9588 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu
Uygulama Yönetmeliği kapsamındaki uygulamalar kısıtlamalara yol açmaz.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 13
– (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulaması ile ilgili olarak her
türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 14
– (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı
yürütür.
|